Rác thải công nghệ nguy hiểm thế nào? Ta cần làm gì để bảo vệ sự sống?

Đóng góp bởi Trấn Minh

10/05/17

Trong bối cảnh mỗi nhà đều có máy tính, mỗi người có 1 - 2 cái smartphone thì chuyện rác thải công nghệ trở thành một vấn đề nan giải không còn quá lạ lẫm. Tuy nhiên, bạn có biết rằng loại rác này rất nguy hiểm cho hệ sinh thái và cả sức khoẻ con người không?

Bài viết này sẽ giúp bạn có thêm thông tin về ảnh hưởng của rác thải công nghệ cũng như đưa ra một số biện pháp giúp bạn tự bảo vệ chính mình và môi trường sống xung quanh.

Những minh chứng đáng sợ mà bạn chưa biết

Theo thống kê của tổ chức StEP (Solving the E-Waste Problem - Giải quyết Vấn đề Rác thải điện tử) thuộc Liên hiệp quốc, có đến 60 nguyên tố bao gồm các chất chống cháy và những hoá chất độc hại khác trong rác thải từ điện thoại, laptop hay máy tính bảng,...

Trong đó, bên cạnh các kim loại nặng như Chì và Thuỷ ngân, người ta còn tìm thấy Asen, Berili, Cadmium cũng như Polyvinyl Clorua,... Đây toàn là những chất (hợp chất) gây tổn hại đến sức khoẻ của những người tiếp xúc trực tiếp hoặc xử lý chúng.

Đặc biệt, khi cháy ở nhiệt độ thấp, các chất chống cháy họ Brom có trong bảng mạch và vỏ bọc như BRF sẽ sinh ra hợp chất độc hại.

Một trong số chúng chính là Dioxin Halogen và Furan, hai hợp chất được xem là độc hại đứng top vì có thể gây ra ung thư, rối loạn nội tiết, thậm chí là rối loạn đến sinh sản & di truyền,...

Ngoài ra, các kim loại nặng thải ra trong quá trình đốt linh kiện có thể tích tụ trong chuỗi thức ăn. Cụ thể, nếu xử lý kém, chúng sẽ đổ ra sông, ra biển và cá sẽ ăn vào.

Đây thực sự là những viễn cảnh khủng khiếp dành cho các thế hệ mai sau!

Mặc dù sự nguy hại của loại rác thải này thì ai cũng có thể tìm hiểu và biết được thông qua nhiều kênh thông tin.

Song không phải ai cũng tường tận về quy trình xử lý, tái chế cũng như đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm đối với hạ nguồn của các công ty chuyên môn đã và đang hoạt động trong lĩnh vực này.

Trang The Economist cho biết: Tại Mỹ, chỉ có 15 - 20 % lượng rác thải công nghệ là được tái chế thực sự. Còn lại, chúng hầu như chỉ được mang đi đốt hoặc chôn lắp ở các bãi rác tập trung.

Và, đây cũng là một chuyện đang xảy ra tương tự, thậm chí là có tình trạng kém hơn ở các quốc gia khác - dẫn theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ - Environmental Protection Agency (EPA).

Trên thực tế, do có quá ít báo cáo và đệ trình từ các đơn vị liên quan mà ngay cả EPA cũng hiện phải đang trông cậy vào việc quan sát của các chuyên gia.

Họ phỏng đoán rằng, hiện chỉ có tầm 20 % đồ công nghệ cũ là được thu gom, tái chế đúng cách cũng như được giám sát gắt gao bởi các đơn vị tin cậy ở Mỹ. Số còn lại thường là được xuất khẩu đi các nước Châu Á, Châu Phi (dĩ nhiên là có Việt Nam).

Mặc dù hiện tại, chính phủ các nước Á - Phi đã bắt đầu chú tâm đến sức khoẻ con người và ban hành những đạo luật chặt chẽ hơn về bảo vệ môi trường. Nhưng như vậy không có nghĩa là một số cá nhân, tổ chức không thể lách luật để tuồn hàng về những quốc gia kém phát triển.

Thậm chí đối với các khu vực tiến bộ và coi trọng nhân quyền như Châu Âu, một trong những nơi chấp thuận Công ước Basel 1989 (liên quan đến vấn đề xuất khẩu rác công nghệ), vẫn có những loại hàng được gắn mác tân trang, tái sử dụng nhập qua các nước kém phát triển hơn.

