Trả lời nhanh: F&B là viết tắt của Food and Beverage, nghĩa là thực phẩm và đồ uống. Đây là ngành chế biến, phục vụ và kinh doanh đồ ăn, thức uống như nhà hàng, cà phê, bar, catering, suất ăn công nghiệp, giao đồ ăn, đồng thời là bộ phận doanh thu lớn của khách sạn
1. Nguồn gốc và cách hiểu thuật ngữ F&B
Nếu bạn đang thắc mắc f&b là gì, hãy bắt đầu từ tên gọi: F&B viết tắt của từ Food and Beverage. "Food" là đồ ăn, "Beverage" là đồ uống. Gộp lại, F&B có thể hiểu ngắn gọn là "ăn uống".
Bạn sẽ gặp thêm các cách viết như FnB hay F and B. Cả ba đều mang cùng một nghĩa. Người ta hay viết FnB vì gõ trên điện thoại nhanh hơn, không phải chuyển bàn phím để tìm ký tự "&".
Ở Việt Nam, F&B thường được hiểu là ngành dịch vụ ăn uống. Ngành này tập trung vào khâu chế biến, phục vụ và bán đồ ăn, thức uống cho khách. Ở một số nước, phạm vi của F&B còn rộng hơn. Phần hiểu lầm bên dưới sẽ nói rõ điểm này.
2. Các loại hình trong ngành F&B
Sáu nhóm loại hình phổ biến trong ngành F&B được nêu trong bài.
Cách dễ nhất để hiểu lĩnh vực F&B là nhìn vào những nơi bạn ghé hằng ngày. Ngành này gồm nhiều loại hình:
- Nhà hàng: từ quán cơm bình dân đến nhà hàng cao cấp.
- Quán cà phê, trà sữa: loại hình rất phổ biến với người trẻ.
- Quán bar, pub: tập trung vào đồ uống có cồn và không gian giải trí.
- Catering: nấu và phục vụ tiệc cưới, hội nghị, sự kiện.
- Suất ăn công nghiệp: cung cấp bữa ăn cho nhà máy, trường học, bệnh viện.
- Giao đồ ăn: bán qua ứng dụng hoặc nhận đơn trực tuyến.
Vì vậy, một cửa hàng F&B có thể là bất kỳ điểm bán đồ ăn, thức uống nào. Đó có thể là tiệm bánh nhỏ đầu hẻm hoặc quầy kiosk trong trung tâm thương mại.
3. Bộ phận F&B trong khách sạn
Front-of-house tiếp xúc khách, back-of-house lo chế biến và vận hành phía sau.
Trong khách sạn, F&B là bộ phận phụ trách toàn bộ dịch vụ ăn uống. Bộ phận này quản lý nhà hàng, quầy bar, room service (phục vụ tại phòng) và banquet (tiệc). Theo EHL, F&B có thể chiếm khoảng 30–50% doanh thu của nhiều khách sạn.
Bộ phận F&B thường chia thành hai khu vực:
|
Khu vực
|
Vai trò
|
Vị trí tiêu biểu
|
|
Front-of-house (tiền sảnh)
|
Tiếp xúc, phục vụ khách trực tiếp
|
Lễ tân nhà hàng, phục vụ, bartender
|
|
Back-of-house (hậu sảnh)
|
Chế biến, vận hành phía sau
|
Đầu bếp, phụ bếp, kho, tạp vụ
|
Lấy bữa buffet sáng ở khách sạn làm ví dụ. Người rót cà phê cho bạn thuộc front-of-house. Người chuẩn bị trứng và bánh mì trong bếp thuộc back-of-house.
4. Các mô hình kinh doanh F&B phổ biến
Mỗi mô hình phù hợp với mức vốn và nhóm khách hàng khác nhau.
Kinh doanh F&B là việc đầu tư và vận hành điểm bán đồ ăn, thức uống để tạo lợi nhuận. Mỗi mô hình hợp với một mức vốn và nhóm khách khác nhau:
- Nhượng quyền (franchise): mua quyền dùng thương hiệu, công thức của một chuỗi F&B có sẵn.
- Take away (mang đi): mặt bằng nhỏ, khách mua rồi mang đi, phổ biến với cà phê, trà sữa.
- Buffet: khách trả một mức giá cố định và tự chọn món.
- Fine dining: nhà hàng cao cấp, chú trọng món ăn, không gian và cách phục vụ.
- Casual dining: nhà hàng thoải mái, giá vừa phải, hợp gia đình và nhóm bạn.
Hiện nay, nhiều quán vừa bán tại chỗ vừa giao đồ ăn. Họ thường dùng phần mềm quản lý bán hàng (POS) để gom đơn, in hóa đơn, theo dõi tồn kho và doanh thu mỗi ca. Nhờ vậy, chủ quán nắm được món nào bán chạy và món nào đang lỗ.
5. Vai trò của ngành F&B
Ăn uống là nhu cầu thiết yếu nên ngành này có quy mô lớn. Theo VCCI, F&B đóng góp khoảng 15,8% GDP năm 2021. Theo BMI, chi tiêu cho thực phẩm và đồ uống chiếm khoảng 35% tổng chi tiêu của người Việt. Theo Statista, thị trường F&B Việt Nam dự kiến đạt 872,9 nghìn tỷ đồng năm 2027.
Ngành này có ba vai trò chính:
- Với nền kinh tế: tạo nhiều việc làm, kéo theo nông nghiệp, logistics và du lịch.
