Trả lời nhanh: Câu điều kiện diễn tả một sự việc chỉ xảy ra khi có điều kiện nhất định, gồm mệnh đề If (điều kiện) và mệnh đề chính (kết quả). Có các loại 0, 1, 2, 3 và hỗn hợp, phân biệt theo mức độ có thật và mốc thời gian của sự việc.
1. Câu điều kiện là gì?
Bài này dành cho học sinh THCS, THPT và người tự học đã biết các thì cơ bản. Bạn sẽ nắm định nghĩa, công thức từng loại, cách đảo ngữ, các từ thay "if", cách tránh lỗi sai, rồi luyện tập với đáp án ở cuối bài.
Câu điều kiện (conditional sentences) là loại câu nêu một giả thiết về sự việc, trong đó vế kết quả chỉ xảy ra khi điều kiện ở vế còn lại được đáp ứng. Cấu trúc này xuất hiện từ giao tiếp hằng ngày đến đề thi.
Thường chia thành bốn loại chính là 0, 1, 2, 3. Ngoài ra còn có câu điều kiện hỗn hợp để nối hai mốc thời gian khác nhau.
Khi viết tiếng Anh về những tình huống giả định, nắm chắc cấu trúc này giúp câu văn chính xác hơn. Nếu bạn muốn luyện viết và làm bài trên máy tính mỗi ngày, có thể tham khảo thêm một vài lựa chọn thiết bị học tập.
Tham khảo các mẫu laptop học tập - văn phòng đang có giá tốt:
1.1 Hai thành phần của câu điều kiện
Mỗi câu điều kiện có hai mệnh đề (clause):
- Mệnh đề If (if clause): nêu điều kiện. Đây là mệnh đề phụ thuộc, không đứng riêng thành câu hoàn chỉnh.
- Mệnh đề chính (main clause): nêu kết quả sẽ xảy ra khi điều kiện đúng.
Ví dụ: If it rains, I will stay at home. (Nếu trời mưa, tôi sẽ ở nhà.) "If it rains" là điều kiện, còn "I will stay at home" là kết quả.
Thử thêm một câu: "If my phone battery dies, I will charge it." Vế "If my phone battery dies" đứng một mình thì người nghe sẽ hỏi ngay: "Rồi sao nữa?"
1.2 Vị trí hai mệnh đề và dấu phẩy
Mệnh đề If không bắt buộc đứng đầu câu. Bạn đảo hai vế mà nghĩa không đổi, chỉ khác dấu câu:
- Mệnh đề If đứng đầu thì đặt dấu phẩy giữa hai vế: If I find her address, I will send her an invitation.
- Mệnh đề chính đứng đầu thì bỏ dấu phẩy: I will send her an invitation if I find her address.
Khi If đứng đầu, người nói thường nhấn vào điều kiện. Khi nó đứng cuối, trọng tâm thường là kết quả. Đây chỉ là sắc thái, công thức không đổi.
2. Bảng tóm tắt công thức các loại câu điều kiện
Cách dễ nhất để phân biệt các loại là hỏi: sự việc ấy là chuyện luôn đúng, có thể xảy ra, trái hiện tại hay trái quá khứ?
| Loại |
Mức độ có thật |
Mệnh đề If |
Mệnh đề chính |
Ví dụ |
| 0 |
Sự thật hiển nhiên, thói quen |
If + hiện tại đơn |
Hiện tại đơn (hoặc mệnh lệnh) |
If you heat water to 100°C, it boils. |
| 1 |
Có thể xảy ra ở hiện tại hoặc tương lai |
If + hiện tại đơn |
will/can/may + V |
If I have time, I will call you. |
| 2 |
Trái hiện tại hoặc rất ít khả năng |
If + quá khứ đơn (be → were) |
would/could + V |
If I had a laptop, I would write faster. |
| 3 |
Trái quá khứ, không thể thay đổi |
If + had + V3 |
would/could + have + V3 |
If I had studied, I would have passed. |
| Hỗn hợp |
Nối quá khứ với hiện tại (hoặc ngược lại) |
had + V3 hoặc quá khứ đơn |
would + V hoặc would have + V3 |
If I had slept early, I would not be tired now. |
Có thể hình dung như sau:
- Loại 0 nói về chuyện luôn đúng.
