ĐỪNG BỎ LỠ một số mẫu điện thoại đang kinh doanh tại Thế Giới Di Động:
Spam là những thông điệp không mong muốn được gửi hàng loạt, gây phiền toái và tiềm ẩn nhiều rủi ro lừa đảo, đánh cắp thông tin. Bài viết này sẽ giải thích rõ spam là gì, các hình thức phổ biến và hướng dẫn chi tiết cách phòng chống, ngăn chặn spam hiệu quả trên các thiết bị của bạn. Cùng tìm hiểu ngay!
💡 Tóm tắt nhanh nội dung:
- Spam là tin nhắn, email, bình luận rác gửi hàng loạt gây phiền toái, dùng quảng cáo, lừa đảo hoặc phát tán mã độc trên mọi nền tảng. Spam xuất hiện đa dạng như email/SMS rác, spam mạng xã hội/spam SEO, gây mất thời gian và rủi ro lộ thông tin. Phòng tránh Spam bằng cách kiểm tra người gửi, tránh nhấp vào link lạ, báo cáo/chặn spam, dùng phần mềm bảo mật.
- Việt Nam đã ban hành Nghị định 91/2020/NĐ-CP để xử phạt hành vi gửi tin nhắn, email, cuộc gọi quảng cáo khi chưa được người nhận cho phép.
1. Spam là gì?
Spam là những tin nhắn, email, bình luận hoặc thông báo không mong muốn, hàng loạt, gây phiền toái cho người nhận, thường có nội dung quảng cáo, lừa đảo hoặc chứa phần mềm độc hại, được gửi tự động đến nhiều người cùng lúc trên các nền tảng như Email, Facebook, Zalo, Messenger, SMS.
Từ "Spam" thực chất là viết tắt của cụm từ "Stupid Pointless Annoying Messages" (Những tin nhắn ngu ngốc, vô nghĩa và phiền toái). Mục đích chính của spam là để quảng bá sản phẩm/dịch vụ, lừa đảo tài chính, đánh cắp thông tin hoặc đơn giản là tạo sự chú ý, làm người dùng mất tập trung và ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc.

Spam là những tin nhắn, email, bình luận hoặc thông báo không mong muốn, hàng loạt
2. Nguồn gốc của thuật ngữ "Spam"
Thuật ngữ "Spam" có một lịch sử hình thành khá thú vị và hài hước, bắt nguồn từ một chương trình truyền hình chứ không phải từ phòng lab công nghệ.
Nó xuất phát từ một tiểu phẩm hài của nhóm Monty Python vào năm 1970. Trong tiểu phẩm này, từ "Spam" (tên một loại thịt hộp) được các nhân vật lặp đi lặp lại liên tục đến mức át cả tiếng nói chuyện bình thường, gây ra sự phiền toái và khó chịu cho người nghe.
Sự kiện email spam đầu tiên trên thế giới được ghi nhận vào năm 1978, do Gary Thuerk gửi để quảng cáo máy tính cho công ty DEC. Từ việc chỉ gửi cho vài trăm người, ngày nay các spammers đã sử dụng spambot (chương trình tự động) để phát tán hàng triệu email quảng cáo mỗi ngày.

Nguồn gốc của thuật ngữ "Spam"
3. Các hình thức Spam phổ biến hiện nay
Spam không chỉ giới hạn ở email mà đã biến tướng dưới nhiều hình thức khác nhau trên mọi nền tảng kỹ thuật số mà chúng ta sử dụng hằng ngày.

Các hình thức Spam phổ biến
Spam qua Email (Thư rác)
Đây là hình thức spam lâu đời và phổ biến nhất, nhắm trực tiếp vào hòm thư điện tử của người dùng. Nội dung của chúng thường là các quảng cáo sản phẩm, dịch vụ, hoặc các chương trình khuyến mãi mà bạn chưa từng đăng ký nhận.
Đáng lo ngại hơn, các email này có thể chứa các liên kết lừa đảo (phishing) giả mạo ngân hàng hoặc tệp đính kèm chứa virus, mã độc có thể đánh cắp thông tin hoặc làm hỏng thiết bị.
Spam qua Tin nhắn (SMS Spam)
Tin nhắn rác gửi đến số điện thoại cá nhân là nỗi ám ảnh của rất nhiều người dùng. Các nội dung thường gặp bao gồm quảng cáo SIM số đẹp, bất động sản, mời chào vay tiền lãi suất thấp hoặc thông báo trúng thưởng giả mạo. Dù các nhà mạng đã có nhiều biện pháp ngăn chặn, hình thức này vẫn liên tục biến tướng.

