Trả lời nhanh: ASMR (Autonomous Sensory Meridian Response – phản ứng kích thích cảm giác tự động) là cảm giác râm ran, thư giãn bắt đầu từ da đầu, lan xuống gáy, sống lưng và tay chân khi nghe hoặc xem một số kích thích nhẹ nhàng như thì thầm, gõ nhẹ, lật sách. Không phải ai cũng cảm nhận được.
1. ASMR là gì?
Khi lướt YouTube hay TikTok, bạn dễ gặp những video có người thì thầm sát micro hoặc gõ móng tay lên hộp gỗ. Để hiểu ASMR là gì, hãy xem ASMR nghĩa là gì, cảm giác ra sao và tên gọi này từ đâu mà có.
1.1 ASMR là viết tắt của gì?
ASMR là viết tắt của Autonomous Sensory Meridian Response, tạm dịch là phản ứng kích thích cảm giác tự động. Đây là trải nghiệm cảm giác xảy ra khi một người tiếp nhận những kích thích nhẹ nhàng qua tai hoặc mắt.
Chữ "autonomous" (tự động) nói lên rằng cảm giác này tự xuất hiện, bạn không chủ động tạo ra được. Còn hiệu ứng ASMR chính là phản ứng cơ thể mà người xem mong chờ khi mở một video loại này.
1.2 Cảm giác ASMR như thế nào?
Cảm giác râm ran thường bắt đầu ở da đầu rồi lan xuống từng đợt.
Người cảm nhận được thường mô tả một luồng râm ran (tingles) bắt đầu từ da đầu và gáy. Cảm giác này lan theo từng đợt xuống sống lưng, vai, có khi tới tay chân.
Đi kèm là trạng thái thư giãn, bình yên và buồn ngủ. Nhiều người ví nó giống lúc được chải tóc nhẹ hoặc nghe ai đó nói khẽ bên tai. ASMR tingles thường dễ chịu, êm và kéo dài, khác hẳn cảm giác giật mình.
1.3 Nguồn gốc tên gọi ASMR
Khái niệm này xuất hiện từ năm 2007 trên một diễn đàn trực tuyến. Khi đó, nhiều người chia sẻ về một cảm giác râm ran kỳ lạ mà họ không biết gọi tên là gì.
Đến năm 2010, YouTuber Jennifer Allen đặt ra tên gọi Autonomous Sensory Meridian Response. Từ đó, cộng đồng sáng tạo nội dung ASMR phát triển mạnh, kéo theo hàng loạt kênh chuyên làm video kích thích cảm giác này.
2. Cơ chế ASMR hoạt động trong não
2.1 Não bộ phản ứng ra sao khi nghe ASMR?
Các nghiên cứu chụp não bằng fMRI cho thấy ASMR có thể kích hoạt những vùng não liên quan đến cảm giác được thưởng và cảm xúc. Đây cũng là những vùng hoạt động khi ta được quan tâm hoặc gắn kết với người khác.
Giới khoa học cho rằng hiện tượng này có thể liên quan đến các chất như dopamine, oxytocin và endorphin, vốn gắn với cảm giác dễ chịu và an toàn. Nghiên cứu của Giulia Poerio còn ghi nhận nhịp tim giảm khi người tham gia xem video ASMR.
Tuy vậy, cơ chế chính xác vẫn chưa được xác định chắc chắn. Những giải thích trên mới là giả thuyết dựa trên các nghiên cứu ban đầu.
2.2 ASMR khác gì nổi da gà và tiếng ồn trắng?
Ba hiện tượng khác nhau về vị trí, diễn biến và mục đích.
Nhiều người hay nhầm ASMR với nổi da gà khi nghe nhạc (frisson) hoặc tiếng ồn trắng. Bảng dưới đây giúp bạn phân biệt ASMR vs frisson và tiếng ồn trắng:
| Tiêu chí |
ASMR |
Frisson (nổi da gà) |
Tiếng ồn trắng |
| Vị trí bắt đầu |
Da đầu, gáy |
Thường lan khắp người |
Không tạo cảm giác trên da |
| Diễn biến |
Lan từng đợt, kéo dài |
Ngắn, bộc phát |
Đều, liên tục |
| Kích thích |
Tác nhân cụ thể, nhẹ nhàng |
Cao trào âm nhạc, cảm xúc mạnh |
Âm phổ rộng, đều |
| Mục đích phổ biến |
Thư giãn, dễ ngủ |
Cảm xúc khi thưởng thức |
Che âm thanh xung quanh |
Ngoài ra, ASMR cũng khác nội dung oddly satisfying (video "đã mắt" như cắt xà phòng). Hai loại có thể giao nhau, nhưng oddly satisfying chủ yếu tạo cảm giác thỏa mãn thị giác, không nhất thiết gây râm ran.