- Loại 1 nói về chuyện có thể xảy ra thật.
- Loại 2 nói về chuyện tưởng tượng ở hiện tại.
- Loại 3 nói về chuyện đã qua mà không làm lại được.
- Hỗn hợp là phần "trộn" khi điều kiện và kết quả nằm ở hai mốc thời gian khác nhau.
Quy luật chung: càng "xa thực tế" thì động từ càng lùi về quá khứ. Phần mẹo lùi thì phía dưới sẽ khai thác kỹ điều này.
3. Câu điều kiện loại 0
Câu điều kiện loại 0 diễn tả sự thật hiển nhiên, quy luật tự nhiên, thói quen hoặc kết quả tất yếu khi điều kiện được đáp ứng. Vì là điều chắc chắn nên không có yếu tố giả định.
3.1 Công thức và cách dùng
Công thức: If + S + V (hiện tại đơn), S + V (hiện tại đơn).
S là chủ ngữ (subject), V là động từ (verb). Cả hai vế đều chia ở hiện tại đơn. Giáo viên thường lưu ý rằng loại 0 nói về điều hiển nhiên nên hai vế cùng ở hiện tại đơn, không "lùi" và cũng không có tương lai.
Một số điểm cần nhớ:
- Có thể thay "if" bằng when hoặc whenever (mỗi khi), nghĩa gần như không đổi.
- Khi nói về thói quen, mệnh đề chính hay đi kèm always, usually, often.
- Mệnh đề chính có thể là câu mệnh lệnh bắt đầu bằng động từ nguyên mẫu, dùng để dặn dò hoặc nhắc nhở.
Đừng nhầm loại 0 với loại 1. Loại 0 nói về chuyện lúc nào cũng đúng, còn loại 1 nói về một khả năng cụ thể trong tương lai.
3.2 Ví dụ loại 0
- If you heat water to 100°C, it boils. (Nếu đun nước đến 100°C, nước sôi.) Đây là quy luật khoa học.
- If we are cold, we shiver. (Khi lạnh, chúng ta run lên.)
- I usually walk to school if I have enough time. (Tôi thường đi bộ đến trường nếu có đủ thời gian.) Đây là thói quen.
- If the screen freezes, press and hold the power button. (Nếu màn hình bị đơ, hãy giữ nút nguồn.) Vế chính là câu mệnh lệnh.
- If you see Nam, tell him I am in Da Nang. (Nếu gặp Nam, hãy nhắn anh ấy là tôi đang ở Đà Nẵng.) Đây là lời nhắn nhủ.
Cách làm một câu loại 0 qua ba bước:
- Xác định điều đó có luôn đúng hay không.
- Nếu có, đặt cả hai vế ở hiện tại đơn.
- Kiểm tra chủ ngữ ngôi thứ ba số ít (he, she, it) để thêm s/es cho động từ.
Chữ s/es hay bị quên nhất: "If ice melts, it becomes water", không phải "If ice melt".
Loại 0 rất quen thuộc khi bạn đọc hướng dẫn sử dụng thiết bị: "If the battery is low, the device turns off." Nhiều bạn thực hành tiếng Anh ngay trên các máy cơ bản dùng hằng ngày, nên kiểu câu này gặp khá thường xuyên. Với ai đang học trên máy cấu hình thấp, có thể xem thêm vài gợi ý thiết bị phù hợp.
4. Câu điều kiện loại 1
Câu điều kiện loại 1 còn gọi là câu điều kiện có thật ở hiện tại. Nó đặt ra một điều kiện có thể xảy ra ở hiện tại hoặc tương lai và nêu kết quả có thể theo sau.
4.1 Công thức và cách dùng
Công thức: If + S + V (s/es), S + will/can/may + V (nguyên mẫu).
Có hai điểm mấu chốt:
- Mệnh đề If dùng hiện tại đơn, nhưng nghĩa lại hướng về tương lai. Nhiều bạn thấy lạ lúc đầu.
- Mệnh đề chính dùng will, can, may… cộng động từ nguyên mẫu không "to".
