Trả lời nhanh: B2B (business-to-business) là mô hình kinh doanh trong đó một doanh nghiệp bán sản phẩm hoặc dịch vụ cho doanh nghiệp khác, không bán cho người tiêu dùng cá nhân. Ví dụ, nhà sản xuất bán linh kiện cho nhà máy lắp ráp, hoặc công ty phần mềm cung cấp dịch vụ quản lý cho doanh nghiệp.
1. B2B là gì?
Nếu bạn mới làm sales, marketing hoặc vừa mở doanh nghiệp nhỏ, câu hỏi B2B là gì sẽ xuất hiện rất sớm. Hiểu đơn giản, đây là cách các doanh nghiệp mua bán với nhau để phục vụ hoạt động kinh doanh. Nắm rõ khái niệm này giúp bạn biết mình đang bán cho ai và nên bán theo cách nào.
B2B là viết tắt của từ gì?
B2B là viết tắt của từ business-to-business, nghĩa là "doanh nghiệp với doanh nghiệp". Chữ "2" đọc giống "to" trong tiếng Anh. Thuật ngữ business-to-business được ghi nhận lần đầu năm 1979 (theo Merriam-Webster).
Vậy B2B nghĩa là gì trong thực tế? Đó là giao dịch mà cả bên bán và bên mua đều là tổ chức kinh doanh. Khách hàng B2B là gì? Đó là doanh nghiệp mua hàng để sản xuất, vận hành hoặc bán lại, không phải để tiêu dùng cá nhân.
Nhiều người hỏi B2B là ngành gì. Thực ra B2B không phải một ngành riêng mà là một mô hình kinh doanh, có mặt ở mọi lĩnh vực: sản xuất, công nghệ, logistics, thực phẩm, tư vấn…
Ví dụ về giao dịch B2B
Phần lớn giao dịch B2B nằm trong chuỗi cung ứng từ linh kiện đến cửa hàng.
Giao dịch B2B phổ biến nhất trong chuỗi cung ứng, tức chuỗi các bước từ nguyên liệu thô đến sản phẩm hoàn chỉnh tới tay người dùng. Một vài ví dụ B2B gần gũi:
- Nhà sản xuất chip bán bộ xử lý cho hãng điện thoại để lắp ráp máy.
- Nhà máy sản xuất màn hình, pin cung cấp linh kiện cho hãng laptop.
- Công ty phần mềm bán dịch vụ SaaS (phần mềm thuê bao dùng qua Internet) như kế toán, quản lý nhân sự cho doanh nghiệp.
- Công ty vận chuyển nhận giao hàng cho các cửa hàng.
Một hiểu lầm phổ biến là B2B chỉ diễn ra trực tuyến. Thực tế, giao dịch B2B có thể diễn ra cả trực tuyến lẫn ngoại tuyến: gặp mặt đàm phán, ký hợp đồng giấy, hoặc đặt hàng qua cổng thương mại điện tử.
2. Đặc điểm của mô hình B2B
Để hiểu mô hình kinh doanh B2B là gì, cần nhìn vào cách khách hàng doanh nghiệp ra quyết định. Họ mua khác hẳn một người đi mua đồ cho bản thân.
Ít khách hàng, giá trị đơn lớn
Một doanh nghiệp B2B thường có số lượng khách hàng ít hơn nhiều so với doanh nghiệp bán lẻ. Bù lại, mỗi đơn hàng có giá trị lớn và số lượng nhiều. Giá thường không niêm yết cố định mà được thỏa thuận theo hợp đồng, tùy khối lượng và thời hạn hợp tác.
Ví dụ, một nhà cung cấp ốp lưng không bán từng chiếc mà bán theo lô cho chuỗi cửa hàng. Mỗi hợp đồng có thể kéo dài cả năm.
Chu kỳ mua dài, nhiều người tham gia quyết định
Một quyết định mua B2B cần sự đồng thuận của nhiều bộ phận.
Chu kỳ bán hàng B2B thường kéo dài từ vài tuần đến nhiều tháng. Lý do là quyết định mua không do một người đưa ra. Theo Forrester, một lần mua B2B trung bình có 13 bên nội bộ và 9 bên ngoài tham gia.
Nhóm này thường được gọi là hội đồng mua hàng, gồm bộ phận mua hàng, tài chính, kỹ thuật và ban lãnh đạo. Mỗi bên quan tâm một điều khác nhau: kỹ thuật xem chất lượng, tài chính xem chi phí, lãnh đạo xem hiệu quả đầu tư. Vì vậy, chốt đơn B2B cần thời gian.