3. Những tác nhân (trigger) ASMR phổ biến
ASMR triggers là những kích thích khơi gợi cảm giác râm ran. Mỗi người hợp một kiểu tác nhân khác nhau.
3.1 Tác nhân âm thanh
Âm thanh nhỏ, đều, gần tai là điểm chung của các tác nhân ASMR.
Âm thanh ASMR là nhóm tác nhân phổ biến nhất. Một số âm thanh quen thuộc gồm:
- Thì thầm: một nghiên cứu ghi nhận thì thầm kích hoạt cảm giác ở 75% đối tượng nhạy cảm với ASMR.
- Gõ nhẹ bằng móng tay lên gỗ, nhựa, kính.
- Lật sách, vò giấy, mở hộp sản phẩm.
- Tiếng chải tóc, tiếng kéo cắt.
- Tiếng mưa, tiếng nước chảy nhẹ.
Điểm chung là âm thanh nhỏ, đều, gần tai và không có tiếng động bất ngờ.
3.2 Tác nhân hình ảnh và xúc giác
Không chỉ âm thanh, hình ảnh cũng có thể là tác nhân. Chuyển động tay chậm rãi, ánh đèn dịu hay cảnh ai đó tỉ mỉ gấp khăn đều khiến nhiều người thư giãn.
Xúc giác như được chạm nhẹ, gội đầu hay mát-xa cũng tạo hiệu ứng tương tự. Đặc biệt, sự quan tâm cá nhân như ánh nhìn trìu mến, giọng nói ân cần là tác nhân rất mạnh với nhiều người.
Cảm giác ASMR phụ thuộc nhiều vào cách thiết bị tái tạo âm thanh. Nếu tò mò về các công nghệ xử lý âm thanh trên laptop, bạn có thể tham khảo thêm bên dưới.
Xem thêm về công nghệ xử lý âm thanh trên thiết bị:
3.3 Các dạng video ASMR thường gặp
Ở Việt Nam, video ASMR xuất hiện dày đặc trên các nền tảng. Nếu bạn thắc mắc ASMR trên TikTok là gì, đó thường là những clip ngắn trích từ các dạng sau:
- Mukbang: ăn uống, thu rõ tiếng nhai giòn.
- Nhập vai (roleplay): đóng vai thợ cắt tóc, chuyên viên trang điểm, chăm sóc người xem.
- Slime, squishy: bóp, kéo đồ chơi mềm tạo tiếng lép bép.
Vậy quay ASMR là gì? Đó là quá trình ghi hình với nhịp chậm, ánh sáng dịu và micro nhị âm (binaural) để tạo hiệu ứng âm thanh 3 chiều, như thể âm phát ra sát tai trái hoặc tai phải. Video ASMR thường dài từ 25 phút đến 1 giờ, đủ để người xem thả lỏng hoặc chìm vào giấc ngủ.
4. ASMR có tác dụng gì và đã được khoa học kiểm chứng chưa?
4.1 Lợi ích có thể có của ASMR
Về tác dụng của ASMR, nhiều người cho biết họ thấy thư giãn, giảm căng thẳng và tâm trạng tốt hơn sau khi xem. Đây là lý do video ASMR được dùng như một "nghi thức" cuối ngày.
Cụm ASMR for sleep hay ASMR ngủ ngon cũng rất phổ biến. Theo trải nghiệm người xem và một số nghiên cứu sơ bộ, ASMR có thể giúp dễ vào giấc hơn. Việc nhịp tim giảm khi xem video ASMR cũng phần nào giải thích cảm giác thư thái này.
4.2 Giới hạn của bằng chứng khoa học
Cần hiểu rõ: ASMR không phải liệu pháp điều trị bệnh. Nó không thay thế điều trị mất ngủ, trầm cảm hay rối loạn lo âu.
Khoa học mới bắt đầu nghiên cứu ASMR. Phần lớn nghiên cứu có quy mô nhỏ và dựa vào cảm nhận chủ quan. Vì vậy, các lợi ích trên nên được xem là "có thể", cần thêm dữ liệu để khẳng định.
5. Vì sao không phải ai cũng cảm nhận được ASMR?
5.1 Tỷ lệ người trải nghiệm và yếu tố cá nhân
Ước tính chỉ khoảng 10–20% dân số trải nghiệm được ASMR. Nghĩa là nếu bạn xem mà không thấy gì, đó là chuyện bình thường.