Hai vế có thể đổi chỗ. Chủ ngữ hai vế có thể trùng hoặc khác nhau. Phần bổ ngữ có hoặc không tùy ý nghĩa của câu.
Mệnh đề chính của loại 1 cũng có thể là câu mệnh lệnh bắt đầu bằng động từ nguyên mẫu. Ví dụ: If you finish early, help your teammate. (Nếu làm xong sớm, hãy giúp đồng đội.)
4.2 Will, can, may, might, should ở mệnh đề chính
Từ nào được chọn phụ thuộc vào mức độ chắc chắn của kết quả:
- will: kết quả được xem là chắc chắn nếu điều kiện xảy ra. If it rains, the match will be cancelled.
- can: nói về khả năng hoặc sự cho phép. If you finish your homework, you can play games.
- may/might: kết quả chưa chắc chắn. If we leave late, we might miss the train.
- should: đưa ra lời khuyên. If you feel sick, you should see a doctor.
Dạng phủ định dùng won't, can't, may not, shouldn't.
4.3 Ví dụ loại 1
- If I find her address, I will send her an invitation. (Nếu tìm được địa chỉ của cô ấy, tôi sẽ gửi lời mời.)
- I will send her an invitation if I find her address. (Đổi vị trí hai mệnh đề, bỏ dấu phẩy.)
- If John saves enough money, he will buy a new phone. (Nếu John tiết kiệm đủ tiền, anh ấy sẽ mua điện thoại mới.)
- If the weather is nice tomorrow, we may go to the beach. (Nếu mai trời đẹp, có thể chúng tôi sẽ đi biển.)
- If you don't hurry, you will be late. (Nếu không nhanh lên, bạn sẽ trễ.)
Ví dụ từng bước: viết câu về chuyện bạn có thể làm ngày mai.
- Chọn điều kiện có thể xảy ra: it is sunny.
- Chia hiện tại đơn cho vế If: If it is sunny.
- Chọn kết quả và dùng will: I will ride my bike.
- Ghép hai vế với dấu phẩy: If it is sunny, I will ride my bike.
5. Câu điều kiện loại 2
Câu điều kiện loại 2 diễn tả giả định trái với thực tế ở hiện tại, hoặc một việc rất ít khả năng xảy ra. Người nói đang tưởng tượng chứ không nói về sự thật.
5.1 Công thức và cách dùng
Công thức: If + S + V2/V-ed, S + would/could/should + V (nguyên mẫu).
V2 là dạng quá khứ đơn của động từ. Với động từ "to be", ta dùng were cho mọi ngôi.
So sánh hai câu:
- If I have money, I will buy a tablet. (Loại 1: có thể xảy ra.)
- If I had money, I would buy a tablet. (Loại 2: hiện tại tôi không có tiền.)
Động từ chia ở quá khứ nhưng nghĩa vẫn nói về hiện tại. Đây là hiện tượng lùi thì để báo hiệu sự việc không có thật.
Ví dụ khác:
- If he had more time, he would learn karate. (Hiện tại anh ấy không có nhiều thời gian.)
- If I lived on a small island, I would fish every day. (Thực tế tôi không sống trên đảo.)
- She would spend a year abroad if it were easier to get a visa. (Thực tế xin visa không dễ.)
Có thể thay would bằng could khi nói về khả năng: If I had a car, I could drive you home.
5.2 Was hay were trong loại 2
Dạng chuẩn trong văn viết và bài thi là were cho mọi ngôi, kể cả I, he, she, it. Ví dụ: If I were taller, I would play basketball.
Trong văn nói thân mật, nhiều người dùng was với I/he/she/it và người bản ngữ vẫn hiểu, nhưng bài thi nên ưu tiên were. Vì vậy, nói "loại 2 bắt buộc dùng was với I/he/she/it" là sai; was chỉ là biến thể đời thường.
Với cấu trúc "If + S + were to + V" và đảo ngữ "Were + S + to + V", luôn dùng were.
5.3 If I were you: lời khuyên
Cấu trúc If I were you, I would… là cách khuyên người khác rất tự nhiên. Bạn tưởng tượng mình đứng ở vị trí người nghe rồi nói điều mình sẽ làm.