Song thực ra, chúng toàn là hàng hi-tech đã quá date mà dân ta hay gọi là "đồ nghĩa địa".

Và với lượng rác tràn ngập được nhập "gần như" hợp pháp và cả trái phép, các quốc gia lạc hậu hơn Mỹ và Châu Âu hiện đang phải chịu đựng mối nguy hại cực kỳ lớn.

Nếu Ấn Độ đang đối mặt với các nguy cơ về ô nhiễm không khí và môi trường, thì Trung Quốc (dù đang là cường quốc nhưng vì hám lời) nên cũng đang đầu độc người dân của họ từng giây, từng phút.

Theo một báo cáo y khoa của Trường Đại học Sán Đầu (Shantou), nồng độ chì trong máu của trẻ em sống tại Thành phố Guiyu (Quảng Đông) - "thủ phủ rác thải công nghệ" hiện đang đạt mức cảnh báo là 49 % (so với mức an toàn tối đa).

Mặc dù các thống kê thường không nhắc đến nước ta nhưng rõ ràng, Việt Nam cũng là một trong những "bãi rác lớn". Nơi chứa chấp đồ công nghệ cũ tuồng về từ tứ phương, đặc biệt là từ người hàng xóm hơi xấu bụng - Trung Quốc.

Còn nhớ vào giai đoạn 2015 - 2016, trong nước đã có nhiều xe chở hàng công nghệ lậu cũ kỹ, hết date từ Trung Quốc bị cơ quan chức năng lập biên bản.

Đây hầu hết là những món đồ được các công ty nhỏ mang về Việt Nam nhằm dùng lại cho tiết kiệm thay vì mua máy móc mới hay xài đồ "second-hand" đến từ Đức, Nhật, Mỹ,...

Vậy, với tình trạng rác thải công nghệ đang bủa vậy môi trường như thế này, chúng ta nên làm gì?

Sứ mệnh & giải pháp dành cho mỗi chúng ta

Sau khi xem xong phần thông tin mà mình đã cung cấp ở đầu bài, nếu cảm thấy quan ngại và muốn bảo vệ môi trường sống cho chính mình, bạn có thể truy cập liên kết này để tìm hiểu thêm về Việt Nam Tái Chế.

Đây là một tổ chức được "chống lưng" bởi liên minh của các ông lớn như HP PPS, Apple (Khu vực Nam Á) & Microsoft Corporation,...

Khi cần, bạn có thể liên hệ để họ đến doanh nghiệp và thu gom rác thải công nghệ như tivi, đầu DVD cũ hay cả những smartphone không còn dùng nữa,...

Còn nếu là người dùng cá nhân, bạn có thể mang thẳng rác đến các điểm thu gom đã hoạch định sẵn của Vietnam Recycles (bấm vào đây để xem bản đồ tại TP. HCM hoặc vào đây cho Hà Nội).

Ngoài ra, một số nhà sản xuất hàng điện tử như Samsung, Canon hiện cũng đã mở một số Trung tâm thu hồi rác thải điện tử ở Việt Nam. Nếu có nhu cầu vứt bỏ đồ hi-tech đã hỏng hóc, không còn dùng, bạn cũng có thể vào web hãng (thường là chung với phần các Trung tâm bảo hành) để xem cụ thể địa chỉ ở đâu.

Đặc biệt bạn cũng cần lưu ý, các chất thải điện tử (ví dụ như pin hoặc những thứ có biểu tượng thùng rác gạch chéo) thì bạn không được vứt chúng vào thùng rác như cách thông thường mà cần mang đến các trung tâm xử lý chuyên biệt.

Nói chung, mặc dù khá là nguy hại nhưng nếu biết cách, chúng ta hoàn toàn có thể bảo vệ chính mình và mọi người cùng với môi trường sống xung quanh.

Đừng vì rẻ mà tiếp tục mua và dùng những phế phẩm công nghệ được tuồn lậu về nước ta. Đừng vì thờ ơ hay lười biếng mà phá hoại tương lai của con cháu.

Hãy chung ta vì một môi trường sống tốt hơn, bạn nhé!

Nếu có góp ý hay sáng kiến nào, bạn cũng đừng quên comment chia sẻ bên dưới bài viết này.

Xem thêm: Điện thoại tái chế là gì? Có khác điện thoại tân trang? Giá có rẻ hơn?