[Nhân vật] Graham Bell: Chủ nhân bằng sáng chế điện thoại, đúng hay sai? (phần 2)

Đóng góp bởi Phan Huy Thái Nguyên

04/07/15

Trong phần đầu, chúng ta đã tìm hiểu về tiểu sử cuộc đời Graham Bell, và phần hai này sẽ cho biết quá trình phát minh ra điện thoại của ông. Từ đó, chúng ta sẽ thấy việc cấp bằng sáng chế cho Graham Bell có chính xác hay còn uẩn khúc gì trong đó? Hãy cùng xem tiếp...

Ý tưởng và phác thảo

Năm 1874, việc nghiên cứu ban đầu về đồng bộ điện tín của Bell đã cơ bản thành hình, công việc tiến hành ở cả “phòng thí nghiệm” mới ở Boston và cả tại nhà ông ở Canada đã có bước tiến lớn. Mùa hè hăm ấy khi làm việc tại Brantford, Bell đã thử nghiệm “phonautograph”, một thiết bị trông giống một chiếc bút máy có thể vẽ dạng sóng âm thanh trên tấm kính mờ bằng cách truy theo các rung động âm thanh đó. Ông đã nghĩ đến việc tạo ra dòng điện tương ứng với dạng sóng âm thanh cùng với thanh kim loại điều chỉnh tần số để chuyển đổi dòng đó thành âm thanh. Nhưng ông không có mô hình hoạt động để chứng minh tính khả thi của ý tưởng này.

Cũng trong thời gian này, lượng tin báo điện tín đã tăng nhanh chóng mà theo lời của William Orton, chủ tịch của Weston Union, đã trở thành “hệ thống thần kinh của nền thương mại”. Orton đã ký hợp đồng với các nhà phát minh Thomas Edison và Elisha Gray để tìm cách gửi nhiều tin báo điện tín trên mỗi đường dây nhằm giảm chi phí xây dựng đường dây mới. Bell nói với Gardiner Hubbard và Thomas Sandrers rằng ông đang nghiên cứu một phương pháp gửi nhiều tín hiệu âm thanh trên một đường dây điện tín nhờ một thiết bị với nhiều bộ tạo dao động (reed), hai nhân vật giàu có này đã bắt đầu hỗ trợ về tài chính cho các thí nghiệm của ông.

Một trong những bản phác thảo điện thoại đầu tiên

Tháng 3/1875, Bell và Pollork, luật sư về sáng chế của Hubbard tới thăm nhà khoa học nổi tiếng Joseph Henry (người sau này là giám đốc của Viện nghiên cứu Smithsonian) để xin lời khuyên của Henry về thiết bị điện với nhiều bộ tạo dao động. Henry đã nói với với Bell rằng ông đã có “mầm mống của một phát minh vĩ đại”. Khi Bell còn e ngại nói ông không đủ hiểu biết để thực hiện điều này, Henry đã nói “Cứ làm đi!”. Lời nói đó đã khích lệ Bell rất nhiều để tiếp tục nghiên cứu, mặc dù ông không có những thiết bị cần thiết để tiếp tục thí nghiệm, cũng như không đủ khả năng để tạo ra mô hình hoạt động cho ý tưởng của mình. Tuy nhiên, cơ hội đã đến với ông, cuộc gặp gỡ giữa Bell và Thomas A. Watson, người có kinh nghiệm về thiết kế mạch điện và cơ khí đã thay đổi tất cả.

Với sự hỗ trợ tài chính từ Sanders và Hubbard, Bell đã thuê Thomas Watson làm trợ lý và hai người đã thực hiện các thí nghiệm về điện báo âm thanh. Ngày 2/6/1875, Watson vô tình gảy vào một trong những thanh tạo dao động và Bell, tại đầu thu của dây, nghe thấy những âm bội của thanh tạo dao động đó. Điều này cho Bell thấy rằng chỉ cần một thanh tạo dao động hay phần ứng (armature), chứ không cần tới nhiều thanh tạo dao động. Nhờ đó, ông đã tạo ra chiếc điện thoại kiểu giá treo, thứ có thể truyền âm thanh nhưng không rõ ràng.

Cuộc đua tới Phòng sáng chế Hoa Kỳ

Năm 1875, Bell đã phát triển thiết bị điện báo âm thanh và phác thảo nên bằng sáng chế ứng dụng cho nó. Vì ông đã đồng ý chia sẻ lợi nhuận cho những người đầu tư là Gardiner Hubbard và Thomas Sanders nên Bell dùng các mối quan hệ ở Ontario, George Brown, cố gắng lấy bằng sáng chế ở Anh. Bell yêu cầu luật sư chỉ được nộp đơn cấp bằng sáng chế ở Mỹ sau khi có thông báo từ Anh (nước Anh chỉ cấp bằng sáng chế cho những phát minh chưa từng được công bố ở nơi khác).

Trong khí đó, Elisha Gray cũng đang tiến hành thí nghiệm về điện báo âm thanh và nghĩ ra cách truyền giọng nói hoạt động bằng nước. Ngày 14/2/1876, Gray đã nộp bản mô tả thiết kế điện thoại hoạt động bằng nước tới Phòng sáng chế Hoa Kỳ. Cùng trong sáng hôm đó, luật sư của Bell cũng đã nộp bằng sáng chế. Một cuộc tranh luận gay gắt nổi lên về việc ai đã đến trước và Gray sau đó đã thách thức tính ưu việt của bằng sáng chế cấp cho Bell. Hôm đó, Bell đang ở Boston và đã không tới Washington cho tới tận ngày 26/2.