- If I were you, I would back up my files before updating. (Nếu tôi là bạn, tôi sẽ sao lưu dữ liệu trước khi cập nhật.)
- If I were you, I wouldn't buy it without reading reviews. (Nếu là bạn, tôi sẽ không mua khi chưa đọc đánh giá.)
Trong bài thi, hãy viết "If I were you" thay vì "If I was you".
6. Câu điều kiện loại 3
Câu điều kiện loại 3 nói về giả thiết trái với quá khứ. Điều kiện không thể xảy ra vì mọi việc đã diễn ra rồi. Cấu trúc này thường thể hiện sự tiếc nuối hoặc trách móc.
6.1 Công thức và cách dùng
Công thức: If + S + had + V3, S + would/could/should + have + V3.
V3 là quá khứ phân từ (past participle). Loại 3 thường được xem là khó nhất vì công thức dài.
Cần phân biệt hai vế: vế If dùng thì quá khứ hoàn thành (had + V3). Vế chính không phải một thì riêng mà là cấu trúc động từ khuyết thiếu + have + V3 (would have done), thường gọi là điều kiện hoàn thành.
Ví dụ:
- If the forwards had run faster, they would have scored more goals. (Nếu các tiền đạo chạy nhanh hơn, họ đã ghi thêm bàn.)
- If you had spoken English, she would have understood. (Nếu bạn nói tiếng Anh, cô ấy đã hiểu.)
- If they had listened to me, we would have arrived home earlier. (Nếu họ nghe lời tôi, chúng ta đã về nhà sớm hơn.)
- I would have written to you if I had had your address. (Tôi đã viết thư cho bạn nếu tôi có địa chỉ của bạn.)
Ở câu cuối, "had had" là had (trợ động từ) cộng had (V3 của have). Đây không phải lỗi gõ lặp.
Hai vế đổi chỗ được như các loại khác. Nhớ bỏ dấu phẩy khi mệnh đề chính đứng đầu.
6.2 Lưu ý have, không dùng has
Sau would/could/should trong loại 3, ta luôn dùng have, không chia has dù chủ ngữ là he, she hay it. Lý do là sau động từ khuyết thiếu (modal verb), động từ luôn ở dạng nguyên mẫu.
- Đúng: If she had known, she would have helped.
- Sai: If she had known, she would has helped.
Mẹo nhỏ: thấy would, could, should, might thì phía sau chỉ có "have + V3" hoặc "V nguyên mẫu", không bao giờ có has, had hay having.
7. Mẹo lùi thì để nhớ công thức
Muốn nhớ công thức câu điều kiện mà không học vẹt, hãy dựa vào quy tắc lùi thì. Cách này gom gần như toàn bộ các loại về một ý.
7.1 Quy tắc lùi một thì cho giả định không có thật
Khi sự việc không có thật, ta lùi động từ một bậc so với thời điểm đang nói:
- Chuyện có thể thật ở hiện tại hoặc tương lai: hiện tại đơn (loại 1).
- Chuyện trái hiện tại: lùi về quá khứ đơn (loại 2).
- Chuyện trái quá khứ: lùi thêm về quá khứ hoàn thành (loại 3).
Ở mệnh đề chính, will lùi thành would. Sang loại 3, thêm have + V3.
Tóm lại trong một dòng: có thật thì will; tưởng tượng hiện tại thì would; tiếc nuối quá khứ thì would have.
7.2 Quy trình 3 bước làm trắc nghiệm
Với dạng chọn đáp án, hãy làm theo ba bước:
- Nhìn vế không có chỗ trống trước. Vế này cho bạn thì chắc chắn. Nhưng chưa vội kết luận: hãy đọc cả hai vế và các mốc thời gian như now, yesterday, last night. Had + V3 ở một vế mà vế kia nói về hiện tại (có now) thì đó là câu hỗn hợp, không phải loại 3. Tương tự, quá khứ đơn ở vế If mà vế chính hướng về quá khứ cũng là hỗn hợp, không phải loại 2.
- Xác định loại và công thức tương ứng cho vế còn lại.
- Loại đáp án sai rồi kiểm tra lại thì của cả hai vế xem có khớp công thức không.
