Trả lời nhanh: Internet là gì? Đó là mạng toàn cầu gồm hàng triệu mạng máy tính nhỏ hơn kết nối với nhau qua bộ giao thức TCP/IP. Nhờ đó, điện thoại, máy tính và nhiều thiết bị khác có thể trao đổi dữ liệu, gửi email, xem web, học tập, làm việc và giải trí mà không bị giới hạn khoảng cách.
❓ Internet hoạt động như thế nào khi gửi một trang web về điện thoại?
❓ Internet và WiFi có phải là một không?
❓ Ai đã tạo ra Internet và nó ra đời từ khi nào?
1. Internet là gì?
1.1 Định nghĩa Internet
Nói đơn giản, mạng internet là "mạng của các mạng". Mỗi mạng nhỏ như mạng trong nhà, trường học hay công ty được nối với nhau thành một mạng khổng lồ trên toàn cầu. Đây cũng là khái niệm Internet mà sách giáo khoa, kể cả Internet là gì lớp 6, thường nhắc đến.
Hãy hình dung hệ thống đường bưu điện. Mỗi thành phố có mạng đường riêng, nhưng các tuyến liên tỉnh nối chúng lại để thư đi được khắp nơi. Internet cũng vậy, và mọi mạng đều "nói chung một ngôn ngữ" là bộ giao thức TCP/IP.
Về từ ngữ, Internet nghĩa là gì trong tiếng Việt? Từ này là cách ghép của "interconnected network", tức mạng liên kết. Internet tiếng Việt là gì thì ta thường gọi là "mạng Internet" hoặc "mạng toàn cầu".
Điểm hay bị hiểu nhầm: không một cá nhân, công ty hay chính phủ nào kiểm soát toàn bộ Internet. Mỗi tổ chức vận hành phần mạng của mình.
1.2 Internet gồm những thành phần nào?
Dù rất lớn, Internet được tạo nên từ vài thành phần quen thuộc:
- Thiết bị người dùng: điện thoại, máy tính, máy tính bảng, tivi thông minh.
- Máy chủ (server): nơi lưu trang web, video, email để gửi đến bạn khi được yêu cầu.
- Router (bộ định tuyến): thiết bị chỉ đường cho dữ liệu đi đúng hướng.
- Đường truyền: cáp đồng, cáp quang, cáp quang biển và sóng không dây.
2. Internet hoạt động như thế nào?
2.1 Gói tin và giao thức TCP/IP
Khi bạn mở một trang web, dữ liệu không chạy về thành một khối. Nó được cắt thành nhiều gói tin (packet) nhỏ, mỗi gói có thông tin người gửi và người nhận. Giống như gửi một cuốn sách bằng cách chia thành nhiều bưu kiện.
Các gói đi qua nhiều router, mỗi router chọn đường thuận lợi nhất cho gói đó. Đến nơi, thiết bị của bạn ghép các gói lại theo đúng thứ tự. TCP/IP là bộ quy tắc giúp việc chia, gửi, kiểm tra và ghép này diễn ra chính xác.
Nhờ tính phân tán, nếu một tuyến đường hoặc một nút mạng hỏng, gói tin vẫn có thể đi đường khác. Đó là lý do Internet khá bền vững.
2.2 Địa chỉ IP và DNS
Mỗi thiết bị trên mạng có một địa chỉ IP, giống số nhà để dữ liệu tìm đúng nơi. IPv4 có khoảng 4,3 tỷ địa chỉ.
Tuy nhiên, con người dễ nhớ tên hơn dãy số. DNS hoạt động như danh bạ điện thoại: bạn gõ tên miền, DNS đổi nó thành địa chỉ IP của máy chủ tương ứng.
2.3 Kết nối qua ISP, cáp quang và WiFi
ISP (Internet Service Provider) là nhà cung cấp dịch vụ Internet, đơn vị đưa đường truyền đến nhà bạn. Đây là cách phổ biến để có Internet access (quyền truy cập Internet).
Với Internet cáp quang, tín hiệu được truyền bằng ánh sáng trong sợi thủy tinh, nên nhanh và ổn định. Ở quy mô quốc tế, các tuyến cáp quang biển nối các châu lục và làm "xương sống" cho Internet. Trong nhà, modem nhận tín hiệu từ nhà mạng, còn router phát WiFi cho các thiết bị.
3. Lịch sử hình thành Internet
3.1 Từ ARPANET đến TCP/IP
Nếu bạn thắc mắc Internet ra đời năm nào, câu trả lời là nó hình thành dần. Sự ra đời của Internet bắt đầu từ ARPANET, mạng thử nghiệm phát triển từ thập niên 1960 do Bộ Quốc phòng Mỹ tài trợ.