Ngoài ra, cầu B2B là cầu phái sinh, tức nhu cầu phát sinh từ nhu cầu của người tiêu dùng cuối. Khi người dùng mua nhiều điện thoại hơn, hãng điện thoại mới đặt thêm chip. Khi thị trường chậm lại, đơn hàng linh kiện cũng giảm theo.
Quan hệ dài hạn và sản phẩm tùy biến
Khách hàng doanh nghiệp quyết định dựa trên nhu cầu, kế hoạch và ROI (lợi tức trên vốn đầu tư) nhiều hơn cảm xúc. Họ cần nhà cung cấp ổn định, giao hàng đúng hẹn và hỗ trợ lâu dài.
Sản phẩm B2B cũng thường được tùy biến theo yêu cầu: phần mềm cấu hình riêng, linh kiện theo thông số kỹ thuật riêng. Một khi đã hợp tác suôn sẻ, doanh nghiệp ít khi đổi nhà cung cấp vì chi phí chuyển đổi cao.
3. B2B khác B2C như thế nào?
Khi tìm hiểu B2B B2C là gì, nhiều người nghĩ B2B chỉ là B2C với quy mô lớn hơn. Thực ra hai mô hình khác nhau từ người mua, lý do mua đến cách bán.
Bảng so sánh B2B, B2C và B2G
Ba mô hình khác nhau chủ yếu ở người mua và cách ra quyết định.
Để trả lời B2B B2C B2G là gì, có thể hiểu nhanh: B2C là doanh nghiệp bán cho người tiêu dùng, còn B2G (business-to-government) là doanh nghiệp bán cho cơ quan nhà nước.
|
Tiêu chí
|
B2B
|
B2C
|
B2G
|
|
Khách hàng
|
Doanh nghiệp
|
Người tiêu dùng cá nhân
|
Cơ quan nhà nước
|
|
Giá trị đơn
|
Lớn, theo hợp đồng
|
Nhỏ, giá niêm yết
|
Lớn, thường qua đấu thầu
|
|
Chu kỳ mua
|
Vài tuần đến nhiều tháng
|
Nhanh, có khi vài phút
|
Dài, nhiều thủ tục
|
|
Lý do mua
|
Lý trí, ROI, kế hoạch
|
Cảm xúc, nhu cầu cá nhân
|
Quy định, ngân sách
|
|
Người quyết định
|
Nhiều bên
|
Một người hoặc gia đình
|
Nhiều cấp phê duyệt
|
Một doanh nghiệp hoàn toàn có thể làm cả B2B và B2C. Ví dụ, một hãng laptop vừa bán máy lẻ cho sinh viên, vừa ký hợp đồng trang bị hàng trăm máy cho một công ty.
B2B2C là gì?
Nhà sản xuất|Cửa hàng|Người tiêu dùng — Trong B2B2C, sản phẩm đi qua doanh nghiệp trung gian trước khi tới người dùng.
B2B2C (business-to-business-to-consumer) là mô hình doanh nghiệp bán cho doanh nghiệp trung gian, rồi trung gian bán tiếp cho người tiêu dùng cuối. Ví dụ, một hãng phụ kiện cung cấp tai nghe cho chuỗi bán lẻ, chuỗi này bán lại cho khách hàng.
Điểm khác với B2B thuần là sản phẩm vẫn mang thương hiệu nhà sản xuất khi đến tay người dùng. Vì vậy, nhà sản xuất vẫn quan tâm trải nghiệm của người tiêu dùng cuối, không chỉ của đối tác trung gian.
4. Các mô hình B2B phổ biến
Hiểu mô hình B2B là gì theo cách tổ chức giao dịch sẽ giúp bạn biết kênh B2B là gì, tức con đường doanh nghiệp dùng để tiếp cận và giao dịch với khách hàng doanh nghiệp.
Mô hình thiên về bên bán và bên mua
Mô hình thiên về bên bán: nhà cung cấp tự bán qua website riêng, catalog hoặc đội sales. Doanh nghiệp mua tìm đến và đặt hàng trực tiếp. Đây là cách phổ biến của nhà sản xuất có thương hiệu riêng.
Mô hình thiên về bên mua: doanh nghiệp lớn mở cổng thu mua, công bố nhu cầu để nhiều nhà cung cấp chào giá. Bên mua nắm quyền chọn đối tác có điều kiện tốt nhất.
Mô hình trung gian và sàn thương mại điện tử B2B
Vậy thương mại điện tử B2B là gì? Đó là hoạt động mua bán giữa doanh nghiệp diễn ra trên nền tảng số. Trong đó, mô hình trung gian là các sàn kết nối nhiều nhà cung cấp với nhiều người mua, tiêu biểu như Alibaba.
