Trả lời nhanh: Chiết khấu là gì? Đó là khoản giảm trừ so với giá niêm yết hoặc giá trị gốc, thường tính theo tỷ lệ phần trăm, nhằm khuyến khích mua nhiều, thanh toán sớm hoặc mua hàng. Trong tài chính, chiết khấu còn là việc quy đổi giá trị tương lai về hiện tại bằng một tỷ lệ chiết khấu.
❓ Có những loại chiết khấu nào và khác nhau ra sao?
❓ Tính chiết khấu phần trăm như thế nào cho đúng?
❓ Chiết khấu trong tài chính có giống chiết khấu khi bán hàng không?
1. Chiết khấu là gì?
Định nghĩa chiết khấu
Chiết khấu là khoản tiền được trừ đi trên giá niêm yết, thường tính theo tỷ lệ phần trăm. Nó gắn với chính sách chiết khấu của người bán, tức những điều kiện như mua đủ số lượng hoặc trả tiền đúng hạn.
Ví dụ, một cửa hàng phụ kiện điện thoại cho đại lý lấy hàng số lượng lớn với giá thấp hơn giá bán lẻ. Khoản chênh lệch đó chính là chiết khấu bán hàng.

Chiết khấu là khoản tiền được trừ đi trên giá niêm yết,
Chiết khấu khác giảm giá và khuyến mại thế nào?
Nhiều người nghĩ chiết khấu luôn đồng nghĩa giảm giá. Thực tế ba khái niệm này gần nhau và có thể giao nhau, nên khi phân biệt chiết khấu và giảm giá, hãy nhìn vào mục đích và điều kiện đi kèm:
- Chiết khấu: thường mang tính chính sách, áp dụng khi khách đáp ứng điều kiện như số lượng mua hoặc thời hạn thanh toán.
- Giảm giá: thường là mức giảm trực tiếp trên giá bán, hay diễn ra trong một khoảng thời gian, ai mua đều được hưởng.
- Khuyến mại: là hoạt động xúc tiến bán hàng, có thể dưới dạng giảm giá, tặng quà hoặc tích điểm.
Ba khái niệm có thể chồng lên nhau. Một đợt giảm 10% cho mọi khách trong dịp lễ vừa là giảm giá, vừa là khuyến mại. Một mức giảm cho đại lý khi lấy đủ số lượng lại nghiêng về chiết khấu thương mại.

Chiết khấu khác giảm giá và khuyến mại
Cách ghi nhận trên sổ sách còn phụ thuộc điều kiện giao dịch cụ thể, chứng từ và quy định kế toán đang áp dụng. Vì thế đừng gán một cách hạch toán chung cho mọi khoản giảm. Khi cần xử lý số liệu, hãy hỏi kế toán hoặc đối chiếu quy định hiện hành.
2. Các loại chiết khấu phổ biến
Chiết khấu thương mại và chiết khấu số lượng
Chiết khấu thương mại là gì? Đó là khoản giảm cho khách sỉ, đại lý hoặc người mua với số lượng lớn. Mức này thường dao động khoảng 5% - 15% giá sản phẩm.
Chiết khấu số lượng là gì? Đây là hình thức mua càng nhiều thì mức giảm càng sâu. Chẳng hạn mua 10 ốp lưng giảm ít hơn mua 100 ốp lưng. Người bán thường chia thành các bậc số lượng để khách dễ so sánh và cân nhắc.

Chiết khấu thương mại và chiết khấu số lượng
Chiết khấu thanh toán
Chiết khấu thanh toán là gì? Là khoản thưởng cho khách trả tiền sớm hoặc trả ngay bằng tiền mặt thay vì nợ. Người bán nhận tiền nhanh hơn, còn người mua được giá tốt hơn.
Ví dụ điều kiện thường thấy: thanh toán trong vài ngày đầu được trừ một tỷ lệ nhỏ trên hóa đơn. Quá thời hạn đó, khách trả đủ số tiền ghi trên hóa đơn.