Bản vẽ bằng sáng chế điện thoại của Graham Bell ngày 07/03/1876

Bằng sáng chế số 174.465 đã được cấp cho Bell vào ngày 7/3/1876 bởi Phòng sáng chế Hoa Kỳ. Nội dung bằng sáng chế có đoạn “phương pháp, thiết bị, truyền giọng nói và những âm thanh khác dưới dạng điện tín... bằng cách tạo giao động điện, tương tự sự rung động của không khí có giọng nói hay âm thanh khác”. Cùng ngày, Bell trở về Boston và trong ngày làm việc tiếp theo, đã vẽ một sơ đồ tương tự bản mô tả sáng chế của Gray vào sổ tay của mình.

Ngày 10/03/1876, ba ngày sau khi được cấp bằng sáng chế, Bell đã thành công trong việc đưa chiếc điện thoại của mình vào hoạt động, sử dụng bộ truyền chất lỏng tương tự bản thiết kế của Gray. Rung động ở màng ngăn làm rung động nước và làm thay đổi điện trở trong mạch. Khi Bell nói câu nổi tiếng “Anh Watson – tới đây đi – tôi muốn gặp anh” vào bộ truyền chất lỏng thì Watson, đang ở đầu thu tại căn phòng bên cạnh, nghe được rất rõ ràng.

Mặc dầu vậy, Bell đã và vẫn bị cáo buộc ăn cắp bản thiết kế điện thoại từ Gray. Ông đã sử dụng thiết kế bộ truyền nước của Gray sau khi được cấp bằng sáng chế, chỉ để tiến hành thực chứng khoa học, để chứng minh giọng nói cũng có thể truyền qua dòng điện một cách rõ ràng. Bell đã tập trung vào cải thiện điện thoại điện từ và không bao giờ sử dụng thiết bị truyền bằng chất lỏng của Gray trong những buổi giới thiệu công khai hay mục đích thương mại.

Tranh cãi về việc giữa Graham Bell và Elisha Grayai đã nộp đơn xin cấp bằng sáng chế trước

Phát triển về sau

Để tiếp tục thí nghiệm của mình ở Brantford, Bell đã mang về nhà một mô hình hoạt động của chiếc điện thoại. Ngày 3/08/1876, từ văn phòng điện tín Mount Pleasant cách Brantford 5 dặm (8 km), ông đã gửi một bức điện dự kiến khoảng thời gian ông sẵn sàng. Người xem tò mò tràn vào trở thành nhân chứng cho việc tiếng nói từ chiếc điện thoại đã được đáp lại.

Bell và đối tác của mình, Hubbard cùng Sanders, chào bán toàn bộ bằng sáng chế của mình cho Weston Union với giá 100.000 USD. Chủ tịch Weston Union đã từ chối và cho rằng điện thoại chẳng khác nào một thứ đồ chơi. Hai năm sau, ông chủ tịch này mới cân nhắc việc mua bằng sáng chế đó với giá 25 triệu USD, nhưng lúc đó công ty Bell không còn muốn bán bằng sáng chế nữa. Những người đầu tư cho Bell trở thành những triệu phú, còn Bell thì dư dả, có thời điểm tài sản của ông lên tới gần 1 triệu USD.

Bell tại lễ khai trương tuyến dây điện thoại đường dài từ New York tới Chicago năm 1892

Công ty điện thoại Bell thành lập vào năm 1877, và tới năm 1886, hơn 150.000 người Mỹ đã sở hữu điện thoại. Các kĩ sư ở công ty Bell đã thực hiện nhiều cải tiến trên chiếc điện thoại, giúp nó trở thành một trong những sản phẩm thành công nhất tại thời điểm đó. Năm 1879, công ty Bell mua lại bằng sáng chế của Edison về micro carbon (carbon microphone) từ Weston Union. Điều này giúp điện thoại có thể làm việc ở khoảng cách xa hơn và bạn cũng chẳng cần hét lên để người bên đầu dây kia nghe thấy.

Tháng 1/1915, Graham Bell thực hiện cuộc điện thoại xuyên lục địa đầu tiên. Ông gọi điện từ trụ sở chính của AT&T tại Số 15 Dey Street tại New York tới chỗ trợ lý Watson tại 333 Grant Avanue ở San Francisco. Tờ New York Times đưa tin:

"Ngày 09/10/1876, Alexander Graham Bell và Thomas A. Watson đã nói chuyện điện thoại với nhau trên đường dây điện thoại trải dài từ Cambridge tới Boston. Đó là cuộc nói chuyện qua dây dẫn đầu tiên được tiến hành. Chiều qua [25/01/1915], hai người đó đã nói chuyện qua điện thoại ở khảng cách 3400 dặm (gần 5500 km) giữa New York và San Francisco. Tiến sỹ Bell, nhà sáng chế điện thoại kỳ cựu, ở New York và Watson, trợ lý cũ của ông, ở bờ bên kia lục địa. Tiếng nói rõ ràng hơn nhiều so với lần đầu họ thực hiện 38 năm về trước.”.

Qua loạt bài này, chắc hẳn bạn đọc chúng ta đã có thêm nhiều kiến thức về những người có công sáng tạo, phát minh ra điện thoại. Nhiều uẩn khúc do đó cũng tạm được làm sáng tỏ. Phần 2 này của bài viết về Alexander Graham Bell cũng là phần kết của loạt bài người phát minh ra điện thoại. Tiếp sau loạt bài này sẽ là các bài viết về những nhà sáng chế, phát minh, những nhân vật nổi tiếng trong lĩnh vực công nghệ, truyền thông và vẫn trong khung giờ 18 giờ hàng ngày. Hãy đón xem nhé!

Xem lại các bài cùng chủ đề >>> Tại đây

Thegioididong