Spam qua Email (Thư rác)/ Tin nhắn
Spam trên mạng xã hội (Facebook, Zalo, TikTok)
Mạng xã hội là môi trường lý tưởng để spam phát triển nhằm thu hút sự chú ý hoặc quảng cáo trá hình.
- Spam bình luận/Tag: Sử dụng tài khoản ảo để bình luận hàng loạt vào các bài đăng nổi tiếng, hoặc tag tên người dùng không liên quan vào các nội dung rác.
- Spam bài đăng: Đăng tải cùng một nội dung lên nhiều hội nhóm, trang cá nhân khác nhau trong thời gian ngắn.
- Spam tương tác: Hành vi "like dạo", "follow dạo" hàng loạt để gây chú ý và kéo tương tác ngược lại.
Spam trên ứng dụng nhắn tin (Messenger, Telegram)
Hình thức này diễn ra trực tiếp trong các cuộc trò chuyện riêng tư hoặc nhóm chat. Kẻ xấu thường gửi tin nhắn hàng loạt mời tham gia nhóm đầu tư, mua hàng, hoặc các đường link đáng ngờ. Ngoài ra còn có hình thức spam "vô hại" giữa bạn bè là gửi icon hoặc tin nhắn liên tục để trêu đùa.

Spam trên Mạng xã hội
Spam trong SEO (SEO Spam)
Đây là một kỹ thuật "mũ đen" trong lĩnh vực tối ưu hóa công cụ tìm kiếm SEO. Spammers sẽ sao chép nội dung và đăng tải lên nhiều trang web khác nhau, hoặc chèn backlink (liên kết trỏ về) một cách vô tội vạ trên các diễn đàn, blog. Hậu quả là bị Google phạt, làm giảm uy tín website và gây khó chịu cho người quản trị các trang web khác.

Spam trong SEO
4. Mục đích và tác hại của Spam
Spam không chỉ đơn thuần là sự phiền toái, nó được thực hiện với nhiều mục đích khác nhau từ quảng cáo cho đến lừa đảo, và mang lại những tác hại nghiêm trọng cho người dùng và doanh nghiệp.
|
Mục đích
|
Tác hại và Rủi ro
|
|
Quảng cáo thương mại (bán hàng, dịch vụ)
|
Gây phiền toái, mất thời gian xử lý và xóa tin nhắn. Làm giảm trải nghiệm người dùng.
|
|
Lừa đảo (Phishing), chiếm đoạt thông tin
|
Nguy cơ mất tài khoản ngân hàng, thông tin cá nhân, mật khẩu mạng xã hội.
|
|
Phát tán virus, mã độc
|
Làm hỏng thiết bị, mất dữ liệu quan trọng, biến máy tính thành công cụ tấn công mạng (botnet).
|
|
SEO bẩn (Spam từ khóa, backlink)
|
Làm giảm uy tín thương hiệu, website bị Google phạt hoặc xóa khỏi kết quả tìm kiếm.
|
|
Trêu đùa, quấy rối
|
Gây ức chế, khó chịu, ảnh hưởng đến tâm lý người nhận.
|

Tác hại của Spam
Để bảo vệ thiết bị của bạn khỏi các nguy cơ từ spam như mã độc, việc lựa chọn một chiếc điện thoại có hệ điều hành bảo mật cao là rất quan trọng.
Tham khảo ngay các mẫu iPhone với hệ điều hành iOS bảo mật cao tại Thế Giới Di Động:
5. Cách nhận biết và phòng tránh Spam
Việc trang bị kiến thức để nhận diện sớm các tin nhắn spam là cách tốt nhất để tự bảo vệ mình trên không gian mạng.
Dấu hiệu nhận biết:
Bước 1: Kiểm tra người gửi: Địa chỉ email trông rất lạ, tên miền không chính thống hoặc số điện thoại không quen biết, thường là các số sim rác 11 số (trước đây) hoặc đầu số lạ.
Bước 2: Chú ý tiêu đề và nội dung: Tiêu đề thường giật gân (Thông báo trúng thưởng lớn, Cảnh báo khẩn cấp), nội dung bên trong có nhiều lỗi chính tả, ngữ pháp kỳ lạ do dùng công cụ dịch tự động, và luôn kêu gọi bạn phải hành động ngay lập tức.
Bước 3: Cảnh giác với yêu cầu: Tin nhắn yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, số tài khoản hoặc mã OTP.

Cách nhận biết và phòng tránh Spam
Cách phòng tránh:
Tuyệt đối không nhấp vào các liên kết lạ hoặc tải về tệp đính kèm không rõ nguồn gốc. Đây là con đường nhanh nhất để mã độc xâm nhập vào máy tính hay điện thoại của bạn.
Không công khai email, số điện thoại trên các nền tảng mạng xã hội, diễn đàn công cộng để tránh bị các công cụ quét dữ liệu thu thập.
Sử dụng các phần mềm diệt virus và bảo mật uy tín cho thiết bị để tự động ngăn chặn các mối đe dọa.
6. Hướng dẫn chặn Spam trên các nền tảng phổ biến
Người dùng hoàn toàn có thể chủ động ngăn chặn và hạn chế spam bằng các công cụ có sẵn trên từng nền tảng mà mình sử dụng.
Chặn Spam trên Email (Gmail)
Gmail có bộ lọc spam rất mạnh mẽ, bạn hãy tận dụng nó để dọn dẹp hòm thư của mình.
Bước 1: Báo cáo Spam: Mở email rác, nhấn vào biểu tượng dấu chấm than (!) trên thanh công cụ và chọn "Báo cáo spam". Gmail sẽ tự động học và lọc các email tương tự trong tương lai.
Bước 2: Chặn người gửi: Mở email, nhấn vào biểu tượng ba chấm bên cạnh nút trả lời (bên phải tên người gửi), chọn "Chặn [Tên người gửi]".