Chiết khấu thanh toán
Chiết khấu khuyến mại
Loại này thường được thể hiện trực tiếp trên giá, hay xuất hiện vào dịp lễ hoặc sự kiện. Khách chỉ cần mua là thấy giá đã giảm, không nhất thiết phải đạt số lượng hay thanh toán sớm.
Ranh giới với chiết khấu thương mại không phải lúc nào cũng rõ. Cần xem bản chất khoản giảm, điều kiện giao dịch và cách thể hiện trên hóa đơn. Cách ghi nhận phù hợp phải dựa trên quy định kế toán áp dụng cho từng trường hợp cụ thể.
3. Cách tính chiết khấu phần trăm
Công thức tính chiết khấu
Công thức tính chiết khấu rất đơn giản, gồm hai bước:
- Số tiền giảm = giá gốc × tỷ lệ chiết khấu
- Giá sau chiết khấu = giá gốc − số tiền giảm
Ví dụ tính chiết khấu và tính ngược tỷ lệ
Giá gốc một chiếc tai nghe là 1.000.000đ, chiết khấu 20%. Số tiền giảm là 1.000.000 × 20% = 200.000đ, nên giá sau chiết khấu là 800.000đ.
Muốn tính ngược, dùng công thức: tỷ lệ = (giá gốc − giá sau giảm) ÷ giá gốc. Với giá gốc 1.000.000đ và giá sau giảm 800.000đ, tỷ lệ là 200.000 ÷ 1.000.000 = 20%.
Lưu ý: giảm 20% rồi giảm thêm 10% không bằng giảm 30%. Sau lần đầu còn 800.000đ, lần hai giảm 10% trên số này là 80.000đ, còn 720.000đ, tức tổng giảm 28%.
4. Chiết khấu trong tài chính và ngân hàng
Tỷ lệ chiết khấu và giá trị hiện tại
Tỷ lệ chiết khấu là gì? Trong tài chính, đây là tỷ lệ (thường ký hiệu r) dùng để quy dòng tiền tương lai về giá trị hiện tại. Cách làm này gọi là chiết khấu dòng tiền, được dùng trong phương pháp DCF (định giá theo dòng tiền chiết khấu) và NPV (giá trị hiện tại ròng). Tiếng Anh gọi là discount rate.
Cần phân biệt hai thứ hay bị gộp làm một. Tỷ lệ chiết khấu r là con số bạn chọn, ví dụ 10%. Hệ số chiết khấu là số nhân rút ra từ r để đưa tiền về hiện tại, tính bằng 1 ÷ (1 + r)^n, với n là số năm.
Ví dụ: bạn sẽ nhận 1.000.000đ sau một năm và chọn r = 10%. Hệ số chiết khấu là 1 ÷ 1,10 ≈ 0,909. Giá trị hiện tại ≈ 1.000.000 × 0,909 ≈ 909.000đ. Nếu r tăng lên 20%, hệ số còn khoảng 0,833 và giá trị hiện tại còn khoảng 833.000đ.
Như vậy tỷ lệ chiết khấu càng cao thì giá trị hiện tại càng thấp. Tỷ lệ này thường gắn với chi phí vốn hoặc lợi suất kỳ vọng, nên không đơn thuần là lãi suất vay thông thường.
Lãi suất chiết khấu của ngân hàng trung ương
Lãi suất chiết khấu là gì? Đây là mức lãi suất ngân hàng trung ương áp dụng khi cho ngân hàng thương mại vay hoặc tái chiết khấu giấy tờ có giá.
Khi tìm hiểu chiết khấu trong ngân hàng là gì, bạn cần phân biệt khái niệm này với tỷ lệ chiết khấu dùng để định giá doanh nghiệp.
