Trả lời nhanh: Câu điều kiện loại 2 diễn tả tình huống giả định, trái với thực tế hoặc khó xảy ra ở hiện tại và tương lai. Công thức: If + S + động từ quá khứ đơn, S + would/could/might + động từ nguyên mẫu. Với to be, chuẩn ngữ pháp dùng were cho mọi chủ ngữ.
1. Câu điều kiện loại 2 là gì?
Câu điều kiện loại 2 (second conditional) là cấu trúc nói về một điều kiện không có thật hoặc rất khó xảy ra ở hiện tại và tương lai, cùng kết quả tưởng tượng của nó. Phần này dành cho học sinh THCS, THPT và người đi làm muốn ôn lại: bạn sẽ nắm bản chất, công thức, cách dùng, rồi luyện bài tập có đáp án.
1.1 Định nghĩa và hình dung đơn giản
Hãy hình dung bạn đang chơi trò tưởng tượng. Thực tế là một chuyện, còn câu điều kiện loại 2 mở ra một thế giới khác, nơi điều kiện đã thay đổi. Câu gồm hai phần: mệnh đề if nêu giả định và mệnh đề chính nêu kết quả.
Ví dụ: If I were Janet, I would never forgive John. (Nếu tôi là Janet, tôi sẽ không bao giờ tha thứ cho John.) Tôi không thể là Janet, nên điều kiện này hoàn toàn không có thật.
Cấu trúc này cũng dùng cho chuyện rất khó xảy ra nhưng không phải bất khả thi. Ví dụ: If I won the lottery, I would travel the world. (Nếu tôi trúng xổ số, tôi sẽ đi vòng quanh thế giới.) Khả năng thấp, nhưng không bằng không.
Cần đính chính một hiểu lầm: loại 2 không chỉ dành cho điều tuyệt đối không thể. Chỉ cần người nói coi điều kiện là không thật hoặc ít khả năng, câu đã đủ điều kiện dùng loại 2.
1.2 Vì sao dùng quá khứ đơn cho hiện tại?
Nhiều bạn thắc mắc: nói chuyện hiện tại sao lại dùng quá khứ đơn? Vì ở đây quá khứ đơn không chỉ thời gian. Nó là cách lùi một thì để tạo khoảng cách với thực tế, như bạn bước lùi ra khỏi hiện thực để nhìn một tình huống tưởng tượng.
Hãy xem câu If I knew his address, I would tell you. Câu này không kể chuyện hôm qua. Nó cho biết ngay lúc này tôi không biết địa chỉ. Động từ knew chỉ là dấu hiệu rằng điều kiện không đúng với thực tế.
Vì thế mệnh đề chính dùng would thay vì will. Một số tài liệu gọi động từ trong mệnh đề if là bàng thái cách (past subjunctive), tức dạng động từ dùng cho điều giả định. Còn cách gọi mệnh đề chính là "tương lai trong quá khứ" dễ gây hiểu nhầm, nên bạn chỉ cần nhớ: would + động từ nguyên mẫu để nêu kết quả tưởng tượng.
Những câu giả định kiểu "nếu tôi có…" rất quen thuộc khi nói về điện thoại. Chẳng hạn: If my phone had more memory, I would install every app I like. (Nếu điện thoại của tôi có nhiều bộ nhớ hơn, tôi sẽ cài mọi ứng dụng mình thích.) Thực tế là máy đang đầy bộ nhớ, nên đây là một giả định loại 2 rất tự nhiên.
2. Công thức câu điều kiện loại 2
Công thức chung: If + S + V quá khứ đơn, S + would/could/might + V nguyên mẫu. Bảng dưới tóm tắt các dạng.
| Dạng câu |
Mệnh đề if |
Mệnh đề chính |
| Khẳng định |
If + S + V2/ed (to be: were) |
S + would + V |
| Phủ định |
If + S + didn't + V / weren't |
S + wouldn't + V |
| Nghi vấn |
if + S + V2/ed |
Would + S + V? |
2.1 Câu khẳng định
Cả hai mệnh đề đều khẳng định: If the weather were nice, we would go swimming. (Nếu thời tiết đẹp, chúng tôi sẽ đi bơi.) Thực tế là thời tiết đang xấu.
