Trả lời nhanh: RBC trong xét nghiệm máu là chỉ số đếm số lượng hồng cầu, thường nằm trong công thức máu toàn phần (CBC). Hồng cầu mang oxy đến các tế bào. RBC thấp thường gợi ý thiếu máu, còn RBC cao có thể do mất nước, bệnh tim phổi hoặc nguyên nhân khác.
❓ Chỉ số RBC bao nhiêu là bình thường?
❓ RBC thấp có nghĩa là bị thiếu máu không?
❓ RBC cao là dấu hiệu bệnh gì và có nguy hiểm không?
1. RBC trong xét nghiệm máu là gì?
Khi cầm phiếu xét nghiệm, bạn sẽ thấy một loạt ký hiệu viết tắt. RBC thường nằm ở những dòng đầu tiên, và ý nghĩa của nó khá dễ hiểu.
RBC là viết tắt của gì?
RBC là viết tắt của Red Blood Cell, nghĩa là hồng cầu. Khi thắc mắc RBC là gì, bạn có thể hiểu đây là chỉ số cho biết số lượng hồng cầu trong một thể tích máu nhất định. Hồng cầu còn có tên khoa học là erythrocyte.
Xét nghiệm này không đứng riêng lẻ. Nó thường là một dòng trong công thức máu toàn phần (CBC, Complete Blood Count), bộ xét nghiệm tổng quát đánh giá các loại tế bào máu.

RBC là viết tắt của Red Blood Cell, nghĩa là hồng cầu
Hồng cầu có vai trò gì trong cơ thể?
Hồng cầu chứa hemoglobin, một protein gắn oxy ở phổi rồi đưa đến mô và cơ quan khắp cơ thể. Nhờ vậy các tế bào có oxy để hoạt động.
Hồng cầu được sinh ra ở tủy xương và sống khoảng 90 - 120 ngày. Sau đó chúng bị loại bỏ và thay bằng hồng cầu mới, nên cơ thể luôn cần đủ nguyên liệu như sắt, vitamin B12 và folate.
RBC khác hemoglobin và hematocrit thế nào?
Ba chỉ số này hay bị nhầm vì cùng nói về hồng cầu:
|
Chỉ số
|
Cho biết điều gì
|
|
RBC
|
Số lượng hồng cầu trong một thể tích máu
|
|
Hemoglobin (HGB)
|
Nồng độ hemoglobin trong máu
|
|
Hematocrit (HCT)
|
Tỷ lệ thể tích hồng cầu trong máu
|
Hình dung máu như một ly nước ép có cái. RBC là số lượng hạt cái, HGB là độ đậm của phần chất mang oxy trong cả ly, còn HCT cho biết phần cái chiếm bao nhiêu phần trăm thể tích ly.

RBC khác hemoglobin và hematocrit
2. Chỉ số RBC bình thường là bao nhiêu?
RBC bình thường phụ thuộc giới tính, độ tuổi và phòng xét nghiệm. Vì thế bạn nên đối chiếu với khoảng tham chiếu in trên phiếu.
Khoảng tham chiếu RBC theo giới tính
Chỉ số RBC ở nam khoảng 4,6 - 6,2 triệu tế bào/mcL, ở nữ khoảng 4,2 - 5,4. Một nguồn khác nêu nam 4,2 - 5,7 và nữ 3,8 - 5,1 triệu tế bào/mcL. Nữ thường thấp hơn nam.
Trẻ em, người lớn tuổi hay phụ nữ mang thai có thể dùng khoảng tham chiếu riêng. Bác sĩ sẽ đánh giá kết quả theo tuổi và tình trạng sức khỏe của bạn.
Vì sao kết quả mỗi nơi có thể khác nhau?
Mỗi phòng xét nghiệm dùng máy, hóa chất và nhóm tham chiếu riêng, nên khoảng bình thường hơi khác nhau. Đơn vị cũng có thể là T/L hoặc triệu/µL, nhìn khác nhưng cùng cách đo.
Do đó, đừng so kết quả của mình với con số trên mạng rồi vội lo lắng. Hãy xem cột khoảng tham chiếu ngay cạnh kết quả, và nhớ rằng lệch nhẹ không phải lúc nào cũng là bệnh.
3. RBC thấp có ý nghĩa gì?
Nhiều người tìm RBC thấp trong xét nghiệm máu là gì vì lo bị thiếu máu. RBC thấp thường gợi ý thiếu máu, nhưng chưa đủ để kết luận loại hay nguyên nhân.
Nguyên nhân thường gặp khiến RBC thấp
- Thiếu sắt, thiếu vitamin B12 hoặc folate, khiến tủy xương khó tạo hồng cầu.
- Mất máu do chấn thương, phẫu thuật hoặc chảy máu kéo dài.
- Bệnh thận mạn, vì thận tham gia kích thích tạo hồng cầu.
- Suy tủy xương hoặc một số bệnh về máu.
RBC thấp không luôn đồng nghĩa thiếu máu do thiếu sắt. Cần xem thêm hemoglobin và MCV để xác định loại thiếu máu.

