Trả lời nhanh: SME là gì? Đó là viết tắt của Small and Medium Enterprise, nghĩa là doanh nghiệp vừa và nhỏ, có quy mô giới hạn về lao động, doanh thu hoặc nguồn vốn so với tập đoàn lớn. Tại Việt Nam, SME gồm ba nhóm: siêu nhỏ, nhỏ và vừa.
❓ Doanh nghiệp được xếp vào SME ở Việt Nam dựa trên tiêu chí nào?
❓ SME khác gì với startup?
❓ SME còn có nghĩa nào khác ngoài doanh nghiệp vừa và nhỏ?
1. SME là gì?
Bạn có thể gặp từ này trong tin kinh tế, hồ sơ vay vốn hay tin tuyển dụng. Phần này giải thích từ viết tắt và cách các nước hiểu về nó.
1.1 SME là viết tắt của từ gì
SME là viết tắt của Small and Medium Enterprise, tức doanh nghiệp vừa và nhỏ. Bạn sẽ thường thấy dạng số nhiều SMEs, nghĩa hoàn toàn như nhau. Một công ty SME nhỏ hơn tập đoàn về nhân sự, doanh thu và vốn.
Ví dụ quen thuộc là chuỗi quán cà phê vài chi nhánh, xưởng sản xuất gia công hay công ty dịch vụ kế toán. Một cửa hàng bán lẻ có nhiều nhân viên và nhiều điểm bán cũng có thể thuộc nhóm này.
Đừng nghĩ SME chỉ là công ty rất nhỏ. Nhóm này còn gồm cả doanh nghiệp vừa với hàng trăm lao động. Vì vậy, thế nào là doanh nghiệp vừa và nhỏ còn phụ thuộc vào ngưỡng của từng nước.
1.2 Định nghĩa SME ở một số quốc gia
Không có chuẩn chung toàn cầu, mỗi nơi đặt ngưỡng riêng:
- Liên minh châu Âu (EU): SME có dưới 250 nhân viên. Ngoài ra doanh nghiệp còn phải nằm trong giới hạn về doanh thu hàng năm hoặc tổng tài sản, nên số nhân viên chưa phải điều kiện duy nhất.
- Mỹ: cơ quan SBA thường được nhắc với mốc tối đa 500 lao động. Tuy nhiên SBA đặt ngưỡng theo từng ngành, có ngành tính theo lao động, có ngành tính theo doanh thu. Con số 500 vì thế không áp dụng cho mọi ngành.
- Anh: thường dùng ngưỡng dưới 250 nhân viên.
Một công ty 300 người có thể được coi là SME ở Mỹ ở một số ngành, nhưng không phải ở châu Âu. Khi đọc số liệu quốc tế, hãy xem họ dùng định nghĩa nào.
2. Tiêu chí xác định doanh nghiệp SME tại Việt Nam
Phần này dễ nhầm nhất vì nhiều bài viết nêu ngưỡng không thống nhất. Hãy luôn đối chiếu văn bản đang có hiệu lực.
2.1 Căn cứ pháp lý
Doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam được xác định theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017 và Nghị định 80/2021/NĐ-CP hướng dẫn thi hành. Khi tìm hiểu tiêu chí doanh nghiệp vừa và nhỏ, bạn nên bám vào hai văn bản này.
Có ba tiêu chí được xét:
- Số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm.
- Tổng doanh thu của năm.
- Tổng nguồn vốn.
Ngưỡng khác nhau theo ngành. Nghị định chia thành hai nhóm: nông, lâm nghiệp, thủy sản cùng công nghiệp và xây dựng; và thương mại, dịch vụ.