Hai khái niệm cùng tên nhưng mục đích khác nhau: một bên là công cụ điều hành của ngân hàng trung ương, một bên là tham số để nhà đầu tư tính giá trị hiện tại.
5. Lợi ích và sai lầm khi áp dụng chiết khấu
Lợi ích của chiết khấu với doanh nghiệp
- Tăng doanh số, giải phóng hàng tồn và thu hồi vốn nhanh hơn.
- Giữ chân khách thân thiết.
- Khuyến khích khách dùng thử sản phẩm mới.
Sai lầm thường gặp khi dùng chiết khấu
Lạm dụng chiết khấu làm giảm giá trị cảm nhận của sản phẩm và tạo tiền lệ, khiến khách chỉ chờ giảm giá mới mua. Chiết khấu càng sâu cũng chưa chắc lời hơn, vì lợi nhuận bị bào mòn.
Một lỗi khác là cộng dồn phần trăm khi giảm nhiều lần. Như ví dụ trên, giảm 20% rồi 10% chỉ tương đương 28%.
6. Câu hỏi thường gặp
Chiết khấu 20% nghĩa là gì?
Bạn chỉ phải trả 80% giá gốc, tức được bớt một phần năm. Với món hàng 1.000.000đ, giá còn 800.000đ. Khi đi mua sắm, hãy nhớ chiết khấu tính trên giá gốc, nên mức giảm sẽ lớn hơn với hàng giá cao.
Chiết khấu và giảm giá có giống nhau không?
Hai khái niệm gần nghĩa và đôi khi chồng lên nhau, nhưng trọng tâm khác nhau. Chiết khấu thường gắn điều kiện như số lượng hay thời hạn trả tiền, còn giảm giá hay áp dụng chung cho mọi người mua. Ví dụ đại lý lấy đủ số lượng được chiết khấu, còn khách lẻ gặp đợt giảm giá cuối tuần.
Chiết khấu thương mại và chiết khấu thanh toán khác nhau thế nào?
Chiết khấu thương mại phụ thuộc vào việc bạn mua bao nhiêu, còn chiết khấu thanh toán phụ thuộc vào việc bạn trả tiền khi nào. Một đại lý có thể hưởng cả hai: được giảm vì nhập nhiều, rồi được thêm một khoản nhỏ nếu thanh toán sớm hơn hạn ghi trên hóa đơn.
Tỷ lệ chiết khấu trong tài chính dùng để làm gì?
Nó giúp so sánh tiền ở các thời điểm khác nhau trên cùng một mặt bằng. Nhờ vậy nhà đầu tư biết một dự án hứa hẹn thu về nhiều năm sau đáng giá bao nhiêu hôm nay, rồi quyết định có nên bỏ vốn hay không dựa trên NPV.
Chiết khấu tiếng Anh là gì?
Trong bán hàng, chiết khấu là "discount", còn khi nói tới giảm trừ theo điều kiện, bạn có thể gặp "trade discount" hoặc "cash discount". Trong tài chính, tỷ lệ chiết khấu là "discount rate". Cùng một từ nhưng ngữ cảnh quyết định nghĩa, nên hãy đọc kỹ ngữ cảnh.
Nếu muốn tìm hiểu thêm về cách lập ngân sách và các khái niệm ưu đãi quen thuộc, bạn có thể xem các bài gợi ý dưới đây.
Xem thêm các khái niệm tài chính và ưu đãi liên quan:
Chiết khấu là khoản giảm trừ có thể đến từ số lượng mua, thời hạn thanh toán hoặc chương trình bán hàng, và được tính khá đơn giản bằng tỷ lệ phần trăm. Trong tài chính, từ này mang nghĩa khác: quy tiền tương lai về hiện tại. Nắm rõ ngữ cảnh và cách tính sẽ giúp bạn mua sắm, bán hàng và đọc số liệu chính xác hơn.
Nguồn tham khảo
Bạn có làm được hướng dẫn này không?
Có
Không