Trả lời nhanh: Bảng đơn vị đo độ dài gồm 7 đơn vị theo thứ tự từ lớn đến bé: km, hm, dam, m, dm, cm, mm. Hai đơn vị liền nhau hơn kém nhau 10 lần, nên đổi sang đơn vị bé thì nhân, đổi sang đơn vị lớn thì chia cho 10, 100, 1000.
1. Đơn vị đo độ dài là gì?
Đơn vị đo độ dài là đại lượng dùng làm mốc để đo khoảng cách giữa hai điểm và so sánh với mọi độ dài khác. Bài này dành cho các em lớp 3, và cũng hữu ích khi ôn lại ở lớp 4, lớp 5.
1.1 Đơn vị, độ dài và đơn vị đo độ dài
Đơn vị là đại lượng dùng để đo. Ví dụ, khối lượng đo bằng kg hoặc tấn, còn chiều dài đo bằng m hoặc cm. Một con cá nặng 3 kg thì 3 là số đo, kg là đơn vị.
Độ dài là khoảng cách giữa hai điểm. Chẳng hạn, chiều dài bàn chân là khoảng cách từ đầu ngón chân cái đến gót chân.
Đánh dấu điểm đầu ngón chân và gót chân trên giấy
Khi nói thước kẻ dài 20 cm, số 20 là số đo còn cm là đơn vị đo độ dài. Quãng đường từ nhà đến trường dài 1 km cũng vậy: 1 là số đo, km là đơn vị.
Ở lớp 3, các em học bảng đủ 7 đơn vị. Trong đó mét (m) là đơn vị cơ bản. Theo hệ đo lường SI, mét là đơn vị chuẩn của độ dài, và Việt Nam dùng hệ này trong đời sống lẫn trường học.
2. Bảng đơn vị đo độ dài gồm những đơn vị nào?
Bảng đơn vị đo độ dài lớp 3 có 7 đơn vị, xếp từ lớn đến bé: ki-lô-mét, héc-tô-mét, đề-ca-mét, mét, đề-xi-mét, xăng-ti-mét, mi-li-mét. Khi học lên lớp 4, lớp 5, các em vẫn dùng đúng bảng này để làm bài toán nâng cao.
2.1 Bảng tóm tắt 7 đơn vị
| Đơn vị |
Ký hiệu |
Quy ra mét |
| Ki-lô-mét |
km |
1000 m |
| Héc-tô-mét |
hm |
100 m |
| Đề-ca-mét |
dam |
10 m |
| Mét |
m |
1 m |
| Đề-xi-mét |
dm |
0,1 m |
| Xăng-ti-mét |
cm |
0,01 m |
| Mi-li-mét |
mm |
0,001 m |
Bảng các đơn vị đo độ dài và cách quy đổi
Bảng này cũng chính là bảng quy đổi đơn vị đo độ dài mà các em dùng khi làm bài. Cách nhớ các ký hiệu gọn: km, hm, dam, m, dm, cm, mm. Đừng viết tắt sai, ví dụ không có "bm" cho ki-lô-mét.
2.2 Quan hệ giữa hai đơn vị liền nhau
Các quan hệ cần nhớ:
- 1 km = 1000 m; 1 hm = 100 m; 1 dam = 10 m.
- 1 m = 10 dm; 1 dm = 10 cm; 1 cm = 10 mm.
- 1 mm = 1/10 cm.
Mét nằm ở giữa: có 3 đơn vị lớn hơn và 3 đơn vị bé hơn. Hai đơn vị liền nhau luôn hơn kém 10 lần. Vì vậy 1 m = 100 cm = 1000 mm, và các em thấy rõ khi nhìn m dm cm mm trong bảng.
3. Quy tắc đổi đơn vị đo độ dài
Muốn đổi đơn vị đo độ dài, các em đếm xem hai đơn vị cách nhau mấy bậc, rồi nhân hoặc chia cho 10, 100, 1000 tương ứng.
3.1 Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé
Đổi từ lớn sang bé thì nhân. Cách một bậc nhân 10, hai bậc nhân 100, ba bậc nhân 1000.
Ví dụ: 12 km = 12 × 1000 = 12 000 m, vì km và m cách nhau ba bậc.
3.2 Đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn
Đổi từ bé sang lớn thì chia cho số tương ứng. Nhiều bạn nhầm là nhân, nên hãy nhớ: đơn vị nhỏ đi thì số đo phải lớn lên, còn đơn vị lớn lên thì số đo nhỏ lại.
Ví dụ: 100 dm = 100 : 10 = 10 m. Hoặc 5000 m = 5000 : 1000 = 5 km.
Khi đổi số thập phân, ta làm tương tự: 93 cm = 93 : 100 = 0,93 m; 0,5 km = 0,5 × 1000 = 500 m.
3.3 Đổi đơn vị không liền kề
Với hai đơn vị không liền nhau, các em đi qua đơn vị trung gian. Ví dụ 1 dm = 10 cm và 1 cm = 10 mm, nên 1 dm = 10 × 10 = 100 mm.
Một giáo viên tiểu học lưu ý rằng bản chất của việc đổi chỉ là nhân hoặc chia theo khoảng cách giữa các đơn vị. Nắm điều này thì không cần học vẹt từng cặp.
Xem thêm các bài tập tính toán khác:
4. Mẹo nhớ bảng và lỗi thường gặp
4.1 Quy tắc nắm tay
Các em nắm bàn tay ở đơn vị xuất phát. Mỗi bậc cần đi qua, xòe một ngón. Số ngón xòe chính là số chữ số 0 cần thêm (khi đổi sang bé) hoặc bớt (khi đổi sang lớn).