Ví dụ: If she had caught the bus, she _ late for work.
- Vế đầu có had caught, vế chính chưa có mốc "now" nào, nên là loại 3.
- Vế chính cần would have + V3.
- Đáp án phù hợp: would not have been.
Chú ý thêm động từ bất quy tắc có ba dạng giống nhau như set, put, cut, hit, let. Câu "If I put it here" có thể là hiện tại đơn hoặc quá khứ đơn, nên phải dựa vào ngữ cảnh. Còn read đổi cách đọc: /riːd/ ở nguyên mẫu, /red/ ở quá khứ và V3, dù viết giống nhau. Thấy "had read" thì nhớ đây là V3.
Việc nhớ các dạng động từ bất quy tắc là một phần nhỏ của cả quá trình xây nền từ vựng và ngữ pháp. Bạn có thể mở rộng thêm cách học và ghi nhớ kiến thức tiếng Anh qua vài bài đọc dưới đây.
Xem thêm cách học và ghi nhớ kiến thức tiếng Anh hiệu quả:
8. Câu điều kiện hỗn hợp và đảo ngữ
Hai nội dung này thường xuất hiện ở trình độ cao hơn và hay gặp trong đề thi.
8.1 Câu điều kiện hỗn hợp
Câu điều kiện hỗn hợp (mixed conditionals) dùng khi điều kiện và kết quả thuộc hai mốc thời gian khác nhau. Có hai dạng thường gặp.
Loại 3 + loại 2: điều kiện ở quá khứ, kết quả ở hiện tại.
- Công thức: If + S + had + V3, S + would + V (nguyên mẫu).
- Ví dụ: If she hadn't stayed up late last night, she wouldn't be so tired now. (Nếu tối qua cô ấy không thức khuya, bây giờ cô ấy đã không mệt thế.)
- Vế chính thường đi kèm now, today, at the moment.
Loại 2 + loại 3: giả định ở hiện tại, kết quả ở quá khứ.
- Công thức: If + S + V2, S + would have + V3.
- Ví dụ: If I were you, I would have learned English earlier. (Nếu tôi là bạn, tôi đã học tiếng Anh sớm hơn.)
- Dạng này hay dùng khi nói về tính cách hoặc hoàn cảnh cố định: If he were more careful, he wouldn't have lost his keys.
Mẹo nhận biết: đọc từng vế riêng. Nếu một vế hướng về quá khứ và vế kia hướng về hiện tại thì đó là hỗn hợp.
8.2 Đảo ngữ với should, were, had
Đảo ngữ câu điều kiện là cách bỏ "if" và đưa trợ động từ lên trước chủ ngữ. Nghĩa không đổi, nhưng câu trang trọng hơn.
| Loại |
Công thức đảo ngữ |
Ví dụ |
Câu gốc với if |
| 1 |
Should + S + V, S + will + V |
Should I meet him tomorrow, I will give him this letter. |
If I meet him tomorrow, I will give him this letter. |
| 2 |
Were + S (to V), S + would + V |
Were I you, I would buy this house. |
If I were you, I would buy this house. |
| 3 |
Had + S + V3, S + would have + V3 |
Had he driven carefully, the accident wouldn't have happened. |
If he had driven carefully, the accident wouldn't have happened. |
Các lưu ý khi đảo ngữ:
- Dạng phủ định: thêm not sau chủ ngữ. Ví dụ Had I not left early, I would have missed the show. Không viết "Hadn't I left".
- Với động từ thường ở loại 2, dùng "Were + S + to + V": Were she to join us, we would be delighted.
- Đảo ngữ áp dụng được cho câu hỗn hợp, thường dùng Had ở vế điều kiện: Had I taken his advice, I would be rich now.
- Sau khi đảo ngữ không còn "if" trong câu.
9. Các từ và cấu trúc thay thế if
Ngoài if, tiếng Anh còn nhiều từ khác diễn tả điều kiện. Mỗi từ có sắc thái riêng.
9.1 Unless, as long as, provided that
- Unless tương đương if not. Ví dụ: Unless you work hard, you can't pass the exam. = If you don't work hard, you can't pass the exam.
- As long as / so long as nghĩa là miễn là, với điều kiện là. You can borrow my laptop as long as you take care of it.