2.2 Phân loại siêu nhỏ, nhỏ và vừa
Phân loại doanh nghiệp vừa và nhỏ có ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ và vừa. Theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP, các ngưỡng tối đa như sau:
| Nhóm ngành |
Cấp |
Lao động BHXH bình quân |
Tổng doanh thu năm |
Tổng nguồn vốn |
| Nông, lâm nghiệp, thủy sản; công nghiệp, xây dựng |
Siêu nhỏ |
10 người |
3 tỷ đồng |
3 tỷ đồng |
| |
Nhỏ |
100 người |
50 tỷ đồng |
20 tỷ đồng |
| |
Vừa |
200 người |
200 tỷ đồng |
100 tỷ đồng |
| Thương mại, dịch vụ |
Siêu nhỏ |
10 người |
10 tỷ đồng |
3 tỷ đồng |
| |
Nhỏ |
50 người |
100 tỷ đồng |
50 tỷ đồng |
| |
Vừa |
100 người |
300 tỷ đồng |
100 tỷ đồng |
Cách kết hợp điều kiện như sau: doanh nghiệp phải đạt ngưỡng lao động, đồng thời đạt một trong hai tiêu chí doanh thu hoặc nguồn vốn. Ví dụ, một công ty dịch vụ có 40 lao động, doanh thu dưới 100 tỷ đồng thì thuộc nhóm nhỏ, dù vốn của họ ở mức nào trong giới hạn.
Hai điều dễ sai. Ngưỡng 200 lao động chỉ dành cho nhóm nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng; thương mại và dịch vụ chỉ tối đa 100 lao động. Ngoài ra, doanh nghiệp siêu nhỏ vẫn thuộc SME.
Các mốc này có thể được sửa đổi, nên hãy mở văn bản mới nhất trước khi dùng trong hồ sơ.
3. Đặc điểm của doanh nghiệp SME
Dù khác ngành, các doanh nghiệp SME thường có vài nét chung về cách tổ chức và cách kiếm tiền.
3.1 Quy mô và cơ cấu tổ chức
Cơ cấu của SME thường đơn giản, ít cấp quản lý. Chủ doanh nghiệp hay tham gia điều hành trực tiếp nên ra quyết định nhanh và dễ đổi hướng khi thị trường biến động.
Đổi lại, nhân sự mỏng khiến một người phải kiêm nhiều việc. Quy trình đôi khi chưa được chuẩn hóa rõ ràng.
3.2 Tài chính và thị trường
SME phụ thuộc nhiều vào vốn tự có và thường khó vay ngân hàng vì thiếu tài sản bảo đảm hoặc hồ sơ tài chính chặt chẽ. Dòng tiền vì thế khá nhạy cảm: chỉ cần một khách hàng lớn chậm thanh toán là việc trả lương hay nhập hàng đã bị ảnh hưởng.
Về thị trường, nhiều SME chọn thị trường ngách, gần gũi khách hàng và phục vụ linh hoạt. Nhóm ngành phổ biến gồm sản xuất, thương mại bán lẻ, dịch vụ và công nghệ.
4. Vai trò của SME trong nền kinh tế
4.1 Đóng góp việc làm và tăng trưởng
SME chiếm phần lớn số doanh nghiệp, ở Việt Nam cũng như nhiều nền kinh tế khác. Nhóm này tạo ra một lượng lớn việc làm, nhất là ở địa phương và các ngành dịch vụ, thương mại.
SME còn giúp thị trường đa dạng hơn: họ cung ứng nguyên liệu, gia công và dịch vụ cho doanh nghiệp lớn, đồng thời phục vụ những nhu cầu nhỏ lẻ mà tập đoàn ít để ý. Đó là lý do nhiều chính phủ có chính sách hỗ trợ riêng cho nhóm này.
4.2 Thách thức chính
Bốn khó khăn thường gặp:
- Vốn: khó tiếp cận tín dụng với điều kiện thuận lợi.
- Công nghệ: ngân sách hạn chế để chuyển đổi số.
- Nhân sự: khó thu hút và giữ người giỏi.
- Cạnh tranh: áp lực từ doanh nghiệp lớn và hàng nhập.
Hãy lấy ví dụ một cửa hàng bán lẻ nhỏ vẫn ghi sổ tay. Khi đơn hàng tăng, chủ cửa hàng khó theo dõi tồn kho và công nợ, dòng tiền dễ rối. Chỉ cần chuyển sang một phần mềm bán hàng đơn giản để quản lý đơn, tồn kho và thu chi là họ đã cải thiện được kiểm soát vận hành mà không cần đầu tư lớn.
5. Phân biệt SME và startup
Câu hỏi sme và startup khác nhau như thế nào rất phổ biến, vì hai nhóm hay bị gộp làm một.
