Trả lời nhanh: CEO là viết tắt của Chief Executive Officer, nghĩa là Giám đốc điều hành, người đứng đầu bộ máy quản lý hằng ngày của doanh nghiệp. CEO triển khai chiến lược được hội đồng quản trị thông qua, quản lý nguồn lực và chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh. Ở Việt Nam, chức danh này thường tương đương Giám đốc hoặc Tổng giám đốc.
1. CEO là gì?
Nhiều người tìm hiểu ceo là gì khi thấy chức danh này trên danh thiếp, hồ sơ xin việc hay trong tin tức về các hãng điện thoại, laptop. Nói ngắn gọn, CEO là người đứng đầu bộ máy điều hành của một công ty. Họ giúp công ty vận hành mỗi ngày và chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng.
CEO là viết tắt của từ gì?
CEO tiếng Anh là gì? Đó là Chief Executive Officer. "Chief" là đứng đầu, "Executive" là điều hành, còn "Officer" là người giữ chức vụ. Ghép lại, ceo nghĩa là gì trong tiếng Việt? Là Giám đốc điều hành.
Bạn cũng có thể gặp cụm Deputy CEO, tức Phó giám đốc điều hành. Người này hỗ trợ CEO và thay mặt CEO xử lý công việc khi được ủy quyền.
CEO không phải một nghề riêng như kế toán hay lập trình viên. Đây là vị trí lãnh đạo mà người làm quản lý có thể vươn tới sau nhiều năm tích lũy kinh nghiệm.
CEO tương đương chức danh nào ở Việt Nam?
CEO đứng đầu bộ máy điều hành và báo cáo cho hội đồng quản trị.
Luật Doanh nghiệp 2020 không dùng từ "CEO". Người điều hành doanh nghiệp giữ chức danh Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, nên đây là cách hiểu gần nhất với CEO ở Việt Nam.
Trong cơ cấu công ty cổ phần, CEO là người cao nhất của bộ máy điều hành và báo cáo cho hội đồng quản trị (HĐQT). CEO thuộc nhóm lãnh đạo cấp cao C-level (hay C-suite), gồm các chức danh bắt đầu bằng chữ "Chief".
2. Vai trò và nhiệm vụ của CEO
Hãy hình dung công ty như một đội bóng. HĐQT đặt mục tiêu mùa giải, còn CEO giống huấn luyện viên trưởng: lên đội hình, điều phối trận đấu và chịu trách nhiệm về kết quả.
Định hướng chiến lược và ra quyết định
CEO tham gia xây dựng chiến lược, rồi biến chiến lược thành kết quả cụ thể. Ví dụ, công ty muốn tăng doanh số phụ kiện điện thoại bán online. CEO sẽ quyết định đầu tư vào kênh nào, tuyển thêm ai, cắt giảm mảng nào.
Điều khó nhất là ra quyết định khi thông tin chưa đầy đủ. CEO thường phải đánh đổi: tăng trưởng nhanh hay giữ lợi nhuận, mở rộng hay tập trung. Không có lựa chọn hoàn hảo, nhưng CEO vẫn phải chọn và chịu trách nhiệm.
Quản lý vận hành và nguồn lực
CEO là người phân bổ nguồn lực, gồm tiền, con người, thời gian và công nghệ. Ngân sách luôn có hạn, nên CEO phải xác định đâu là ưu tiên.
CEO cũng kiểm soát rủi ro, từ tài chính, pháp lý đến uy tín thương hiệu. Một sai lầm thường gặp là sa vào việc vụn vặt hằng ngày. Nếu chỉ lo "chữa cháy", công ty sẽ thiếu nền tảng phát triển dài hạn.
Xây dựng đội ngũ và văn hóa doanh nghiệp
CEO không tự làm mọi việc mà quản lý các giám đốc chức năng như CFO, COO, CMO. Chọn đúng người vào đúng vị trí là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất.
CEO còn định hình văn hóa doanh nghiệp: cách mọi người làm việc, giao tiếp và phục vụ khách hàng. Văn hóa tốt giúp giữ chân nhân tài và vận hành ổn định.
Đại diện công ty và báo cáo hội đồng quản trị
CEO thường là "gương mặt" của công ty, đại diện doanh nghiệp trước cổ đông, đối tác, truyền thông và cơ quan nhà nước. Các buổi ra mắt điện thoại hay laptop mới thường do CEO lên phát biểu là ví dụ dễ thấy.