- Provided that / providing that / on condition that cũng có nghĩa miễn là, với điều kiện là, hơi trang trọng hơn.
- Even if nghĩa là ngay cả khi, cho dù: Even if it rains, we will go.
Về unless, không phải lúc nào cũng dịch là "trừ khi". Nó chủ yếu dùng ở loại 0 và loại 1. Ở loại 2, loại 3 cần cân nhắc ngữ cảnh vì nghĩa dễ lệch. Ví dụ "If I hadn't missed the bus, I would have arrived on time" khó đổi sang unless một cách tự nhiên. Quan niệm "unless luôn dùng được ở mọi loại" là chưa đúng.
Unless cũng không bị cấm trong câu hỏi, nhưng cần xét nghĩa và ngữ cảnh. Một câu tự nhiên là: "Are you going to the party unless it rains?" hiếm gặp, còn "Will you stay unless I call?" thì nghe hợp lý hơn. Nếu thấy câu gượng, hãy quay về if … not.
9.2 In case, without, but for, suppose
- In case nghĩa là phòng khi, không thay được if. Take an umbrella in case it rains nghĩa là bạn mang ô trước, phòng khi trời mưa. Còn If it rains, take an umbrella nghĩa là chỉ mang ô khi mưa đã xảy ra.
- Without và but for + danh từ nghĩa là nếu không có. Without water, life wouldn't exist. = If there were no water, life wouldn't exist. Với loại 3: But for your help, I would have failed.
- Suppose / supposing (that) nghĩa là giả sử như. Supposing you are wrong, what will you do?
| Từ |
Nghĩa |
Ví dụ |
| unless |
trừ khi, nếu không |
Unless you hurry, you'll be late. |
| as long as |
miễn là |
You can stay as long as you're quiet. |
| provided that |
với điều kiện là |
I'll lend it provided that you return it. |
| in case |
phòng khi |
Bring a charger in case your battery dies. |
| without |
nếu không có |
Without a map, we'd be lost. |
| suppose |
giả sử |
Suppose it fails, what then? |
10. Lỗi thường gặp khi dùng câu điều kiện
Phần lớn lỗi sai đến từ vài thói quen lặp đi lặp lại. Điểm lại sẽ giúp bạn tránh mất điểm không đáng.
10.1 Dùng will hoặc would trong mệnh đề if
Quy tắc chung: không dùng will/would trong mệnh đề if.
- Sai: If I will see him, I will tell him. Đúng: If I see him, I will tell him.
- Sai: If I would have time, I would help. Đúng: If I had time, I would help.
Ngoại lệ: khi will/would mang nghĩa sẵn lòng hoặc lịch sự, ví dụ If you will wait a moment, I'll call the manager. Với bài thi phổ thông, hãy ưu tiên quy tắc chung.
Một nhầm lẫn khác là cho rằng in case có nghĩa như if. Thực tế, in case chỉ hành động phòng ngừa.
10.2 Lẫn thì giữa hai vế và thiếu dấu phẩy
Một số lỗi hay gặp khác:
- Nhầm loại 0, 1, 2 do không xét ngữ cảnh. "If you heat ice, it melts" là chân lý (loại 0), còn "If it is sunny tomorrow, we will go out" là khả năng cụ thể (loại 1).
- Trộn công thức hai loại như If I had time, I will go.
- Chia has sau would ở loại 3. Luôn dùng have.
- Quên dấu phẩy khi If đứng đầu. Ngược lại, thêm dấu phẩy thừa khi mệnh đề chính đứng đầu cũng là lỗi.
- Cho rằng If luôn đứng đầu câu. Thực tế có thể đảo vị trí.
- Nhầm quá khứ đơn với V3 ở động từ như put, set, cut. Cần dựa vào had hoặc ngữ cảnh.
Khi kiểm tra bài, hãy tự hỏi lần lượt: đây là loại nào, vế If đúng công thức chưa, vế chính đúng chưa, dấu phẩy đã đúng chưa.
11. Bài tập câu điều kiện có đáp án
Các bài dưới đây xếp từ dễ đến khó. Hãy tự làm trước rồi mới xem đáp án.
