Trả lời nhanh: HR là viết tắt của Human Resources, nghĩa là nhân sự hay nguồn nhân lực. Trong doanh nghiệp, HR là bộ phận phụ trách con người: tuyển dụng, đào tạo, lương thưởng, phúc lợi, đánh giá hiệu suất và quan hệ lao động. HR đóng vai trò cầu nối giữa ban lãnh đạo và nhân viên.
1. HR là gì?
Nhiều người lần đầu nghe chữ HR khi đọc tin tuyển dụng hoặc nhận cuộc gọi phỏng vấn. Vậy HR là gì và vì sao công ty nào cũng nhắc đến? Hiểu đơn giản, HR trong công ty là những người và quy trình lo mọi việc liên quan đến con người, từ lúc bạn nộp hồ sơ đến khi nghỉ việc.
HR là viết tắt của từ gì?
Nếu bạn thắc mắc HR là viết tắt của từ gì, câu trả lời là Human Resources. Theo nghĩa gốc, human resources là "nguồn nhân lực", tức toàn bộ người lao động của một tổ chức. Ở Việt Nam, HR nghĩa là nhân sự, có thể chỉ nguồn nhân lực, phòng HR hoặc người làm công việc nhân sự.
Thuật ngữ human resources phổ biến dần trong nửa sau thế kỷ 20. Trước đó, vai trò quản lý nhân sự đã hình thành từ thời Cách mạng Công nghiệp, gắn với phương pháp quản lý khoa học của Frederick Taylor.
Lưu ý tránh nhầm lẫn:
- "hr" viết thường thường là viết tắt của "hour" (giờ), ví dụ "2 hrs".
- HR trong y học có thể là Hazard Ratio (tỷ số nguy cơ).
- HR trong thể thao và đồng hồ thông minh là Heart Rate (nhịp tim).
Nếu bạn gặp chữ HR trên đồng hồ thông minh, đó là chỉ số nhịp tim khi luyện tập, giúp bạn biết mức gắng sức và khả năng hồi phục của cơ thể.
Tham khảo các mẫu đồng hồ thông minh theo dõi sức khoẻ, hỗ trợ đo VO2 max:
HR khác HRM như thế nào?
HR nói về con người và bộ phận, còn HRM nói về cách quản lý nguồn lực đó.
HRM (Human Resource Management) là quản trị nhân sự, tức quy trình tuyển chọn, đào tạo, đánh giá và giữ chân người lao động. Có thể hình dung HR là "con người và bộ phận", còn HRM là "cách quản lý" nguồn lực ấy.
|
Tiêu chí
|
HR
|
HRM
|
|
Nghĩa
|
Nguồn nhân lực, bộ phận nhân sự
|
Quản trị nhân sự
|
|
Trọng tâm
|
Con người, đội ngũ
|
Quy trình, chiến lược quản lý
|
|
Cách dùng
|
"Phòng HR", "chị HR"
|
"Ngành HRM", "hệ thống HRM"
|
Trong giao tiếp hằng ngày, hai từ thường được dùng thay nhau, nên bạn không cần quá khắt khe.
2. Bộ phận HR làm những công việc gì?
Bộ phận HR là nơi vận hành toàn bộ "vòng đời" của nhân viên. Nếu hỏi HR là làm gì, có thể chia thành bốn nhóm việc chính dưới đây.
Tuyển dụng và hội nhập nhân viên
HR tuyển dụng là người tìm đúng người cho vị trí trống. Quy trình thường gồm:
- Phối hợp với phòng ban để viết mô tả công việc.
- Đăng tin tuyển dụng, sàng lọc hồ sơ.
- Sắp xếp và tham gia phỏng vấn.
- Gửi thư mời nhận việc và tổ chức onboarding (hội nhập) cho người mới.
Ví dụ, ngày đầu đi làm, người hướng dẫn bạn nhận laptop, tài khoản email và giới thiệu nội quy thường là HR. Bộ phận này cũng hay theo dõi các chỉ số như thời gian tuyển và tỷ lệ trụ lại sau 6 tháng để đánh giá chất lượng tuyển dụng.
Đào tạo và phát triển
Mảng này gọi là L&D (Learning & Development). HR khảo sát nhu cầu, xây dựng kế hoạch đào tạo kỹ năng, nghiệp vụ và lộ trình thăng tiến.
Mục tiêu không chỉ giúp nhân viên làm tốt hơn mà còn giữ chân nhân tài. Người lao động thường gắn bó lâu hơn khi thấy mình được học hỏi và có cơ hội phát triển.
Lương thưởng và phúc lợi (C&B)
HR C&B là người phụ trách Compensation & Benefits, tức lương thưởng và phúc lợi. Công việc gồm tính bảng lương, đóng bảo hiểm xã hội, quản lý hợp đồng lao động, chế độ nghỉ phép, khám sức khoẻ.
Đây là mảng cần sự tỉ mỉ, thành thạo bảng tính và nắm chắc quy định pháp luật. Chỉ một sai sót nhỏ trong bảng lương cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và niềm tin của nhân viên.
Đánh giá hiệu suất, quan hệ lao động và văn hóa
HR vận hành vòng đời nhân viên qua bốn nhóm việc chính.
HR xây dựng hệ thống đánh giá hiệu suất (KPI, OKR…), làm cơ sở xét thưởng, tăng lương. Ở mảng quan hệ lao động, HR hòa giải mâu thuẫn, xử lý kỷ luật và đảm bảo công ty tuân thủ luật lao động.
Bên cạnh đó, HR góp phần xây dựng văn hóa doanh nghiệp qua sự kiện nội bộ, khảo sát mức độ hài lòng. Một chỉ số quen thuộc là tỷ lệ nghỉ việc, phản ánh môi trường làm việc có đang ổn hay không.
3. Các vị trí phổ biến trong ngành HR
Ngành HR có nhiều nhánh chuyên sâu. Vì vậy, HR là nghề gì sẽ tùy vào mảng và cấp bậc bạn đảm nhận.
Vị trí theo mảng chuyên môn
- Recruiter / Talent Acquisition: chuyên tuyển dụng, tìm kiếm ứng viên.
- C&B Specialist: lương thưởng, bảo hiểm, phúc lợi.
- L&D Specialist: đào tạo và phát triển.
- HR Admin: hành chính nhân sự, lo hồ sơ, chấm công, hợp đồng, giấy tờ.
- HR Generalist: nhân sự tổng hợp, xử lý được nhiều mảng, phù hợp doanh nghiệp vừa và nhỏ.
- HRBP (HR Business Partner): đối tác nhân sự đồng hành cùng từng khối kinh doanh.
Vị trí theo cấp bậc
Lộ trình cấp bậc phổ biến trong bộ phận nhân sự.
|
Cấp bậc
|
Vai trò chính
|
|
HR Assistant / Intern
|
Hỗ trợ giấy tờ, sắp lịch phỏng vấn
|
|
HR Executive
|
Trực tiếp thực hiện nghiệp vụ
|
|
HR Manager
|
Quản lý đội nhân sự, xây dựng chính sách
|
|
HR Director / CHRO
|
Hoạch định chiến lược nhân sự cấp công ty
|
HR Executive là chuyên viên nhân sự, cấp nhân viên HR phổ biến nhất. Còn HR Manager là trưởng phòng nhân sự, chịu trách nhiệm về cả đội và chính sách. Ở công ty nhỏ, một người có thể kiêm từ tuyển dụng, chấm công đến tính lương.
4. Vai trò của HR trong doanh nghiệp
Bạn có thể có sản phẩm tốt, nhưng nếu thiếu người giỏi hoặc nhân viên liên tục nghỉ việc, doanh nghiệp khó phát triển. Đó là lý do HR ngày càng được coi trọng.
HR kết nối lãnh đạo và nhân viên
HR truyền đạt chính sách từ ban lãnh đạo xuống nhân viên, đồng thời phản hồi ý kiến, khó khăn của người lao động lên trên. Ba nhiệm vụ cốt lõi là thu hút, giữ chân và phát triển nhân sự.
HR còn đảm bảo công ty tuân thủ pháp luật lao động, như ký hợp đồng đúng quy định, đóng bảo hiểm đầy đủ. Ngày nay, HR hiện đại là đối tác chiến lược, tham gia định hướng nhân lực cho mục tiêu kinh doanh chứ không chỉ làm hành chính.
HR trong doanh nghiệp nhỏ và lớn
Quy mô công ty quyết định HR kiêm nhiệm đa năng hay chia thành các team chuyên biệt.
Quy mô công ty quyết định cách tổ chức HR:
|
Tiêu chí
|
Doanh nghiệp nhỏ
|
Doanh nghiệp lớn
|
|
Nhân sự HR
|
1–2 người kiêm nhiệm
|
Nhiều team chuyên biệt
|
|
Trọng tâm
|
Hợp đồng, lương, tuyển dụng cơ bản
|
Chiến lược, đào tạo, HRBP
|
|
Điểm yếu thường gặp
|
Quản lý hiệu suất còn sơ sài
|
Quy trình có thể chậm, nhiều tầng
|
Với startup, HR thường "đa năng". Ở tập đoàn, mỗi mảng có chuyên viên riêng và thường dùng hệ thống HRM để quản lý chấm công, phép năm, hồ sơ nhân viên tập trung.
5. Những hiểu lầm thường gặp và khi nào nên tìm đến HR
HR không chỉ là hành chính hay tuyển dụng
Nhiều người nghĩ HR chỉ chấm công, làm hợp đồng hoặc gọi điện mời phỏng vấn. Thực tế, đó chỉ là một phần nhỏ. Một hiểu lầm khác là HR tự quyết lương. Thật ra, mức lương dựa trên cơ cấu lương của công ty và năng lực ứng viên, cần quản lý trực tiếp và lãnh đạo duyệt.
Chỉ "thích làm việc với con người" là chưa đủ. Nghề này có áp lực thật: xử lý kỷ luật, mâu thuẫn, thậm chí thông báo sa thải, luôn đứng giữa công ty và người lao động.
HR phục vụ ai và thông tin có được bảo mật không?
Theo Ask a Manager, HR hỗ trợ nhân viên nhưng về bản chất làm việc vì lợi ích của công ty. Vì vậy, những gì bạn chia sẻ không mặc định được giữ bí mật, nhất là khi liên quan đến rủi ro pháp lý.
Bạn nên tìm đến HR khi gặp quấy rối, phân biệt đối xử hoặc bị vi phạm quyền lợi lao động; đây là những việc HR có trách nhiệm điều tra. Với mâu thuẫn nhỏ trong công việc, hãy trao đổi với quản lý trực tiếp trước.
6. Câu hỏi thường gặp
HR có phải là hành chính nhân sự không?
Không hoàn toàn. Hành chính nhân sự là phần việc vận hành giấy tờ trong HR. Ngoài ra, HR còn lo tuyển dụng, đào tạo, C&B và quan hệ lao động. Trong tin tuyển dụng, vị trí "Hành chính – Nhân sự" thường gộp thêm việc văn phòng như văn phòng phẩm, tiếp khách, nên bạn cần đọc kỹ mô tả công việc.
Người hướng nội có làm HR được không?
Được. Các mảng như C&B, HR Admin hay phân tích dữ liệu nhân sự rất hợp với người thích làm việc tập trung, tỉ mỉ với số liệu. Điều bạn cần rèn là kỹ năng lắng nghe, đặt câu hỏi đúng và giữ bình tĩnh khi xử lý tình huống nhạy cảm, hơn là phải nói nhiều hay luôn sôi nổi.
HRBP là gì và khác HR thông thường thế nào?
HRBP (HR Business Partner) là đối tác nhân sự gắn với một khối kinh doanh, biến mục tiêu kinh doanh thành kế hoạch nhân sự. Ví dụ, HRBP khối bán hàng sẽ cùng trưởng vùng dự báo nhu cầu tuyển trước mùa cao điểm, đề xuất chương trình đào tạo kỹ năng bán và theo dõi tỷ lệ nghỉ việc của đội ngũ.
Công ty nhỏ có cần HR không?
Có, dù chưa cần cả phòng. Công ty nhỏ vẫn phải làm tối thiểu các việc như ký hợp đồng lao động đúng quy định, đóng bảo hiểm xã hội, xây dựng nội quy và lưu hồ sơ nhân viên. Giai đoạn đầu, chủ doanh nghiệp hoặc kế toán có thể kiêm nhiệm, sau đó tuyển HR chuyên trách khi đội ngũ lớn dần.
Tóm lại, HR là bộ phận quản lý con người với nhiều mảng từ tuyển dụng, đào tạo, C&B đến quan hệ lao động. Hiểu đúng vai trò và giới hạn của HR giúp bạn chủ động hơn khi đi làm hoặc chọn đúng hướng nếu muốn theo nghề nhân sự.
Khi mới làm quen môi trường công sở, bạn sẽ còn gặp nhiều thuật ngữ viết tắt khác trong tin tuyển dụng và công việc hằng ngày.
Xem thêm các thuật ngữ viết tắt thường gặp khác:
Nguồn tham khảo