Trả lời nhanh: Website là gì? Đó là một tập hợp gồm một hoặc nhiều trang web liên kết với nhau bằng siêu liên kết, thường dùng chung một tên miền, được lưu trên máy chủ và mở qua Internet bằng trình duyệt. Website có thể chứa văn bản, hình ảnh, video; có trang công khai, có trang cần tài khoản mới vào được.
❓ Website khác trang web (webpage) ở điểm nào?
❓ Một website được tạo nên từ những thành phần nào?
❓ Website hoạt động ra sao khi bạn gõ địa chỉ vào trình duyệt?
1. Website là gì?
Cứ hình dung website là một "ngôi nhà" trên Internet. Chủ nhà tự quyết định bên trong có gì, và có thể mở cửa cho mọi người hoặc chỉ cho người có chìa khoá (tài khoản). Cách hiểu này cũng trả lời câu website nghĩa là gì: từ ghép của web (mạng lưới) và site (địa điểm), tức một địa điểm trên mạng.
1.1 Website khác trang web (webpage) thế nào?
Nhiều người nghĩ trang web và website là một. Thực ra không hẳn: website là cả cuốn sách, còn trang web (webpage) là từng trang sách bên trong. Trang chủ, giới thiệu hay liên hệ đều là các webpage riêng, nối với nhau và thường nằm chung một tên miền. Cách nói trang website trong đời thường hay chỉ cả hai.
Có hai điểm cần nhớ thêm:
- Website có thể chỉ có một trang (ví dụ trang giới thiệu cá nhân), không bắt buộc phải nhiều trang.
- Không phải website nào ai cũng vào được. Email, trang quản lý học tập hay ngân hàng trực tuyến đều yêu cầu đăng nhập.
Cũng đừng nhầm website với những thứ quen thuộc khác:
- Trình duyệt (Chrome, Safari…) là phần mềm để mở website, không phải website.
- Công cụ tìm kiếm (như Google) giúp bạn tìm website, bản thân nó cũng là một website.
- Internet là hạ tầng kết nối toàn cầu, còn website chỉ là một dịch vụ chạy trên đó.
1.2 Các thành phần cấu tạo nên website
Một website phổ biến thường có bốn thành phần:
- Tên miền (domain): địa chỉ dạng chữ của website, giống tên đường dẫn đến nhà bạn. Tên miền riêng là lựa chọn phổ biến, nhưng nhiều website nhỏ vẫn chạy trên địa chỉ phụ của một nền tảng có sẵn.
- Hosting: nơi lưu trữ dữ liệu trên máy chủ, hiểu đơn giản là mảnh đất để dựng ngôi nhà. Có hosting thì website mới "ở" đâu đó trên mạng để người khác ghé thăm.
- Mã nguồn: gồm giao diện hiển thị và cả phần xử lý phía máy chủ, như kiểm tra đăng nhập hay lưu đơn hàng. Phần này do lập trình viên viết hoặc có sẵn trong nền tảng tạo web.
- Nội dung: chữ, hình ảnh, video mà người truy cập thực sự đọc và xem.
Thiếu một trong các phần này, website khó vận hành trọn vẹn. Việc bố trí chúng sao cho đẹp, dễ dùng chính là thiết kế website mà bạn hay nghe nhắc tới.
2. Cách website hoạt động và các loại website
2.1 Website hoạt động như thế nào?
Quy trình diễn ra chỉ trong vài phần giây:
- Bạn nhập địa chỉ (URL) vào trình duyệt hoặc bấm vào một liên kết.
- Trình duyệt nhờ hệ thống DNS "tra danh bạ": đổi tên miền dạng chữ thành địa chỉ số của máy chủ.
- Trình duyệt gửi yêu cầu tới máy chủ đó.
- Máy chủ trả dữ liệu của trang về.
- Trình duyệt sắp xếp dữ liệu thành giao diện để bạn xem.
Cứ như đi gọi món: bạn là khách, trình duyệt là người phục vụ, DNS là cuốn danh bạ chỉ đường tới nhà bếp, máy chủ là nhà bếp.
Còn địa chỉ website đọc ra sao? Lấy ví dụ https://www.tenmiencuaban.com.vn:
https là giao thức, quy tắc trao đổi dữ liệu giữa trình duyệt và máy chủ (có mã hoá).
www là tiền tố quen thuộc, nhiều website bỏ qua được.
tenmiencuaban là tên riêng của website.
.com.vn là đuôi tên miền: .vn cho biết thuộc Việt Nam, còn .com đứng trước chỉ nhóm thương mại.
Trên điện thoại, quy trình y hệt. Dù vậy, đôi khi bạn vẫn không vào được website vì mạng yếu, lỗi DNS hay máy chủ quá tải, nên biết cách xử lý sẽ đỡ lúng túng.
Tìm hiểu thêm về cách truy cập và xử lý khi website gặp sự cố:
2.2 Website tĩnh và website động
Website tĩnh có nội dung cố định, ai xem cũng thấy giống nhau, chỉ đổi khi người quản trị sửa trực tiếp tệp. Loại này hợp với trang giới thiệu đơn giản.