Đồng thời, CEO phải báo cáo định kỳ cho HĐQT về kết quả kinh doanh. Nếu kết quả không đạt, HĐQT có quyền yêu cầu giải trình.
3. Phân biệt CEO với các chức danh dễ nhầm
Một nguyên tắc chung cần nhớ: quyền lực thực tế phụ thuộc điều lệ và cơ cấu sở hữu, không cố định theo tên chức danh.
CEO và Chủ tịch hội đồng quản trị
Chủ tịch HĐQT giám sát, định hướng; CEO điều hành công việc hằng ngày.
Ví von dễ nhớ: CEO như thủ tướng điều hành, còn HĐQT như cơ quan giám sát và định hướng. Chủ tịch HĐQT đứng đầu HĐQT, đại diện cho quyền lợi cổ đông.
|
Tiêu chí
|
Chủ tịch HĐQT
|
CEO
|
|
Vai trò chính
|
Giám sát, định hướng
|
Điều hành hằng ngày
|
|
Đại diện cho
|
Cổ đông
|
Bộ máy quản lý
|
|
Quan hệ
|
Có thể bổ nhiệm, bãi nhiệm CEO
|
Báo cáo HĐQT
|
Một số công ty để một người kiêm cả hai vai. Khi đó, quyền lực tập trung hơn nhưng cơ chế giám sát cũng yếu đi.
CEO và chủ doanh nghiệp, founder
CEO không nhất thiết sở hữu công ty. Chủ sở hữu là người góp vốn, còn CEO là người điều hành. Nhiều doanh nghiệp lớn thuê CEO chuyên nghiệp nhận lương, thưởng và có thể không nắm cổ phần đáng kể.
Founder (nhà sáng lập) là người lập ra công ty và không tự động là CEO. Ở startup, một người thường vừa là founder, chủ sở hữu vừa là CEO. Khi công ty lớn lên, founder có thể nhường ghế CEO cho người giàu kinh nghiệm quản lý hơn.
CEO với COO, CFO và các vị trí C-suite
CEO điều hành chung, các vị trí C-suite phụ trách từng mảng chuyên môn.
Nhiều người tìm CFO và CEO là gì vì hai chức danh hay đi cùng nhau. CEO điều hành chung, còn các vị trí C-suite khác phụ trách từng mảng:
- COO (Chief Operating Officer): Giám đốc vận hành, quản lý quy trình, sản xuất, chuỗi cung ứng và hoạt động hằng ngày.
- CFO (Chief Financial Officer): Giám đốc tài chính, quản lý dòng tiền, ngân sách, báo cáo tài chính.
- CMO (Chief Marketing Officer): Giám đốc marketing, phụ trách thương hiệu và tiếp thị.
Các vị trí này thường báo cáo CEO. CEO đóng vai trò kết nối mọi mảng để hướng tới mục tiêu chung.
CEO và President
Ở nhiều công ty Mỹ, President có thể là người số hai sau CEO. Ví dụ, một hãng phụ kiện công nghệ có CEO lo chiến lược, gọi vốn và làm việc với HĐQT. President thì trực tiếp quản lý bán hàng, sản xuất và báo cáo lại cho CEO.
Cũng có công ty để một người giữ cả hai chức danh, ghi là "President & CEO". Vì vậy, đừng dịch máy móc "president" thành "Chủ tịch HĐQT" mà cần xem bối cảnh từng công ty.
4. Cần gì để trở thành CEO và những hiểu lầm thường gặp
Học vấn, kỹ năng và kinh nghiệm thường thấy
Phần lớn CEO có nền tảng quản trị kinh doanh, tài chính hoặc kinh tế. Bằng MBA là lợi thế nhưng không bắt buộc. Nhiều CEO công ty công nghệ xuất thân từ kỹ thuật.
Về kinh nghiệm, vị trí này thường đòi hỏi nhiều năm làm việc, phổ biến là trên một thập kỷ, trong đó có thời gian đáng kể ở vai trò quản lý. Các kỹ năng cốt lõi gồm:
- Lãnh đạo: truyền cảm hứng và dẫn dắt đội ngũ.