11.1 Bài 1: Phân loại Yes hoặc No
Trả lời Yes hoặc No theo nghĩa của câu.
- If Carl doesn't come to the party, I'll be upset. Is it possible that Carl won't come?
- If my neighbour became prime minister, he'd give everyone a gift. Is it likely that he will become prime minister?
- If Helen weren't here, I don't know what we'd do. Is Helen here now?
- If Tarek had had enough money, he'd have bought a car. Did Tarek buy a car?
- Had she not gone to university, she might not have started her business. Did she start her own business?
Đáp án: 1. Yes. 2. No. 3. Yes. 4. No. 5. Yes.
11.2 Bài 2: Chọn unless, if, in case hoặc as long as
Chọn từ đúng để mỗi câu chỉ có một đáp án phù hợp với nghĩa trong ngoặc.
- Take a jacket (in case / unless) it gets cold tonight. (Mang áo trước, phòng khi trời lạnh.)
- You can use my laptop (as long as / unless) you save your work. (Bạn dùng được với điều kiện là phải lưu bài.)
- I won't go to the party (if / unless) you come with me. (Tôi chỉ đi nếu bạn đi cùng; nghĩa là "trừ khi bạn đi cùng".)
- Let's go to that cafe (unless / if) you have been there before. (Mình hãy đến quán đó nếu bạn đã từng đến rồi, vì muốn đi nơi quen.)
- (Unless / Provided) you finish the report, you can't go home. (Nếu không làm xong báo cáo thì không được về.)
Đáp án: 1. in case. 2. as long as. 3. unless. 4. if. 5. Unless.
Giải thích: câu 1 nói hành động chuẩn bị trước nên chọn in case. Câu 2 là điều kiện cho phép nên chọn as long as. Câu 3 đề nêu rõ nghĩa "trừ khi bạn đi cùng" nên chọn unless. Câu 4 đề nêu điều kiện khẳng định ("đã từng đến") nên chỉ if hợp nghĩa. Câu 5 có vế sau mang nghĩa phủ định nên chọn Unless; Provided sẽ làm hai vế mâu thuẫn.
11.3 Bài 3: Chia động từ loại 0
- If you (heat) ice, it (turn) into water.
- If metal (get) hot, it (expand).
- If you (press) this button, the machine (stop).
- If you (multiply) 5 by 6, you (get) 30.
- If anyone (ring) the bell, don't (open) the door.
Đáp án: 1. heat, turns. 2. gets, expands. 3. press, stops. 4. multiply, get. 5. rings, open.
11.4 Bài 4: Chia động từ các loại 1, 2, 3
- If you turn on the light, insects (get) into the room.
- Where would you go if you (be) me?
- I (give) her a gift if I had met her.
- The boy (not steal) the bread if he hadn't been hungry.
- If she (come) here, I will tell her about the script.
- If I (win) the lottery, I would buy my parents a big house.
Đáp án: 1. will get. 2. were. 3. would have given. 4. would not have stolen. 5. comes. 6. won.
11.5 Bài 5: Trắc nghiệm hỗn hợp
Mỗi câu chỉ có một đáp án đúng khi xét cả hai vế và mốc thời gian.
- If my friends hadn't been so busy last weekend, I _ out with them yesterday evening. A. will eat B. would have eaten C. would eat D. would be eating
- If she had caught the earlier bus this morning, she _ late for work today. A. wouldn't have been B. would have been C. would be D. will be
- If _ exactly what her father told her, she wouldn't be lost now. A. she has done B. she had done C. she did D. she does
- Would you be sad if they _ out together without you? A. go B. had gone C. would go D. went
Đáp án: 1. B. 2. A. 3. B. 4. D.
Giải thích:
- Câu 1: vế If nói về quá khứ (last weekend) và vế chính cũng về quá khứ (yesterday evening), nên là loại 3: would have eaten. Các phương án còn lại sai thì hoặc sai mốc thời gian.
- Câu 2: cả hai mốc đều đã qua (this morning, today đã xảy ra), đáp án A khớp loại 3 với nghĩa "đã không trễ". B ngược nghĩa, C và D không có have.