- 3 km sang m: xòe 3 ngón, được 3000 m.
- 5 m sang cm: xòe 2 ngón, được 500 cm.
Ngoài ra, hãy học thuộc bảng theo cả hai chiều: từ lớn đến bé rồi từ bé đến lớn. Ghi vào sổ tay và đọc mỗi ngày, tăng dần tốc độ. Đừng bỏ sót đơn vị, ví dụ nhảy từ km sang dam mà quên hm.
4.2 Lỗi với số đo phức hợp
Số đo phức hợp là số đo ghi bằng hai đơn vị, như 5 m 3 cm. Lỗi hay gặp là ghép thẳng thành 53 cm. Cách đúng: 5 m = 500 cm, rồi cộng 3 cm, được 503 cm.
Một lỗi khác là nhầm với bảng diện tích. Bảng độ dài hơn kém 10 lần, còn bảng đơn vị đo diện tích hai đơn vị liền nhau hơn kém 100 lần. Bảng đơn vị đo khối lượng thì giống độ dài ở chỗ hơn kém 10 lần.
5. Ví dụ có lời giải
5.1 Ví dụ 1: Đổi đơn vị
Đổi 12 km ra mét: 12 × 1000 = 12 000 m.
Đổi 100 dm ra mét: 100 : 10 = 10 m.
5.2 Ví dụ 2: Cộng số đo khác đơn vị
An đi 3 km, Hoa đi 500 m. Hỏi cả hai đi bao nhiêu mét?
- Đổi 3 km = 3000 m. Hoa đã dùng đơn vị m nên giữ nguyên.
- Cộng: 3000 + 500 = 3500 m.
Khi cộng hoặc trừ số đo cùng đơn vị, ta tính phần số rồi giữ nguyên đơn vị: 10 km + 5 km = 15 km; 24 hm − 18 hm = 6 hm.
Với phép nhân và chia, thừa số hoặc số chia là số thường, không kèm đơn vị: 15 km × 3 = 45 km; 24 m : 4 = 6 m.
5.3 Ví dụ 3: So sánh số đo
Muốn so sánh, phải đổi về cùng một đơn vị.
- So sánh 4 m 5 cm với 500 cm: 4 m 5 cm = 400 + 5 = 405 cm, nên 405 cm < 500 cm.
- So sánh 30 dam 5 m với 35 hm: 30 dam 5 m = 300 + 5 = 305 m; 35 hm = 35 × 100 = 3500 m. Vậy 30 dam 5 m < 35 hm.
6. Đơn vị đo độ dài ngoài hệ mét
Ngoài hệ mét, một số nước dùng hệ đo Anh – Mỹ. Khi đọc thông số sản phẩm, như kích thước màn hình tính bằng inch, các em sẽ gặp các đơn vị này.
| Đơn vị |
Quy đổi |
| 1 inch |
2,54 cm |
| 1 foot |
30,48 cm |
| 1 yard |
0,9144 m |
| 1 mile |
khoảng 1,609 km |
| 1 hải lý |
khoảng 1852 m |
Đây là kiểu bảng imperial to metric (đổi từ hệ Anh sang hệ mét), thường gặp trong length unit conversion table tiếng Anh. Hải lý dùng trong hàng hải. Đừng nhầm 1 inch = 1 cm, vì thực tế 1 inch = 2,54 cm.
7. Bài tập tự luyện có đáp án
7.1 Bài 1: Đổi đơn vị
a) 5 km = ? m
b) 300 cm = ? m
c) 0,5 km = ? m
d) 93 cm = ? m
Đáp án: a) 5000 m; b) 3 m; c) 500 m; d) 0,93 m.
7.2 Bài 2: Tính và so sánh
a) 16 mm × 5 = ?
b) Điền dấu: 5000 m … 5 km
c) 2 m 7 cm = ? cm
Đáp án: a) 80 mm; b) =, vì 5000 m = 5 km; c) 207 cm.
Để giỏi phần này, các em cần học thuộc bảng, nhớ quy tắc và luyện tập đều đặn. Nắm chắc đổi đơn vị, so sánh và tính với số đo, các em sẽ tự tin hơn với các bài toán đo lường sau này.
Câu hỏi thường gặp
1 km bằng bao nhiêu mét?
1 km = 1000 m. Tương tự, 1 hm = 100 m và 1 dam = 10 m.
1 m bằng bao nhiêu dm, cm, mm?
1 m = 10 dm = 100 cm = 1000 mm.
Đơn vị đo độ dài lớn nhất và bé nhất trong bảng là gì?
Lớn nhất là ki-lô-mét (km), bé nhất là mi-li-mét (mm).
93 cm có bằng 0,93 m không?
Có. Vì 1 m = 100 cm nên 93 cm = 93 : 100 = 0,93 m.
1 inch bằng bao nhiêu cm?
1 inch = 2,54 cm. Đây là đơn vị thuộc hệ đo Anh – Mỹ.
Bảng đơn vị đo độ dài khác bảng đơn vị đo diện tích thế nào?
Với độ dài, hai đơn vị liền nhau hơn kém 10 lần. Với diện tích, hai đơn vị liền nhau hơn kém 100 lần.
Xem thêm kiến thức đo lường liên quan:
Bạn có làm được hướng dẫn này không?
Có
Không