- Với doanh nghiệp: là nguồn doanh thu lớn, nhất là ở khách sạn và resort.
- Với khách hàng: đáp ứng nhu cầu ăn uống, gặp gỡ và trải nghiệm.
Trải nghiệm khách hàng ngày càng quan trọng. Khách không chỉ cần món ngon. Họ còn để ý thái độ phục vụ, không gian và tốc độ giao hàng.
6. Các vị trí việc làm trong ngành F&B
Công việc trong F&B rất đa dạng. Lộ trình thường bắt đầu từ cấp nhân viên:
- Phục vụ: nhiều nơi gọi là F&B attendant, người đón khách, gọi món và mang món ra bàn.
- Pha chế: barista (cà phê) hoặc bartender (đồ uống có cồn).
- Bếp: phụ bếp, đầu bếp, bếp trưởng.
- Thu ngân, lễ tân nhà hàng.
- Quản lý: giám sát ca, quản lý cửa hàng, quản lý khu vực.
- Giám đốc F&B (F&B Director): phụ trách toàn bộ mảng ăn uống trong khách sạn hoặc chuỗi.
Như vậy, nhân viên F&B không chỉ là người bưng bê. Đó là bất kỳ ai làm việc trong chuỗi phục vụ ăn uống. Muốn lên quản lý cấp cao, bạn thường cần vài năm kinh nghiệm. Thời gian cụ thể còn tùy năng lực và từng doanh nghiệp.
7. Những hiểu lầm thường gặp về F&B
Phạm vi thuật ngữ F&B có thể rộng hơn tùy từng quốc gia.
Hiểu lầm 1: F&B chỉ là nấu ăn và bán đồ ăn. Vận hành một quán còn gồm quản lý tồn kho, nhân sự, thực đơn, marketing và kiểm soát chi phí. Người nấu giỏi chưa chắc quản lý quán tốt.
Hiểu lầm 2: Quán đông khách chắc chắn có lãi. Nhiều quán kín bàn nhưng vẫn lỗ vì tiền mặt bằng, nhân công và giá vốn quá cao. Bán qua ứng dụng còn tốn phí nền tảng. Vì vậy, chủ quán cần theo dõi food cost, tức tỷ lệ chi phí nguyên liệu so với giá bán của mỗi món.
Hiểu lầm 3: Mở quán cà phê là cách khởi nghiệp dễ. Mở quán thì dễ, duy trì mới khó. Thiếu kỹ năng quản trị, quán dễ "đốt vốn" chỉ sau vài tháng. Bạn cũng cần tuân thủ quy định an toàn thực phẩm như Nghị định 15/2018/NĐ-CP.
Hiểu lầm 4: F&B chỉ có trong khách sạn. Khách sạn chỉ là một phần. Quán vỉa hè, tiệm bánh hay căng tin trường học đều thuộc F&B.
Hiểu lầm 5: Phạm vi F&B ở đâu cũng giống nhau. Ở Việt Nam, F&B thường được hiểu là dịch vụ ăn uống. Ở Mỹ hay Anh, khái niệm này còn bao gồm sản xuất, chế biến và đóng gói thực phẩm.
Bạn cũng nên biết trước nhịp làm việc của ngành. Nhân sự F&B thường làm theo ca, kể cả cuối tuần và ngày lễ, vì đó là lúc đông khách nhất. Nếu cần giờ giấc cố định, hãy cân nhắc kỹ trước khi chọn nghề.
8. Câu hỏi thường gặp
F&B khác gì với FnB?
F&B và FnB không khác nhau về nghĩa. Cả hai, cùng với cách viết F and B, đều chỉ Food and Beverage. FnB xuất hiện nhiều trên mạng xã hội và tin tuyển dụng vì gõ chữ "n" nhanh hơn ký tự "&". Ký tự này còn dễ bị lỗi hiển thị trong đường link hoặc một số phần mềm.
Làm F&B là làm gì?
Làm F&B nghĩa là tham gia vào bất kỳ khâu nào của dịch vụ ăn uống. Bạn có thể phục vụ, pha chế, nấu bếp, thu ngân hoặc quản lý vận hành quán, nhà hàng, khách sạn. Người mới thường bắt đầu từ vị trí part-time theo ca để làm quen công việc rồi mới chọn hướng đi lâu dài.
F&B có phải chỉ là nhà hàng không?
Không. Nhà hàng chỉ là một mảng của F&B. Ngành này còn gồm quán cà phê, bar, catering, tiệm bánh, giao đồ ăn, suất ăn công nghiệp cho nhà máy, căng tin trường học và kiosk đồ uống. Các hình thức này khác nhau về quy mô, nhưng đều chế biến và phục vụ đồ ăn, thức uống cho khách.
SM, AM, QC trong F&B nghĩa là gì?
SM thường là Store Manager, tức quản lý một cửa hàng. AM là Area Manager, quản lý nhiều cửa hàng trong một khu vực. QC là Quality Control, người kiểm tra chất lượng món, vệ sinh và quy trình. Cách dùng các chức danh này có thể khác nhau tùy doanh nghiệp, vì vậy bạn nên đọc kỹ mô tả công việc.
Tóm lại, F&B là ngành ăn uống, trải rộng từ quán cà phê, nhà hàng đến bộ phận F&B trong khách sạn. Hiểu rõ các loại hình, mô hình kinh doanh và vị trí việc làm sẽ giúp bạn định hướng tốt hơn, dù bạn muốn đi làm hay tự mở quán.