Trả lời nhanh: STEM là viết tắt của Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật) và Mathematics (Toán học). Trong giáo dục, STEM là cách tiếp cận liên ngành giúp người học vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề thực tế. Ngoài ra, từ stem trong tiếng Anh còn có nghĩa là thân cây, gốc từ hoặc ngăn chặn.
1. STEM là gì?
Bạn có thể gặp chữ STEM trong thông báo của trường học, tên một câu lạc bộ robot hay mô tả ngành nghề. Muốn hiểu đúng stem là gì, cần nhìn vào hai lớp nghĩa. Lớp thứ nhất là STEM viết hoa, một từ viết tắt trong giáo dục và nghề nghiệp. Lớp thứ hai là stem viết thường, một từ tiếng Anh thông dụng với nhiều nghĩa khác nhau.
STEM là viết tắt của từ gì?
Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán học — Mỗi chữ cái trong STEM đại diện cho một lĩnh vực riêng.
STEM ghép từ chữ cái đầu của bốn lĩnh vực:
- S – Science: Khoa học
- T – Technology: Công nghệ
- E – Engineering: Kỹ thuật
- M – Mathematics: Toán học
Một nhầm lẫn khá phổ biến là cho rằng chữ E là Economics (Kinh tế). Thực tế, E là Engineering, tức kỹ thuật như cơ khí, điện, xây dựng. Kinh tế học có dùng nhiều toán và thống kê, nhưng không phải là thành phần gốc của từ viết tắt STEM.
STEM gồm những lĩnh vực nào?
Một chiếc điện thoại là kết quả phối hợp của cả bốn lĩnh vực STEM.
Khi hỏi lĩnh vực STEM là gì, bạn có thể hình dung bốn nhóm lớn, mỗi nhóm lại chia thành nhiều ngành nhỏ:
|
Nhóm
|
Nội dung chính
|
Ví dụ ngành học
|
|
Science
|
Tìm hiểu quy luật tự nhiên
|
Vật lý, Hóa học, Sinh học
|
|
Technology
|
Ứng dụng tri thức tạo công cụ, phần mềm
|
Công nghệ thông tin, Khoa học máy tính
|
|
Engineering
|
Thiết kế, chế tạo, vận hành hệ thống
|
Kỹ thuật điện, Cơ khí, Xây dựng
|
|
Mathematics
|
Ngôn ngữ của suy luận và đo lường
|
Toán học, Thống kê, Khoa học dữ liệu
|
Vì vậy, khi ai đó nói về khối ngành STEM là gì, họ thường muốn chỉ tập hợp các ngành học thuộc bốn nhóm trên. Chiếc điện thoại bạn đang cầm là ví dụ dễ thấy. Nó cần vật lý bán dẫn (khoa học), phần mềm (công nghệ), thiết kế mạch và vỏ máy (kỹ thuật), cùng thuật toán xử lý ảnh (toán học).
Giáo dục STEM là gì?
Giáo dục STEM bắt đầu từ một vấn đề thực tế rồi mới huy động kiến thức.
Giáo dục STEM không dạy bốn môn tách rời, mà kết hợp chúng quanh một vấn đề có thật. Thay vì học công thức trước rồi mới tìm chỗ dùng, học sinh bắt đầu từ câu hỏi như "Làm sao để chậu cây tự tưới nước?". Từ đó, các em cần đến sinh học, cảm biến, lắp ráp và tính toán lượng nước.
Đây là cách tiếp cận liên ngành (interdisciplinary). Điểm khác với học môn riêng lẻ nằm ở chỗ kiến thức được kéo vào khi cần, thay vì được trình bày theo từng chương độc lập. Nhờ vậy, người học rèn được:
- Tư duy phản biện: đặt câu hỏi, kiểm chứng giả thuyết.
- Kỹ năng giải quyết vấn đề: chia nhỏ bài toán, thử và sửa.
- Khả năng sáng tạo: tìm nhiều cách làm cho cùng một yêu cầu.
Lưu ý: STEM không bắt buộc phải có thiết bị đắt tiền. Một thí nghiệm bằng chai nhựa, ống hút cũng có thể là bài học STEM tốt nếu có quy trình đặt vấn đề, thử nghiệm và rút kết luận.
2. Các nghĩa khác của từ stem trong tiếng Anh
Nếu thắc mắc stem tiếng Anh là gì khi đọc một văn bản không liên quan giáo dục, bạn cần dựa vào ngữ cảnh. Từ stem viết thường vừa là danh từ, vừa là động từ, và mỗi dạng có nghĩa riêng.
Stem là thân cây, cuống và các bộ phận tương tự
Nghĩa gốc của stem là thân cây hoặc cuống của hoa, lá, quả. Từ hình ảnh "phần dài, mảnh, nâng đỡ phía trên", stem được dùng cho nhiều vật có hình dáng tương tự:
- Chân ly (wine glass stem): phần thân mảnh nối đế với miệng ly.
- Núm lên dây đồng hồ: chiếc cần nhỏ nhô ra cạnh vỏ đồng hồ cơ, dùng để chỉnh giờ hoặc lên cót.
- Mũi tàu (stem of a ship): phần đầu nhọn phía trước thân tàu.
- Thân ống tẩu hoặc phần cán dài của một số dụng cụ.
Với người mê đồng hồ, "stem" là bộ phận nằm bên trong núm vặn, khác với dây đồng hồ dùng để đeo trên cổ tay. Đây là chi tiết nhỏ dễ gây nhầm khi đọc tài liệu sửa chữa bằng tiếng Anh.
Stem là gốc từ trong ngôn ngữ học
Trong ngôn ngữ học, stem là gốc từ (còn gọi là từ cán): phần còn lại của một từ sau khi bỏ các phụ tố biến đổi. Ví dụ, "playing", "played", "plays" đều có chung gốc "play".
Khái niệm này rất quen trong công nghệ. Stemming là kỹ thuật trong xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) giúp đưa các biến thể của từ về dạng gốc. Nhờ đó, khi bạn gõ "running shoes" trên công cụ tìm kiếm, hệ thống vẫn có thể hiểu và trả về kết quả chứa "run". Trợ lý ảo trên điện thoại hay bộ lọc thư rác cũng dùng ý tưởng tương tự để hiểu câu chữ tốt hơn.
Stem là động từ: ngăn chặn và stem from
Thân cây, Gốc từ, Ngăn chặn, Bắt nguồn từ — Từ stem viết thường đổi nghĩa theo ngữ cảnh sử dụng.
Ở dạng động từ, stem có hai cách dùng chính, và đây cũng là câu trả lời cho câu hỏi stem from là gì:
- Stem (ngoại động từ): ngăn chặn, chặn lại một dòng chảy hoặc sự lan rộng. Ví dụ: "stem the bleeding" (cầm máu), "stem the spread of the virus" (ngăn virus lây lan).
- Stem from: bắt nguồn từ, xuất phát từ, thường dùng để nói về nguyên nhân. Ví dụ: "The battery problem stems from a software bug" nghĩa là lỗi pin bắt nguồn từ một lỗi phần mềm.
Để nhớ nhanh stem nghĩa là gì theo ngữ cảnh, bạn có thể tham khảo bảng sau:
|
Cách viết / ngữ cảnh
|
Nghĩa
|
|
STEM (giáo dục, nghề nghiệp)
|
Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán học
|
|
stem (thực vật, đồ vật)
|
Thân, cuống, chân ly, núm đồng hồ, mũi tàu
|
|
stem (ngôn ngữ học, NLP)
|
Gốc từ
|
|
stem + tân ngữ
|
Ngăn chặn
|
|
stem from
|
Bắt nguồn từ
|
3. Vì sao STEM quan trọng?
STEM là nền tảng của xã hội hiện đại. Mạng di động, laptop, vắc-xin, cầu đường hay dự báo thời tiết đều là kết quả của khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học phối hợp với nhau.
Khi công nghệ thay đổi nhanh, nhu cầu kỹ năng STEM cũng tăng theo. Không chỉ kỹ sư hay lập trình viên, nhiều công việc văn phòng giờ đây cần đọc dữ liệu, dùng phần mềm phân tích hoặc tự động hóa quy trình. Theo báo cáo của Quốc hội Anh, việc làm STEM chiếm khoảng 8,5% lực lượng lao động Anh trong giai đoạn tháng 7–9/2022. Một số thống kê khác cho thấy phụ nữ chiếm khoảng 26% lao động STEM tại Anh, cho thấy lĩnh vực này vẫn còn dư địa để đa dạng hơn.
Cũng cần tỉnh táo: học ngành STEM giúp tăng cơ hội nghề nghiệp, nhưng không phải "tấm vé" chắc chắn để định cư hay ở lại làm việc ở nước ngoài. Điều đó còn phụ thuộc chính sách từng quốc gia và năng lực thực tế của mỗi người.
4. Phân biệt dễ nhầm và ví dụ thực tế
STEM khác STEAM thế nào?
Khi tìm STEM/STEAM là gì, điểm khác duy nhất nằm ở chữ A – Arts (Nghệ thuật). STEAM thêm yếu tố thiết kế, mỹ thuật, âm nhạc vào bốn lĩnh vực gốc. Ví dụ, làm một chiếc loa mini là STEM; trang trí vỏ loa đẹp mắt và chọn bố cục hợp lý là phần "A" trong STEAM.
Ví dụ hoạt động STEM cho học sinh
Hoạt động STEM là gì trong thực tế? Đó là những dự án nhỏ có mục tiêu rõ ràng:
- Lắp robot dò line: kết hợp cảm biến, mạch điện và lập trình.
- Thí nghiệm núi lửa baking soda: quan sát phản ứng hóa học, đo lượng chất.
- Lập trình trò chơi đơn giản bằng Scratch trên laptop: luyện tư duy thuật toán.
- Làm cầu bằng que kem: tính toán chịu lực, thử tải trọng.
Stem khác root ra sao?
Root thường chỉ rễ cây, phần nằm dưới đất, hoặc nghĩa bóng là "gốc rễ" của vấn đề. Stem là thân, phần chính nằm phía trên. Trong ngôn ngữ học, root là phần lõi nhỏ nhất, còn stem có thể gồm root cộng thêm phụ tố.
Ngoài ra, có hai cụm từ riêng dễ gây nhầm. Stem cell là gì? Đó là tế bào gốc, loại tế bào có khả năng biệt hóa thành nhiều loại tế bào khác. Brain stem là gì? Đó là thân não, phần nối não với tủy sống. Cả hai đều không liên quan đến giáo dục STEM.
Tóm lại, STEM viết hoa là nhóm bốn lĩnh vực Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học, gắn với cách học liên ngành; còn stem viết thường có thể là thân cây, gốc từ, ngăn chặn hay "bắt nguồn từ". Khi gặp từ này, hãy để ý cách viết và ngữ cảnh đi kèm để chọn đúng nghĩa ngay từ đầu.
5. Câu hỏi thường gặp
STEM có phải là một môn học không?
Không hẳn. Nhiều người hỏi stem là môn gì, nhưng STEM là một cách tiếp cận tích hợp nhiều lĩnh vực, có thể triển khai qua môn học, câu lạc bộ hoặc các dự án trải nghiệm. Vì vậy, STEM là học gì sẽ tùy chương trình, thường là vận dụng khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán để giải quyết một vấn đề.
Ngành STEM gồm những ngành nào?
Ngành STEM là gì có thể hiểu là các ngành thuộc khoa học tự nhiên (vật lý, hóa, sinh), công nghệ thông tin, các ngành kỹ thuật (điện, cơ khí, xây dựng) và toán học, thống kê. Đây cũng là câu trả lời ngắn cho câu hỏi các ngành STEM là gì.
STEM có phải ngành trò chơi điện tử không?
Không. STEM là tên một nhóm lĩnh vực. Lập trình game chỉ là một ứng dụng liên quan đến công nghệ và toán học, không đại diện cho toàn bộ STEM.
Stem from nghĩa là gì?
Stem from nghĩa là bắt nguồn từ, xuất phát từ. Cụm này thường dùng để chỉ nguyên nhân của một vấn đề, ví dụ "Her fear stems from a childhood accident".
Nếu bạn đang tò mò về các công nghệ kết nối như eSIM trên đồng hồ thông minh hay thiết bị đeo, dưới đây là vài gợi ý đáng để xem qua.
Tham khảo thêm các thiết bị công nghệ đang được nhiều người quan tâm:
Muốn hiểu thêm những thuật ngữ công nghệ thường gặp khác, bạn có thể đọc tiếp các bài sau.
Xem thêm các khái niệm công nghệ liên quan:
Nguồn tham khảo
Bạn có làm được hướng dẫn này không?
Có
Không