Website động có nội dung được tạo ra hoặc thay đổi theo người dùng, thời điểm hay dữ liệu đầu vào. Nhiều website động lưu dữ liệu trong cơ sở dữ liệu, nhưng đó không phải điều kiện bắt buộc. Ví dụ, trang hiển thị giờ hiện tại hoặc thời tiết lấy từ nguồn bên ngoài vẫn là động dù không có cơ sở dữ liệu riêng.
So sánh nhanh:
| Tiêu chí |
Website tĩnh |
Website động |
| Nội dung |
Cố định, giống nhau với mọi người |
Thay đổi theo người dùng hoặc thời điểm |
| Cập nhật |
Người quản trị sửa trực tiếp |
Có thể cập nhật qua trang quản trị |
| Ví dụ |
Trang giới thiệu một trang |
Giỏ hàng, tin mới, trang cá nhân sau đăng nhập |
2.3 Các loại website phổ biến theo mục đích
- Tin tức: cập nhật bài viết liên tục theo chuyên mục.
- Blog: nơi cá nhân chia sẻ kiến thức, trải nghiệm.
- Giới thiệu doanh nghiệp: trình bày hoạt động, sản phẩm, thông tin liên hệ.
- Thương mại điện tử: cho phép xem hàng, đặt hàng, thanh toán, như một "cửa hàng online" mở suốt ngày đêm.
- Mạng xã hội: nơi người dùng tự tạo và chia sẻ nội dung với nhau.
3. Website dùng để làm gì và những lưu ý cho người mới
3.1 Lợi ích của website với cá nhân và doanh nghiệp
Với doanh nghiệp, website giúp hiện diện mọi lúc, tạo uy tín và được tìm thấy trên Google. Với cá nhân, đó là nơi giới thiệu năng lực, viết blog hay lưu portfolio. Ngay cả việc học online, đọc tin hay xem video trên điện thoại hoặc màn hình máy tính cũng đều đi qua website.
3.2 Hiểu lầm thường gặp về website
- Có fanpage là đủ: fanpage hữu ích nhưng nằm trong nền tảng của bên khác. Website riêng là tài sản bạn tự làm chủ.
- Làm website phải biết code: nhiều nền tảng CMS (hệ thống quản trị nội dung, giúp đăng và sửa nội dung qua giao diện có sẵn) cho phép dựng web bằng thao tác kéo thả.
- Website là Internet hay trình duyệt: ba khái niệm này khác nhau, như đã nói ở trên.
- Viết sai chính tả: đúng là website, viết liền, không phải "webside" hay "wed".
Về lịch sử, World Wide Web được phát minh năm 1990. Website đầu tiên do Tim Berners-Lee tạo khoảng năm 1991 tại CERN, còn từ "website" được ghi nhận lần đầu năm 1993.
Câu hỏi thường gặp
Website và web có giống nhau không?
Trong văn nói, web là cách gọi tắt của website nên hai từ hay dùng thay nhau. Tuy vậy, web còn chỉ World Wide Web, tức hệ thống các tài nguyên liên kết với nhau trên Internet. Vì thế "web" có nghĩa rộng hơn, còn một website chỉ là một phần nhỏ trong đó.
Tên miền (domain) là gì?
Tên miền là địa chỉ dạng chữ của website, như tên đường dẫn đến nhà, giúp bạn nhớ và truy cập dễ hơn thay vì gõ dãy số. Mỗi tên miền là duy nhất và thường gồm phần tên riêng cùng đuôi như .com hay .vn. Khi bạn gõ tên miền, hệ thống DNS sẽ đổi nó thành địa chỉ máy chủ tương ứng.
Muốn có website cần những gì?
Bạn cần tên miền, hosting, mã nguồn hoặc nền tảng CMS và nội dung. Nếu không rành lập trình, dùng CMS là cách gọn nhất vì giao diện và phần xử lý đã có sẵn. Trước khi bắt tay vào, hãy xác định mục đích (giới thiệu, bán hàng hay viết blog) để chọn cách làm phù hợp.
Website có truy cập được bằng điện thoại không?
Có, chỉ cần điện thoại có mạng và trình duyệt. Responsive là kỹ thuật giúp giao diện tự co giãn theo kích thước màn hình, nên không phải điều kiện để truy cập. Website không responsive vẫn mở được, nhưng chữ nhỏ, bạn phải phóng to và kéo ngang nên khó đọc, khó bấm.
Website hiện nay phục vụ rất nhiều nhu cầu trực tuyến, từ học tập đến họp và livestream. Với những buổi học hay họp qua website cần truyền hình ảnh của bạn, một chiếc webcam sẽ là thiết bị hữu ích.
Nếu bạn đang cần thiết bị để học online, họp hay livestream, tham khảo các mẫu webcam đang có giá tốt:
Nếu muốn đọc sâu hơn về trình duyệt, webcam hay cách website được tìm thấy trên mạng, bạn có thể xem thêm các bài dưới đây.
Xem thêm về website và các khái niệm liên quan:
Tóm lại, website là tập hợp một hay nhiều trang liên kết, lưu trên máy chủ và mở bằng trình duyệt. Nắm được các thành phần và cách website hoạt động, bạn sẽ dễ chọn loại web phù hợp cho học tập, công việc hay kinh doanh nhỏ.
Bạn có làm được hướng dẫn này không?
Có
Không