5.1 So sánh mục tiêu và mô hình
SME được định nghĩa theo quy mô (lao động, doanh thu, vốn). Startup thường chỉ một mô hình khởi nghiệp đổi mới, nhắm tăng trưởng nhanh. Vì hai khái niệm dựa trên tiêu chí khác nhau, chúng có thể giao nhau: một startup còn nhỏ về quy mô cũng có thể nằm trong ngưỡng SME. Nhưng SME không mặc định là startup, và startup không nhất thiết là SME.
| Tiêu chí |
SME |
Startup |
| Cách xác định |
Theo quy mô: lao động, doanh thu, vốn |
Theo mô hình khởi nghiệp, tăng trưởng nhanh |
| Mục tiêu |
Ổn định, có lợi nhuận sớm |
Mở rộng nhanh nhờ đổi mới |
| Nguồn vốn |
Chủ yếu vốn tự có |
Thường gọi vốn mạo hiểm |
| Mô hình |
Đã có, được kiểm chứng |
Đang thử nghiệm, mở rộng |
6. Các nghĩa khác của SME
6.1 SME là chuyên gia lĩnh vực
Trong công việc, SME là gì trong IT và nhiều ngành khác? Đó là Subject Matter Expert, người am hiểu sâu một lĩnh vực. Ví dụ, một kỹ sư bảo mật được mời góp ý cho dự án phần mềm sẽ đóng vai SME của dự án đó.
6.2 SME trong ngân hàng
Trong ngân hàng, khối SME là bộ phận phục vụ khách hàng SME, tức nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ, với sản phẩm tín dụng và dịch vụ riêng. Đây cũng là câu trả lời cho câu hỏi sme trong ngân hàng là gì.
Vài thuật ngữ liên quan để bạn khỏi nhầm: MSME thêm nhóm siêu nhỏ vào cách gọi SME. Micro SME chỉ nhóm siêu nhỏ. Doanh nghiệp SMB (Small and Medium Business) là cách gọi gần nghĩa, phổ biến ở Mỹ.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp siêu nhỏ có được tính là SME không?
Có. Theo luật Việt Nam, siêu nhỏ là nhóm nhỏ nhất trong ba nhóm SME. Doanh nghiệp siêu nhỏ có thể được hưởng các chính sách hỗ trợ dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, miễn là đáp ứng đủ điều kiện về lao động và doanh thu hoặc nguồn vốn trong ngành của mình.
SME là gì trong ngân hàng?
Đó là phân khúc khách hàng doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ. Ngân hàng thường tách riêng để tư vấn vay vốn lưu động, bảo lãnh, thanh toán và quản lý dòng tiền phù hợp hơn. Một xưởng sản xuất cần vốn nhập nguyên liệu là ví dụ điển hình của khách hàng ở khối này.
Hộ kinh doanh có phải SME không?
Hộ kinh doanh không phải là doanh nghiệp nên về nguyên tắc không đồng nghĩa với SME. Tuy vậy, pháp luật hỗ trợ có thể áp dụng cho cả hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp. Mỗi chính sách có điều kiện riêng, nên bạn cần đọc kỹ văn bản trước khi nộp hồ sơ.
MSME là gì?
MSME là Micro, Small and Medium Enterprise, nghĩa là doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa. Cách gọi này nhấn mạnh nhóm siêu nhỏ vốn đã nằm trong SME ở Việt Nam, và thường gặp trong tài liệu của các tổ chức quốc tế.
SME là doanh nghiệp vừa và nhỏ, gồm ba cấp siêu nhỏ, nhỏ, vừa, với ngưỡng khác nhau theo ngành và theo từng nước. Khi áp dụng vào hồ sơ thật, hãy đối chiếu Nghị định 80/2021/NĐ-CP và văn bản mới nhất. Hiểu đúng thuật ngữ cũng giúp bạn đọc tin kinh tế và làm việc với ngân hàng tự tin hơn.
SME chỉ là một trong nhiều từ viết tắt hay gặp trong kinh doanh và quản lý. Nếu muốn đọc tiếp, bạn có thể xem thêm các thuật ngữ liên quan ngay dưới đây.
Tìm hiểu thêm các thuật ngữ công nghệ và kinh doanh liên quan: