Trả lời nhanh: Take up là cụm động từ (phrasal verb) nhiều nghĩa, phổ biến nhất là bắt đầu một sở thích, môn học hoặc hoạt động mới. Ngoài ra, take up còn nghĩa là chiếm thời gian, không gian, đảm nhận chức vụ, chấp nhận lời đề nghị, tiếp tục việc dang dở và may ngắn quần áo.
1. Take up là gì?
Take up là gì? Đây là cụm động từ (phrasal verb) ghép từ động từ take (lấy, cầm) và tiểu từ up (lên), phiên âm /teɪk ʌp/. Khi ghép lại, cụm này không còn mang nghĩa "lấy lên" đơn thuần mà thay đổi theo ngữ cảnh.
Nếu cần dịch nhanh take up tiếng Anh là gì, nghĩa gần nhất là "bắt đầu làm một điều mới". Tuy vậy, take up có nghĩa là gì còn tùy câu: chiếm chỗ, nhận chức, chấp nhận lời mời hay may ngắn váy. Ngoài cụm động từ, tiếng Anh còn có danh từ take-up (có gạch nối), dùng trong kinh tế và kỹ thuật.
2. Các nghĩa phổ biến của take up
Thay vì học thuộc rời rạc, bạn có thể nhớ take up nghĩa theo hình ảnh "nhấc lên và giữ lấy": nhấc một hoạt động lên để làm, giữ một khoảng chỗ, nhận lấy một vị trí. Dưới đây là 6 nghĩa hay gặp nhất.
2.1 Bắt đầu một sở thích, môn học hoặc hoạt động
Đây là nghĩa thông dụng nhất, dùng khi ai đó bắt đầu một hoạt động mang tính lâu dài.
- She took up painting after she retired. – Bà ấy bắt đầu học vẽ sau khi nghỉ hưu.
- My dad has just taken up golf. – Bố tôi vừa mới chơi golf.
Lưu ý: nghĩa này hợp với thói quen, sở thích, không dùng cho hành động nhất thời như "bắt đầu ăn cơm".
2.2 Chiếm thời gian, không gian
Ứng dụng chiếm chỗ trong bộ nhớ là ví dụ quen thuộc của take up space.
Nhiều người tìm take up space là gì vì gặp cụm này trong thông báo bộ nhớ điện thoại, laptop. Nghĩa này dùng khi một vật hay việc chiếm chỗ, thời gian hoặc công sức.
- This app takes up too much space on my phone. – Ứng dụng này chiếm quá nhiều dung lượng trên điện thoại của tôi.
- Homework takes up most of my evening. – Bài tập về nhà chiếm gần hết buổi tối của tôi.
Khi máy báo đầy bộ nhớ, bạn sẽ thấy danh sách "apps taking up space" để biết nên xóa gì.
2.3 Đảm nhận công việc, chức vụ
Take up còn dùng khi ai đó chính thức nhận một vị trí, thường đi với post, position, office, duties.
- He will take up his new post next month. – Anh ấy sẽ nhận chức vụ mới vào tháng sau.
- The new mayor took up office in January. – Thị trưởng mới nhậm chức vào tháng Một.
Mẹo nhỏ: take up office hay gặp trong tiếng Anh-Anh, còn tiếng Anh-Mỹ thường nói gọn take office.
2.4 Chấp nhận lời đề nghị hoặc thử thách
Khi ai đó đưa ra lời mời, ưu đãi hay thách thức và bạn đồng ý, bạn "take it up". Đó cũng là câu trả lời cho take it up là gì trong nhiều đoạn hội thoại.
- I'd like to take up your offer of help. – Tôi muốn nhận lời giúp đỡ của bạn.
- She took up the challenge without hesitation. – Cô ấy nhận lời thách thức mà không do dự.
2.5 Tiếp tục hoặc đưa vấn đề ra thảo luận
Take up có thể mang nghĩa nối lại việc đang dở, hoặc nêu một vấn đề để xử lý.