Sàn B2B chia làm hai loại:
- Sàn dọc: tập trung một ngành, như sàn nguyên liệu dệt may hay linh kiện điện tử.
- Sàn ngang: đa ngành, phục vụ nhiều loại hàng hóa, dịch vụ khác nhau.
5. Khi nào một giao dịch được xem là B2B?
Tiêu chí quan trọng nhất là người mua: doanh nghiệp mua hàng để phục vụ hoạt động kinh doanh. Có doanh nghiệp tham gia chưa chắc đã là B2B. Bán cho cơ quan nhà nước là B2G.
Bán thành phẩm cho doanh nghiệp có phải B2B không?
Có. Dù là nguyên liệu, linh kiện hay thành phẩm, miễn người mua là doanh nghiệp dùng cho kinh doanh thì đó là B2B. Ví dụ, công ty mua laptop cho nhân viên hoặc cửa hàng nhập điện thoại để bán lại đều là giao dịch B2B.
Sai lầm thường gặp khi hiểu về B2B
- Cho rằng sàn như Shopee, Lazada là B2B. Thực tế các sàn này chủ yếu phục vụ người tiêu dùng, thuộc B2C.
- Nghĩ B2B chỉ cần giá rẻ là thắng. Khách doanh nghiệp cần giải pháp, độ tin cậy và hỗ trợ lâu dài.
- Áp tư duy chốt đơn nhanh kiểu B2C vào B2B, khiến khách thấy bị thúc ép.
6. Ưu điểm và nhược điểm của B2B
Lợi ích khi làm B2B
- Đơn hàng lớn, một hợp đồng có thể bằng hàng nghìn đơn lẻ.
- Mua lặp lại theo chu kỳ khi quan hệ ổn định.
- Doanh thu dễ dự báo nhờ hợp đồng dài hạn.
Thách thức cần lưu ý
Chu kỳ bán dài khiến doanh nghiệp phải kiên nhẫn. Hạn thanh toán hóa đơn B2B phổ biến 30, 60, 90 ngày, tạo áp lực dòng tiền. Ngoài ra, mất một khách lớn có thể ảnh hưởng nặng đến doanh thu.
Vì vậy, doanh nghiệp B2B thường dùng CRM (phần mềm quản lý quan hệ khách hàng) để theo dõi từng khách, từng cơ hội bán hàng và tiến độ trong pipeline (chuỗi các giai đoạn bán hàng).
Tóm lại, B2B là mô hình doanh nghiệp bán cho doanh nghiệp, với đặc trưng đơn lớn, chu kỳ dài và quyết định mang tính lý trí. Hiểu rõ khác biệt với B2C, B2G hay B2B2C sẽ giúp bạn chọn đúng cách bán, đúng cách tiếp thị và tránh mang tư duy bán lẻ vào khách hàng doanh nghiệp.
7. Câu hỏi thường gặp
B2B có nghĩa là gì?
B2B là viết tắt của business-to-business, chỉ giao dịch giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp. Bên mua dùng sản phẩm, dịch vụ cho hoạt động kinh doanh.
Sales B2B là làm gì?
Sale B2B là người bán sản phẩm, dịch vụ hoặc giải pháp cho doanh nghiệp. Công việc cần tư vấn sâu, làm việc với nhiều người quyết định và theo dõi khách qua chu kỳ dài.
Shopee, Lazada có phải B2B không?
Không, đây chủ yếu là sàn B2C phục vụ người tiêu dùng. Sàn B2B như Alibaba mới hướng tới khách hàng doanh nghiệp.
B2B2C là gì?
B2B2C là mô hình doanh nghiệp bán cho doanh nghiệp trung gian, rồi trung gian bán tiếp cho người tiêu dùng cuối. Đây là cách nhiều hãng phụ kiện, thiết bị đưa sản phẩm ra thị trường.
Marketing B2B khác B2C thế nào?
Marketing B2B nhắm vào người ra quyết định trong tổ chức, nhấn mạnh lý trí, ROI và quan hệ lâu dài. Marketing B2C thường tác động cảm xúc và hướng tới quyết định mua nhanh.
Khi làm việc với khách hàng doanh nghiệp, đội ngũ thường cần thiết bị di động đủ dung lượng để lưu tài liệu, báo giá và dữ liệu khách hàng. Nếu đang tìm thiết bị như vậy, bạn có thể xem qua vài lựa chọn dưới đây.
Nếu muốn mở rộng hiểu biết kinh doanh, marketing và content là hai khái niệm rất gần với B2B mà bạn nên tìm hiểu tiếp.
Xem thêm các khái niệm kinh doanh và thuật ngữ liên quan:
Nguồn tham khảo