Google và dự án smartphone siêu rẻ liệu có làm nên chuyện?

“Tiếp cận một tỷ người dùng tiếp theo” là khẩu hiệu hiện nay đang được các hãng công nghệ lớn đề cập đến thường xuyên như là tham vọng và mục tiêu chính của mình.

Và để hiện thực hóa mục tiêu ấy, Mozilla đã công bố ý tưởng smartphone với chỉ giá 25 USD, Nokia (hiện nay thuộc về Microsoft) cho ra đời dòng điện thoại Asha vào năm 2013 và dòng Nokia X vào đâu năm 2014. Google cũng đã sử dụng khẩu hiệu tương tự tại sự kiện ra mắt Android 4.4 KitKat.

Tuy nhiên, vẫn chưa có hiệu quả thực sự từ các dự án này tại các nước được xác định nằm trong chiến dịch một tỷ người dùng tiếp theo. Trong đó, smartphone 25 USD của Firefox vẫn chưa lên kệ, Nokia Asha và Nokia X lại không thể trở thành sản phẩm thực sự thu hút, trong khi điện thoại Android Kitkat giá rẻ vẫn còn rất ít và chiếm thị phần vô cùng nhỏ.

Nhưng mới đây, dự án smartphone siêu rẻ Android One được công bố tại hội nghị Google I/O 2014 có thể sẽ thành công và biến mục tiêu kết nối một tỷ người dùng tiếp theo thành hiện thực.

Dòng Nexus không phải là giải pháp tối ưu

Cho đến nay, Google có hẳn một dòng sản phẩm để thâm nhập vào các thị trường mới nổi. Nexus 5 có giá 350 USD lập tức trở thành sản phẩm hút khách khi mà các mẫu điện thoại với thông số kỹ thuật tương tự thường có giá cao hơn gấp đôi. Tuy nhiên, Google bán dòng Nexus chỉ ở một số ít thị trường mà ở các thị trường này Nexus khó tạo được đột biến.

Ở nhiều thị trường mới nổi, các thiết bị Nexus không được phân phối qua Play Store, thay vào đó, nhà phân phối chính là LG. Tại một số nước Đông Nam Á, giá bán lẻ Nexus 5 rất gần với giá của LG G2, gần tới 600 USD. Thậm chí ở Ấn Độ, nơi các thiết bị Nexus được bán thông qua Play Store, Nexus 5 đang được bán với giá hơn 480 USD. Rõ ràng, dòng Nexus không đủ sức cạnh tranh tại các thị trường mới nổi.

Tại sao lại như vậy? Nexus chỉ là một sản phẩm mang tính điều hướng thị trường và quảng bá hơn là một sản phẩm mang tính thương mại. Google không trực tiếp sản xuất điện thoại Nexus mà sẽ chọn một nhà sản xuất khác gia công cho mình và họ sẽ không mạo hiểm để cạnh tranh với các nhà sản xuất smartphone Android khác bằng cách bán sản phẩm Nexus trên toàn cầu với giá thấp. Google vẫn cần Android có thị phần lớn từ sự đa dạng của các nhà sản xuất phần cứng.

Những nỗ lực hiệu quả của Mediatek

Nếu có công ty nào đã có những nỗ lực có hiệu quả nhất đưa điện thoại thông minh đến với một tỷ người dùng tiếp theo thì đó chỉ có thể là Mediatek.

Tại các thị trường Trung Quốc, Ấn Độ, Đông Nam Á, hầu hết các điện thoại giá rẻ đều được tích hợp chip xử lý của hãng này. Các công ty như Lenovo, ZTE, Micromax, hoặc Karbonn, tất cả đều có điện thoại dùng vi xử lý Mediatek ở phân khúc tầm thấp và tầm trung.

Vào năm 2013, theo thống kê của VisionMobile, Mediatek đạt doanh số hơn 500 triệu thiết bị di động sử dụng chip của họ mỗi năm. Từ doanh số của Mediatek cho thấy rằng “tiếp cận một tỷ người sử dụng smartphone tiếp theo” không phải là một giấc mơ quá xa vời.