- Let's take up the story where we left off. – Hãy kể tiếp câu chuyện từ chỗ ta dừng lại.
- I'll take this matter up with the manager. – Tôi sẽ trao đổi vấn đề này với quản lý.
Cấu trúc take something up with somebody nghĩa là mang chuyện gì đến nói với ai, thường để khiếu nại hoặc đề xuất.
2.6 May ngắn quần áo
Nghĩa này ít gặp trong sách giáo khoa nhưng rất đời thường khi đi sửa đồ.
- Can you take up this skirt by 3 centimetres? – Bạn có thể may ngắn chiếc váy này 3 cm không?
Ngược lại, nới dài quần áo là let down.
3. Cấu trúc và cách chia take up
3.1 Các cấu trúc thường gặp
Take up là cụm động từ tách được: tân ngữ có thể đứng giữa hoặc đứng sau. Nếu tân ngữ là đại từ (it, them), bắt buộc đặt ở giữa.
| Cấu trúc |
Nghĩa |
Ví dụ |
| take up + danh từ / V-ing |
bắt đầu, chiếm |
He took up running. |
| take something up |
tách tân ngữ |
Take it up (không nói take up it) |
| be taken up with something |
bận rộn với việc gì |
My weekend was taken up with chores. |
| take up with somebody |
bắt đầu kết giao với ai |
He took up with a new group. |
| take somebody up on something |
nhận lời đề nghị của ai |
I'll take you up on that. |
Hai cấu trúc cuối hay khiến người học thắc mắc take sb up là gì và take up on là gì. Câu I'll take you up on your offer nghĩa là "Tôi sẽ nhận lời đề nghị của bạn", trong đó "you" là người đưa ra lời đề nghị.
3.2 Chia động từ take up theo thì
Chỉ take đổi dạng — Khi chia thì, chỉ động từ take thay đổi còn up giữ nguyên.
Khi chia, chỉ take thay đổi, còn up giữ nguyên.
| Dạng |
Hình thức |
Ví dụ |
| Nguyên mẫu |
take up |
I want to take up yoga. |
| Ngôi thứ ba số ít |
takes up |
It takes up a lot of time. |
| Quá khứ đơn |
took up |
She took up the guitar last year. |
| Quá khứ phân từ |
taken up |
Most of my day was taken up with meetings. |
| V-ing |
taking up |
He's thinking about taking up swimming. |
Khi nói nhanh, took up thường nối âm thành /tʊk ʌp/.
4. Phân biệt take up với take on và pick up
Ba cụm này đều liên quan đến "bắt đầu" hoặc "nhận", nên dễ dùng nhầm. Bảng dưới giúp bạn so sánh nhanh theo ngữ cảnh.
| Ngữ cảnh |
Take up |
Take on |
Pick up |
| Hoạt động mới |
bắt đầu có chủ đích |
– |
học lỏm, tự nhiên biết |
| Công việc |
nhận một chức vụ |
gánh thêm trách nhiệm, thuê người |
– |
| Không gian/thời gian |
chiếm chỗ |
– |
– |
| Đồ vật, người |
– |
– |
nhặt lên, đón |
4.1 Take up và take on
Take on cũng có nghĩa "nhận việc", nhưng nhấn vào gánh thêm trách nhiệm hoặc thuê người. Take up thì nhấn vào việc bắt đầu một hoạt động hay vị trí.
- She took on extra work. – Cô ấy nhận làm thêm việc (thêm gánh nặng).
- She took up a new job. – Cô ấy bắt đầu công việc mới.
- The company is taking on new staff. – Công ty đang tuyển thêm nhân viên.
Vì vậy, hai cụm không phải lúc nào cũng thay thế được cho nhau.
4.2 Take up và pick up
Take up là chủ động bắt đầu, còn pick up là tiếp thu một cách tự nhiên.
Pick up nghĩa là nhặt lên, đón ai đó, hoặc học được một thứ một cách tự nhiên. Trong khi đó, take up là chủ động bắt đầu.