Chặn Spam trên Email
Chặn Spam trên Facebook và Messenger
Hạn chế tin nhắn và bình luận rác trên Facebook giúp bạn có trải nghiệm lướt mạng thoải mái hơn.
Bước 1: Chặn tin nhắn: Mở cuộc trò chuyện từ người lạ, kéo xuống dưới cùng và chọn "Chặn". Bạn có thể chọn chặn tin nhắn và cuộc gọi hoặc chặn cả tài khoản Facebook.
Bước 2: Báo cáo bình luận: Nhấn giữ vào bình luận spam (trên điện thoại) hoặc nhấp vào dấu ba chấm cạnh bình luận (trên máy tính), chọn "Báo cáo bình luận" và chọn lý do là "Spam".
Bước 3: Rời khỏi nhóm rác: Khi bị thêm vào nhóm không mong muốn, chọn "Rời khỏi nhóm" và tích vào ô "Ngăn người khác thêm bạn trở lại nhóm này".

Chặn Spam trên Facebook và Messenger
Chặn Spam trên điện thoại (Cuộc gọi và SMS)
Bạn có thể chặn trực tiếp từ danh bạ hoặc sử dụng ứng dụng của bên thứ ba để nâng cao hiệu quả.
Bước 1: Chặn trực tiếp: Vào nhật ký cuộc gọi hoặc tin nhắn, chọn số điện thoại spam, chọn biểu tượng chữ "i" (Thông tin) hoặc biểu tượng ba chấm và chọn "Chặn số này".
Bước 2: Sử dụng ứng dụng: Cài đặt các ứng dụng như Truecaller để tự động nhận diện và chặn các số điện thoại spam đã được cộng đồng báo cáo.

Chặn Spam trên điện thoại
Mẹo nhỏ: Đối với tin nhắn rác từ tổng đài, bạn có thể soạn tin nhắn theo cú pháp từ chối quảng cáo của từng nhà mạng (ví dụ: Viettel, MobiFone, VinaPhone) để hạn chế nhận các tin nhắn này.
7. Spam có vi phạm pháp luật không?
Có, hành vi spam tin nhắn, email quảng cáo khi chưa có sự đồng ý của người nhận là vi phạm pháp luật tại Việt Nam.
Theo Nghị định 91/2020/NĐ-CP về chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác, các hành vi gửi tin nhắn, gọi điện quảng cáo mà không được sự đồng ý trước của người sử dụng hoặc gửi vào danh sách không quảng cáo đều bị nghiêm cấm.
Mức phạt hành chính cho các hành vi này có thể dao động từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng tùy theo mức độ vi phạm, giúp răn đe và hạn chế tình trạng quấy rối người dùng.
8. Câu hỏi liên quan đến Spam
Spam Facebook có bị mất nick không?
Spam Facebook có nguy cơ rất cao bị khóa tài khoản tạm thời hoặc vĩnh viễn nếu vi phạm chính sách cộng đồng của nền tảng này nhiều lần.
Tại sao tôi không spam mà vẫn bị gọi là spam?
Có thể do bạn gửi cùng một nội dung cho nhiều người trong thời gian ngắn, hoặc nội dung tin nhắn của bạn chứa các từ khóa bị hệ thống nhận diện nhầm là quảng cáo.
Báo cáo spam có hiệu quả không?
Rất hiệu quả. Việc báo cáo giúp các nền tảng (Google, Facebook) thu thập dữ liệu và cải thiện bộ lọc, từ đó chặn các nội dung tương tự trong tương lai.
Spam có phải là một hình thức marketing?
Spam là một hình thức marketing "bẩn" và không được khuyến khích. Marketing chuyên nghiệp cần sự đồng ý và tôn trọng người nhận, gọi là Email Marketing hoặc SMS Marketing hợp pháp.
Làm sao để các spammers có được thông tin của tôi?
Thông tin của bạn có thể bị rò rỉ từ các trang web bạn đã đăng ký, các cuộc tấn công dữ liệu, hoặc do bạn công khai thông tin trên mạng xã hội.
Để có trải nghiệm lướt web, kiểm tra email an toàn và mượt mà, tham khảo ngay các mẫu điện thoại mới nhất giá tốt:
Spam là một vấn đề phiền toái và tiềm ẩn nhiều rủi ro trong thế giới số. Bằng cách hiểu rõ các hình thức của nó và áp dụng các biện pháp phòng chống chủ động, bạn có thể bảo vệ bản thân và thiết bị của mình khỏi những nguy cơ không đáng có. Hãy luôn cẩn trọng trước những thông điệp không rõ nguồn gốc để có một trải nghiệm trực tuyến an toàn hơn.