Lúc đầu, các mạng dùng cách giao tiếp khác nhau nên khó nối với nhau. Vint Cerf và Robert Kahn đã thiết kế TCP/IP để giải quyết việc này. Bộ giao thức ấy được áp dụng năm 1983, và đây thường được xem là mốc Internet thành hình.
3.2 World Wide Web làm Internet phổ biến
Năm 1991, World Wide Web ra đời, cho phép xem thông tin bằng trang web có liên kết với nhau. Giao diện trực quan giúp người không chuyên cũng dùng được. Nhờ vậy, trong thập niên 1990 Internet dần đến với công chúng.
4. Internet khác WiFi và World Wide Web ra sao?
4.1 Internet và WiFi
WiFi chỉ là công nghệ phát sóng để thiết bị truy cập mạng không dây. Nó nối thiết bị của bạn với router, chứ không tự tạo ra Internet.
Vì thế có tình huống quen thuộc: điện thoại hiện biểu tượng WiFi nhưng không vào được mạng, do modem, dây cáp hoặc nhà mạng gặp sự cố. Hai thiết bị này khác nhau: modem nhận tín hiệu từ nhà mạng, router phân phối tín hiệu trong nhà, dù nhiều nhà mạng hiện gộp chúng vào một thiết bị.
4.2 Internet và World Wide Web
Web là một dịch vụ chạy trên hạ tầng Internet, không phải toàn bộ Internet. Email, game online, gọi video hay tải ứng dụng cũng dùng Internet nhưng không phải là Web. Có thể hình dung Internet là hệ thống đường, còn Web chỉ là một loại xe chạy trên đó.
5. Internet dùng để làm gì và cần lưu ý gì?
5.1 Công dụng phổ biến trong đời sống
Vai trò của Internet rất rộng, và lợi ích của Internet là gì có thể tóm gọn qua các việc sau:
- Học tập: tra cứu, học trực tuyến.
- Làm việc: họp online, gửi tài liệu.
- Mua sắm, thanh toán.
- Giải trí: xem phim, nghe nhạc, chơi game.
- Liên lạc: nhắn tin, gọi video với người thân ở xa.
5.2 Rủi ro và thói quen an toàn
Tác hại của Internet là gì? Chủ yếu là spam, mã độc và nguy cơ lộ dữ liệu cá nhân. Vì vậy, an toàn thông tin trên Internet là gì cũng là điều nên biết: dùng mật khẩu mạnh, không bấm liên kết lạ, cập nhật phần mềm thường xuyên.
Lưu ý nhỏ: chế độ ẩn danh trên trình duyệt chỉ không lưu lịch sử trên máy, không giấu địa chỉ IP của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Có WiFi nhưng không vào được mạng là do đâu?
WiFi chỉ nối thiết bị của bạn với router. Lỗi có thể nằm ở modem, dây cáp hoặc đường truyền của nhà mạng. Thử khởi động lại thiết bị, nếu vẫn không được thì liên hệ nhà mạng.
Ai kiểm soát Internet?
Không ai kiểm soát toàn bộ. Nhiều tổ chức vận hành từng phần mạng, và một số tổ chức điều phối tiêu chuẩn chung để các mạng kết nối được với nhau.
Internet vạn vật (IoT) là gì?
Internet vạn vật là gì, hay Internet of Things là gì? Đó là việc kết nối thiết bị vật lý như xe, tủ lạnh vào Internet để thu thập và trao đổi dữ liệu.
Địa chỉ IP có giống nhau với mọi thiết bị không?
Không. IP public do nhà mạng cấp để nhận diện trên Internet, còn IP private do router cấp cho từng thiết bị trong mạng nội bộ.
Khi cần thiết bị để truy cập và phân phối kết nối trong nhà, bạn có thể xem các thiết bị mạng đang được quan tâm bên dưới.
Tham khảo các thiết bị mạng giúp kết nối Internet ổn định tại nhà:
Tìm hiểu thêm về các khái niệm liên quan đến Internet:
Internet là mạng của các mạng, vận hành nhờ gói tin, TCP/IP, địa chỉ IP và DNS, và khác với WiFi hay Web. Hiểu đúng những khái niệm này giúp bạn xử lý lỗi mạng đơn giản và dùng Internet an toàn hơn mỗi ngày.
Nguồn tham khảo
Bạn có làm được hướng dẫn này không?
Có
Không