Yếu tố cá nhân đóng vai trò lớn. Một số dữ liệu cho thấy người có mức lo âu cao có thể dễ cảm nhận ASMR hơn. Tác nhân cũng rất riêng: người mê tiếng thì thầm, người chỉ phản ứng với tiếng gõ.
5.2 Khi ASMR gây khó chịu
Với một số người, ASMR lại gây bực bội. Người bị misophonia (ghét một số âm thanh nhất định như tiếng nhai), người nhạy cảm giác quan, người có ADHD hoặc ASD có thể thấy quá kích thích.
Nếu thấy bồn chồn, khó chịu hay căng thẳng hơn khi xem, hãy dừng lại ngay. Không có lý do gì để ép bản thân tiếp tục.
6. Hiểu lầm thường gặp và cách thử ASMR an toàn
6.1 Những hiểu lầm về ASMR
- ASMR là nội dung tình dục: không đúng. Đa số người xem cảm nhận ASMR là sự thư giãn, gần giống được chăm sóc.
- ASMR chỉ là tiếng ăn uống: mukbang chỉ là một nhánh. ASMR còn gồm thì thầm, gõ nhẹ, chải tóc, nhập vai.
- Ai cũng cảm nhận được: chỉ một phần dân số có phản ứng này.
- ASMR chữa được bệnh: bằng chứng còn hạn chế.
6.2 Cách thử ASMR lần đầu
Dùng tai nghe, âm lượng vừa phải và không gian yên tĩnh khi thử ASMR. — Nguồn: voh.com.vn
Cách đơn giản nhất là đeo tai nghe để cảm nhận rõ hiệu ứng nhị âm. Giữ âm lượng vừa phải, vì âm thanh ASMR thu sát micro nên chỉ cần mức nhỏ là đủ, nghe to dễ hại tai.
Hãy chọn không gian yên tĩnh, ánh sáng dịu và thử nhiều loại tác nhân khác nhau: thì thầm, gõ, lật sách, nhập vai. Nếu thích tự quay, một chiếc micro thu âm nhạy sẽ giúp bắt được tiếng động nhỏ rõ hơn. Khi nghe để ngủ, nên hẹn giờ tắt và tránh nằm đè tai nghe quá lâu.
Câu hỏi thường gặp
ASMR có thật không?
Có, ASMR có thật ở dạng một trải nghiệm được rất nhiều người báo cáo, và đã có nghiên cứu fMRI ghi nhận hoạt động não khi xem ASMR. Tuy nhiên, khoa học về ASMR còn mới, cần thêm dữ liệu để hiểu đầy đủ.
Nghe ASMR có giúp dễ ngủ không?
Nhiều người thấy thư giãn và dễ ngủ hơn khi nghe ASMR. Dù vậy, hiệu quả khác nhau ở mỗi người và ASMR chưa phải là liệu pháp điều trị mất ngủ.
ASMR có hại không?
ASMR thường lành tính và không phải là bệnh gì cả. Tuy nhiên, người nhạy cảm âm thanh có thể thấy khó chịu, khi đó nên dừng xem.
Mukbang ASMR là gì?
Mukbang ASMR là video ăn uống có thu rõ tiếng nhai, tiếng cắn giòn để tạo tác nhân âm thanh ASMR. Đây là dạng nội dung rất phổ biến nhưng cũng dễ gây khó chịu cho người bị misophonia.
ASMR khác gì tiếng ồn trắng?
Tiếng ồn trắng là âm thanh đều dùng để che tiếng ồn xung quanh. ASMR dựa vào tác nhân cụ thể như thì thầm, gõ nhẹ để tạo cảm giác râm ran và thư giãn.
ASMR là minh chứng cho thấy âm thanh tác động đến cảm xúc nhiều hơn ta nghĩ. Nếu muốn tìm hiểu thêm các công nghệ âm thanh đang được nhắc tới nhiều trên tai nghe và điện thoại, bạn có thể đọc tiếp các bài dưới đây.
Khám phá thêm các công nghệ âm thanh đang được nhắc tới:
ASMR là cảm giác râm ran, thư giãn do các tác nhân nhẹ nhàng như thì thầm, gõ nhẹ hay chuyển động chậm gây ra, chỉ xuất hiện ở một phần dân số và vẫn đang được khoa học tìm hiểu. Hãy thử bằng tai nghe ở âm lượng vừa phải và chọn tác nhân hợp với mình. Nếu thấy khó chịu thì dừng lại, đó cũng là chuyện bình thường.
Nguồn tham khảo