- Câu 3: vế chính có now, vế If cần quá khứ hoàn thành nên chọn had done (hỗn hợp 3+2).
- Câu 4: vế chính có would be nên vế If dùng quá khứ đơn: went (loại 2).
11.6 Bài 6: Viết lại câu bằng đảo ngữ hoặc unless
- If her condition should improve, we'll inform you immediately. → Should…
- If you were able to go abroad this summer, where would you go? → Were…
- If the problem had been found sooner, fewer people would have been hurt. → Had…
- If you don't study hard, you can't pass the exam. → Unless…
- If I know the answer, I will tell you immediately. → Should…
Đáp án:
- Should her condition improve, we'll inform you immediately.
- Were you able to go abroad this summer, where would you go?
- Had the problem been found sooner, fewer people would have been hurt.
- Unless you study hard, you can't pass the exam.
- Should I know the answer, I will tell you immediately.
11.7 Bài 7: Viết lại câu bằng if
- I have to get used to a new culture because I will move to Spain.
- My brother is tired now because he went home late yesterday.
- He missed the end of the film, so he doesn't know who the culprit was.
- Oliver didn't learn English in high school, so he doesn't have many job opportunities.
Đáp án:
- If I move to Spain, I will have to get used to a new culture.
- If my brother hadn't gone home late yesterday, he wouldn't be tired now.
- If he hadn't missed the end of the film, he would know who the culprit was.
- If Oliver had learned English in high school, he would have many job opportunities.
Các câu 2, 3, 4 đều là hỗn hợp: nguyên nhân ở quá khứ, kết quả ở hiện tại.
Tóm lại, câu điều kiện gồm mệnh đề If và mệnh đề chính, phân loại theo mức độ có thật và mốc thời gian. Khi nhớ quy tắc lùi thì, bạn không phải học thuộc từng công thức rời rạc. Hãy luyện thêm bài tập, và nhớ kiểm tra dấu phẩy, thì của hai vế và have sau would.
Câu hỏi thường gặp
Có bao nhiêu loại câu điều kiện trong tiếng Anh?
Có bốn loại chính là 0, 1, 2 và 3, cộng thêm câu điều kiện hỗn hợp khi hai vế thuộc hai mốc thời gian khác nhau. Mỗi loại khác nhau về mức độ có thật và thì của động từ.
Câu điều kiện loại 2 dùng was hay were?
Dạng chuẩn là were cho mọi ngôi, kể cả I, he, she, it. Trong văn nói, was khá phổ biến và được chấp nhận. Với bài thi và văn viết trang trọng, nên dùng were.
Mệnh đề If có bắt buộc đứng đầu câu không?
Không. Hai mệnh đề có thể đổi chỗ mà nghĩa không đổi. Khi mệnh đề If đứng đầu, ta dùng dấu phẩy ngăn hai vế. Khi mệnh đề chính đứng đầu thì bỏ dấu phẩy.
Unless khác if not thế nào?
Unless tương đương if not trong nhiều trường hợp, nhưng chủ yếu dùng với loại 0 và loại 1. Với loại 2, loại 3 hoặc câu hỏi, cần xét nghĩa và ngữ cảnh vì có thể không còn tự nhiên. Cũng không phải lúc nào cũng dịch là "trừ khi".
Câu điều kiện hỗn hợp dùng khi nào?
Dùng khi điều kiện và kết quả thuộc hai mốc thời gian khác nhau. Ví dụ điều kiện ở quá khứ nhưng kết quả ở hiện tại (3+2), hoặc giả định ở hiện tại nhưng kết quả ở quá khứ (2+3).
Có câu điều kiện loại 4 không?
Không có loại 4 chuẩn. Chương trình phổ thông học các loại 0, 1, 2, 3 và câu điều kiện hỗn hợp. Nếu gặp "loại 4" ở đâu đó, thường đó là cách gọi không chính thức cho câu hỗn hợp hoặc cấu trúc đặc biệt. Nếu muốn mở rộng vốn từ và cách dùng động từ tiếng Anh, bạn có thể đọc thêm các bài học liên quan dưới đây.
Xem thêm các bài học tiếng Anh liên quan:
Bạn có làm được hướng dẫn này không?
Có
Không