Mediatek đã làm như thế nào? Họ đã cung cấp các giải pháp chìa khóa trao tay. Mediatek xây dựng nên một số thiết kế tham khảo dựa trên con chip do mình sản xuất và cho phép các công ty khác tận dụng thiết kế tham khảo phần cứng của mình, tinh chỉnh lại chút ít và bán ra thị trường một cách nhanh chóng, mà không cần phải đầu tư tiền vào phần cứng và phát triển phần mềm.

Điều này cho phép các công ty nhỏ có thể sản xuất các thiết bị giá rẻ sở hữu các thông số kỹ thuật tốt hơn so với mô hình phát triển sản phẩm từ các thương hiệu lớn.

Con đường của Mediatek không không trải đầy hoa hồng

Tại sao sản phẩm Moto E và Moto G sử dụng chip Qualcomm vẫn được coi là thiết bị mang tính cách mạng và có tính cạnh tranh cao với các sản phẩm sử dụng chip Mediatek. Đó là bởi vì Motorola đã thành công trong việc sản xuất điện thoại giá cả phải chăng, giao diện người dùng mượt mà và một yếu tố rất được lòng người dùng là cập nhật hệ điều hành cho điện thoại vô cùng nhanh chóng.

Và những diều này sẽ không thực hiện được nếu Motorola sử dụng vi xử lý Mediatek. Hàng nãy đã từ chối điều khoản cấp phép trong giấy phép GNU GPL, không cung cấp mã nguồn của họ cho người dùng cuối và các nhà sản xuất, điều này sẽ gây ra sự chậm trễ trong việc cập nhật phần mềm cho các điện thoại Android.

Hơn nữa, các công ty “dính dáng” đến việc dùng phần cứng của Mediatek lại không nhất thiết phải có một đội ngũ kỹ thuật phần mềm mạnh. Chính vì vậy, họ không đủ khả năng để cập nhật phần mềm kịp thời cho các sản phẩm của mình. Vấn đề này khá nghiêm trọng và nếu người dùng có sản phẩm sử dụng chip Mediatek muốn trải nghiệm phiên bản Android mới nhất thì họ chỉ có thể bán nó đi và mua một cái mới với phiên bản hệ điều hành mới nhất được cài sẵn.

Android One sẽ thay đổi tất cả mọi thứ

Được kỹ sư Sundar Pichai giải thích tại hội nghị Google I/O 2014, Google sẽ cung cấp các giải pháp chìa khóa trao tay, cho phép các công ty có quan tâm sử dụng thiết kế tham khảo phần cứng, các tham khảo phần cứng này sẽ đến từ các nhà cung cấp đủ điều kiện. Google gọi sáng kiến ​​này Android One (hay một số thông tin trước đây có nhắc đến Android Silver).

Các thiết kế tham khảo của Google sẽ chạy Android gốc với các bản cập nhật trực tiếp từ họ, giống như các thiết bị Nexus hoặc Google Play Edition. Chương trình sẽ cho phép ngay cả các nhà sản xuất nhỏ với đội ngũ kỹ sư phần mềm hạn chế vẫn có thể cung cấp ra thị trường các thiết bị được đảm bảo bởi Google, và khách hàng sẽ không còn phải chờ 6 tháng hay đến một năm để nhận được bản cập nhật mới cho thiết bị của mình nữa.

Điều này sẽ cho phép Google đưa Android One đến với càng nhiều thị trường càng tốt, mà không sợ làm mất lòng và tổn hại đến các đối tác trong Liên minh thiết bị di động mở (Open Handset Alliance). Theo kỹ sư Pichai, Google hiện đang làm việc với 3 nhà sản xuất Micromax, Karbonn và Spice để mang thiết bị Android One đầu tiên đến Ấn Độ.