Nguyên nhân thường gặp khiến RBC thấp
Dấu hiệu cần lưu ý
Bạn có thể thấy mệt mỏi, da nhợt nhạt, khó thở khi gắng sức hoặc chóng mặt. Nếu các triệu chứng này kéo dài cùng kết quả RBC thấp, hãy đi khám để tìm nguyên nhân. Đừng tự bổ sung thực phẩm chức năng khi chưa biết mình thiếu gì.
Hãy đến cơ sở y tế cấp cứu ngay nếu bạn khó thở nghiêm trọng, đau ngực, ngất hoặc choáng váng dữ dội. Đây là những dấu hiệu không nên chờ đợi.
4. RBC cao có ý nghĩa gì?
RBC cao trong xét nghiệm máu là gì? Đó là khi số hồng cầu vượt khoảng tham chiếu. Điều này không phải lúc nào cũng có bệnh, và cũng không có nghĩa là máu "khỏe hơn".
Nguyên nhân sinh lý và lối sống
- Mất nước làm máu cô đặc, khiến RBC tăng giả. Thường trở lại bình thường khi bù đủ nước.
- Hút thuốc có thể làm cơ thể tạo thêm hồng cầu.
- Sống ở vùng cao, nơi oxy loãng, cơ thể tăng sản xuất hồng cầu để bù.

Nguyên nhân sinh lý và lối sống
Nguyên nhân do bệnh lý
Một số bệnh làm cơ thể thiếu oxy kéo dài hoặc tăng tạo hồng cầu: bệnh tim, bệnh phổi, ngưng thở khi ngủ và đa hồng cầu nguyên phát (bệnh của tủy xương). Nếu RBC cao kéo dài, bác sĩ sẽ xét nghiệm thêm để tìm nguyên nhân thay vì chỉ dựa vào một con số.
5. Cách đọc RBC cùng các chỉ số hồng cầu khác
Đọc RBC kết hợp HGB, HCT và MCV
Một mình RBC thường chưa đủ. Cần đọc cùng HGB, HCT và MCV, tức thể tích trung bình của mỗi hồng cầu, bình thường khoảng 80 - 100 fL.
- RBC thấp, HGB thấp, MCV thấp: gợi ý hồng cầu nhỏ, hay gặp khi thiếu sắt hoặc thalassemia.
- RBC thấp, HGB thấp, MCV cao: gợi ý hồng cầu to, có thể liên quan thiếu B12 hoặc folate.
- RBC cao kèm HCT cao: máu có thể đang cô đặc, chẳng hạn do mất nước.
Phiếu còn có MCH (lượng hemoglobin trung bình trong mỗi hồng cầu), MCHC (nồng độ hemoglobin trung bình trong hồng cầu, khoảng 32 - 36 g/dL) và RDW (mức chênh lệch kích thước giữa các hồng cầu). Đây chỉ là gợi ý, việc kết luận thuộc về bác sĩ.
Khi nào nên gặp bác sĩ và chuẩn bị gì khi xét nghiệm?
Hãy gặp bác sĩ nếu kết quả lệch kèm mệt, khó thở, da xanh hoặc đau đầu. Xét nghiệm lấy máu tĩnh mạch ở tay, thường không cần chuẩn bị đặc biệt, rủi ro chỉ là đau nhẹ hoặc bầm tại chỗ.
Đừng tự chẩn đoán chỉ qua một chỉ số, và đừng tự tăng hay giảm RBC bằng thực phẩm khi chưa biết nguyên nhân. Hãy mang cả phiếu kết quả đến hỏi bác sĩ.
6. Câu hỏi thường gặp
RBC thấp có nguy hiểm không?
Tùy mức độ và nguyên nhân. Thấp nhẹ có thể tạm thời, nhưng thấp kéo dài kèm mệt, khó thở hoặc da xanh thì cần đi khám. Đây cũng là câu trả lời cho thắc mắc RBC thấp có sao không. Nếu bạn có kinh nguyệt ra nhiều hoặc từng mất máu, hãy nói với bác sĩ vì đây là manh mối quan trọng.
RBC và hemoglobin khác nhau thế nào?
RBC đếm số hồng cầu, còn hemoglobin là protein trong hồng cầu có nhiệm vụ mang oxy và được đo thành nồng độ trong máu. Hai chỉ số thường biến động cùng chiều nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Vì thế bác sĩ hay xem cả hai cùng MCV.
Xét nghiệm RBC có cần nhịn ăn không?
Thường không cần. Chỉ nhịn ăn khi bạn làm kèm xét nghiệm khác có yêu cầu này, như đường huyết hoặc mỡ máu. Nếu không chắc, hãy hỏi nơi lấy máu trước ngày xét nghiệm và nói rõ thuốc bạn đang dùng.
Mất nước có làm RBC cao không?
Có, vì máu bị cô đặc nên RBC tăng giả. Nếu bạn vừa tiêu chảy, sốt hoặc uống ít nước trước ngày lấy máu, hãy báo cho bác sĩ. Khi đó họ có thể cho làm lại sau khi cơ thể đủ nước để xem kết quả có về bình thường không. Vì vậy RBC cao có sao không còn phụ thuộc nguyên nhân, không phải lúc nào cũng là bệnh.
Nếu bạn quan tâm thêm đến các vấn đề sức khỏe khác, hai bài về rong kinh (một nguyên nhân có thể gây mất máu) và chụp MRI (một phương pháp chẩn đoán hình ảnh) có thể hữu ích.
Tìm hiểu thêm về các chỉ số trong xét nghiệm máu và cách kiểm tra sức khoẻ:
Tóm lại, RBC cho biết số lượng hồng cầu, tế bào đảm nhận việc đưa oxy đi nuôi cơ thể. Kết quả cao hay thấp cần đối chiếu khoảng tham chiếu trên phiếu và đọc cùng HGB, HCT, MCV. Khi có bất thường kèm triệu chứng, hãy hỏi bác sĩ thay vì tự kết luận.
Nguồn tham khảo