- I picked up some French while living in Paris. – Tôi học lỏm được ít tiếng Pháp khi sống ở Paris.
- I took up French at university. – Tôi bắt đầu học tiếng Pháp ở đại học.
5. Mở rộng: cụm cố định và nghĩa chuyên ngành
5.1 Cụm cố định với take up
Một số cụm mang nghĩa cố định, nên học theo cả cụm:
- Take up arms: cầm vũ khí chiến đấu.
- Take up residence: đến cư trú, định cư tại đâu đó.
- Take up the slack: gánh phần việc còn thiếu, bù vào chỗ hụt.
Muốn hiểu take up the slack là gì, hãy hình dung sợi dây đang chùng (slack) được kéo căng lại. Ví dụ: When John left, Mary took up the slack. – Khi John nghỉ, Mary gánh luôn phần việc của anh ấy.
5.2 Take-up dạng danh từ và nghĩa kỹ thuật
Trong kinh tế, xã hội, take-up rate là tỷ lệ người tham gia hoặc chấp nhận một dịch vụ, chính sách. Ví dụ: The take-up of the new service was low. – Tỷ lệ người dùng dịch vụ mới khá thấp.
Trong kỹ thuật, take-up chỉ bộ phận cuốn, thu hoặc kéo căng vật liệu, như cơ cấu kéo chỉ trên máy may, trục cuốn vải trên khung dệt hay cuộn thu phim.
5.3 Lỗi thường gặp khi dùng take up
- Dùng to V phía sau: sai take up to swim, đúng là take up swimming.
- Đặt đại từ sai chỗ: sai take up it, đúng là take it up.
- Nhầm với take away: take away là mang đi, lấy đi, khác hẳn nghĩa.
Câu hỏi thường gặp
Quá khứ của take up là gì?
Quá khứ đơn là took up, quá khứ phân từ là taken up. Dạng taken up rất hay xuất hiện trong câu bị động để nói thời gian hay chỗ bị chiếm hết, ví dụ The seats were all taken up (Ghế đã kín chỗ). Với thì hoàn thành, bạn dùng has/have taken up, như She has taken up yoga.
Take up a hobby nghĩa là gì?
Take up a hobby nghĩa là bắt đầu theo đuổi một sở thích mới, phía sau thường là danh từ hoặc V-ing như take up photography. Cụm này hay xuất hiện trong bài nói IELTS hay phần giới thiệu bản thân. Nếu muốn nói đã bỏ sở thích, bạn dùng give up, ví dụ I gave up chess last year.
Take up with là gì?
Take up with (không có tân ngữ ở giữa) là bắt đầu kết giao, đi lại thân thiết với ai, mang sắc thái hơi cũ và đôi khi không tán thành, ví dụ She took up with a bad crowd. Cần phân biệt với take something up with somebody, nghĩa là mang một vấn đề đến trao đổi với ai.
Take up có phải danh từ không?
Cụm động từ take up không phải danh từ, nhưng có danh từ take-up viết có gạch nối. Từ này hay gặp trong báo cáo chính sách, khảo sát dịch vụ công hoặc ngân hàng, kèm các tính từ như low take-up hay high take-up để đánh giá mức độ người dân hưởng ứng một chương trình.
Take up là cụm động từ nhiều nghĩa, xoay quanh ý "nhấc lên và giữ lấy": bắt đầu hoạt động, chiếm chỗ, nhận chức, chấp nhận đề nghị. Chỉ cần nhớ dùng V-ing hoặc danh từ phía sau, đặt đại từ vào giữa và phân biệt rõ với take on, pick up là bạn đã dùng đúng trong hầu hết tình huống.
Nếu bạn đang học dần các từ tiếng Anh hay gặp trong đời sống, thể thao hay công việc, vài thuật ngữ dưới đây cũng đáng tra thêm.
Xem thêm các thuật ngữ tiếng Anh thường gặp khác:
Bạn có làm được hướng dẫn này không?
Có
Không