Và sắp tới các thiết bị Google One cũng sẽ cập bến các thị trường mới nổi khác, nơi mà các khách hàng cũng có sở thích đam mê công nghệ không thua kém những khu vực phát triển. Họ muốn có một thiết bị  có thông số kỹ thuật tốt cùng trải nghiệm phần mềm ổn định, thú vị, tinh tế với mạng xã hội, game và hàng loạt ứng dụng thú vị khác.

Còn mối đe dọa từ các phần mềm cài sẵn trên điện thoại Android?

Tại hội nghị I/O, Pichai nói rằng Google cho phép các OEM và các nhà mạng tích hợp các ứng dụng bản địa vào thiết bị Android dành cho thị trường địa phương. Tuy nhiên, khách hàng không phải lo lắng về ứng dụng rác khi dự án Google One cho phép người dùng có toàn quyền kiểm soát các chúng.

Điều này có thể hữu ích cho người dùng ở các thị trường mới nổi. Kỹ sư Pichai cũng đề cập đến nhà mạng Sfaricom ở Kenya khi họ tích hợp ứng dụng M-Pesa cho phép khách hàng gửi và nhận tiền khi sử dụng điện thoại di động của họ. M-Pesa hiện có hơn 18 triệu khách hàng, với hơn 800 triệu USD trao đổi hàng tháng thông qua nền tảng thanh toán di động này. Charles Graeber Bloomberg cho biết trong chuyến đi của ông đến Nairobi, M-Pesa không chỉ cho phép người Kenya giảm nguy cơ bị cướp trên đường phố mà cũng cho phép doanh nghiệp xây dựng, các doanh nghiệp sáng tạo mới dựa trên sản phẩm này.

Trong khi đó, nhà mạng Indonesia XL Axiata có gói cước Internet Opera Mini với chi phí ít hơn 25 cent một ngày. Ở những nước mà thu nhập bình quân hàng tháng vẫn còn ít hơn 200 USD, các giải pháp như  thế này vẫn có ý nghĩa lớn. Google vẫn đang đang làm việc với các nhà mạng địa phương để mang lại cho các thiết bị Android One các gói kết nối với giá thấp.

Android One sẽ thay đổi toàn cảnh thị trường di động như thế nào?

Thông tin về thông số kỹ thuật của thiết bị Android One đầu tiên vẫn còn rất ít. Giới công nghệ chỉ biết rằng sản phẩm trước tiên sẽ có màn hình 4.5 inch, hỗ trợ 2 SIM, FM radio, được trang bị khe cắm thẻ nhớ microSD và có giá dưới 100 USD.

Và gần đây với việc Motorola giới thiệu Moto E có giá 130 USD bao gồm cả chi phí phát triển phần cứng và phần mềm. Người dùng có thêm nhiều hy vọng khi không phải tốn các chi phí phát triển thì các nhà sản xuất có thể đưa giá sản phẩm xuống dưới 100 USD với các thông số kỹ thuật có thể sánh ngang Moto E. Bên cạnh đó trong tương lai, nhiều khả năng chi phí linh kiện điện thoại giảm xuống thì chúng ta có thể có một sản phẩm Google One có thể so sánh với Moto G ở thời điểm hiện tại.

Hay nói cách khác, trong vòng 12 tháng tới, thị trường sẽ có một smartphone Android One với màn hình HD, chip lõi tứ, thậm chí có thể hỗ trợ LTE mà giá bán thì không quá 100 USD, quá tuyệt vời! Điều đó có nghĩa rằng ngay cả người dùng có thu nhập ít hơn 200 USD một tháng cũng có cơ hội được trải nghiệm các tính năng từ smartphone tương tự như người dùng ở các thị trường phát triển.

Nếu điều này trở thành hiện thực thì nó sẽ mang lại cơ hội bình đẳng cho tất cả mọi người yêu công nghệ trên thế giới, được sử dụng một sản phẩm chất lượng tốt mà giá cả vô cùng phải chăng.

Phùng Quốc Đại