- Tư duy chiến lược: nhìn xa, biết ưu tiên.
- Giao tiếp: thuyết phục nhân viên, nhà đầu tư, đối tác.
- Quản trị rủi ro: lường trước và xử lý khủng hoảng.
Những hiểu lầm về quyền lực và thu nhập của CEO
CEO không phải người quyền lực nhất vì luôn chịu giám sát của HĐQT.
Hiểu lầm 1: CEO là người quyền lực nhất. Thực tế, CEO chịu sự giám sát của HĐQT và áp lực chỉ tiêu từ nhà đầu tư. Kết quả kém có thể khiến CEO mất ghế.
Hiểu lầm 2: Nắm trên 51% cổ phần là có toàn quyền. Một số quyết định quan trọng có thể cần tỷ lệ biểu quyết cao hơn, tùy điều lệ và quy định pháp luật.
Hiểu lầm 3: Làm CEO là chắc chắn lương cao. Lương CEO rất khác nhau theo ngành và quy mô. Theo một số nguồn tham khảo, mức này dao động từ khoảng 25 triệu đồng đến hàng trăm triệu mỗi tháng. CEO startup thậm chí nhận lương thấp và kiêm luôn tuyển dụng, tài chính, bán hàng.
5. Câu hỏi thường gặp
CEO có phải là chủ công ty không?
Không nhất thiết. CEO có thể là người được thuê, ký hợp đồng lao động và nhận lương như nhân sự cấp cao. Thu nhập của CEO chuyên nghiệp đôi khi gắn với thưởng cổ phiếu để gắn lợi ích với cổ đông. Còn danh xưng "CEO & Founder" thường thấy ở startup, nơi người sáng lập tự điều hành công ty của mình.
CEO và Tổng giám đốc có giống nhau không?
Ở Việt Nam, hai chức danh thường được dùng tương đương theo Luật Doanh nghiệp 2020. Tuy vậy, phạm vi quyền hạn cụ thể như ký hợp đồng, tuyển dụng, phê duyệt chi tiêu đến mức nào vẫn do điều lệ và quyết định của HĐQT quy định. Vì vậy, hai Tổng giám đốc ở hai công ty có thể có quyền hạn rất khác nhau.
CEO và Chủ tịch HĐQT ai quyền lực hơn?
Tùy điều lệ và cơ cấu sở hữu. Về nguyên tắc, HĐQT có thể bổ nhiệm, bãi nhiệm CEO theo trình tự trong điều lệ, nên CEO chịu sự giám sát của HĐQT. Tuy nhiên, nếu CEO đồng thời là cổ đông lớn hoặc kiêm Chủ tịch HĐQT, tiếng nói thực tế của người đó sẽ lớn hơn nhiều.
COO khác CEO như thế nào?
COO là gì? Đó là giám đốc vận hành, đảm bảo các kế hoạch được thực thi trơn tru và thường báo cáo CEO. CEO nhìn bức tranh chung và làm việc với HĐQT, nhà đầu tư. Ở nhiều doanh nghiệp, COO là ứng viên kế nhiệm CEO vì đã nắm rất rõ hoạt động nội bộ.
Muốn làm CEO nên học ngành gì?
Các ngành phổ biến là quản trị kinh doanh, tài chính, kinh tế. Tuy nhiên, kinh nghiệm quản lý và kỹ năng lãnh đạo quan trọng không kém bằng cấp. Sinh viên có thể bắt đầu bằng việc nhận vai trò trưởng nhóm, tham gia dự án thực tế và học thêm về tài chính để hiểu cách một doanh nghiệp vận hành.
CEO là Giám đốc điều hành, người biến chiến lược thành kết quả và chịu trách nhiệm trước HĐQT, nhưng không đồng nghĩa với chủ sở hữu hay người nắm mọi quyền lực. Khi gặp một chức danh, hãy đặt nó trong điều lệ và cơ cấu sở hữu của từng công ty để hiểu đúng vai trò thật.
Nếu bạn muốn hiểu thêm những thuật ngữ hay gặp nơi công sở, từ quản lý khách hàng đến kiểm soát chất lượng, các bài dưới đây sẽ giúp bạn mở rộng vốn kiến thức.
Xem thêm các khái niệm và thuật ngữ quản trị, doanh nghiệp khác:
Nguồn tham khảo