Thêm một ví dụ: If I had a typewriter, I would type it myself. (Nếu tôi có máy đánh chữ, tôi sẽ tự đánh máy.)
2.2 Câu phủ định
Ở mệnh đề if, dùng didn't + động từ nguyên mẫu hoặc weren't. Ở mệnh đề chính, dùng wouldn't, couldn't hoặc mightn't. Dấu phủ định gắn vào trợ động từ hoặc động từ khuyết thiếu, không gắn tuỳ tiện vào động từ chính.
Ví dụ: If he didn't eat so many chips, he wouldn't be fat. (Nếu anh ấy không ăn nhiều khoai tây chiên, anh ấy sẽ không béo.)
2.3 Câu hỏi
Dạng câu hỏi thường đặt would lên đầu: Would you visit me if I were sent to prison? (Bạn có đến thăm tôi nếu tôi bị bỏ tù không?) Cũng có thể đặt từ để hỏi phía trước: What would you do if someone gave you a helicopter?
2.4 Vị trí mệnh đề if và dấu phẩy
Hai mệnh đề đổi chỗ cho nhau mà nghĩa không đổi.
- Mệnh đề if đứng đầu: cần dấu phẩy. If I were rich, I would buy a villa.
- Mệnh đề if đứng sau: không cần dấu phẩy. I would buy a villa if I were rich.
2.5 Would, could, might khác nhau thế nào?
Ba từ này đều đi với động từ nguyên mẫu, nhưng sắc thái khác nhau:
- Would: kết quả mong đợi, khá chắc chắn trong tình huống tưởng tượng. If I had more time, I would learn karate.
- Could: khả năng hoặc sự cho phép. If I had a degree, I could get a job easily. (Tôi có thể xin việc dễ dàng.)
- Might: kết quả không chắc chắn, khả năng thấp hơn. If she did her hair differently, she might look nicer.
Quy tắc thông thường: không dùng would trong mệnh đề if. Câu If I would have money nghe sai; hãy viết If I had money. Ngoại lệ là khi would diễn tả sự sẵn lòng hoặc yêu cầu lịch sự, như I would be grateful if you would help me. (Tôi sẽ biết ơn nếu bạn sẵn lòng giúp.) Ở đây would nghĩa là "chịu, sẵn lòng", không phải chỉ kết quả giả định. Khi mới học, bạn cứ giữ quy tắc thông thường là an toàn.
3. Khi nào dùng were thay cho was?
Theo ngữ pháp chuẩn, với động từ to be trong mệnh đề if của loại 2, dùng were cho mọi chủ ngữ, kể cả I, he, she, it. Ví dụ: If I were you…, If she were rich…, If it were Sunday…
Trong văn nói thân mật, người bản ngữ vẫn hay dùng was với I/he/she/it, như If I was taller, I'd play basketball. Vì vậy nói "was luôn sai" là chưa chính xác. Đúng hơn: was chấp nhận được khi nói chuyện, còn were là lựa chọn chuẩn trong bài thi và văn viết.
Có ba trường hợp bạn nên chọn were:
- Cụm cố định If I were you khi khuyên ai đó.
- Văn phong trang trọng, như email công việc hoặc bài luận.
- Câu đảo ngữ, vì dạng Were I…, Were she… chỉ dùng được với were.
Với chủ ngữ số nhiều như we, you, they thì vốn luôn là were, không có gì phải phân vân.
4. Cách dùng câu điều kiện loại 2
Cách dùng câu điều kiện loại 2 xoay quanh bốn tình huống chính dưới đây.
4.1 Giả định điều không có thật
Đây là cách dùng cơ bản nhất: tưởng tượng điều trái với hiện tại.
- If I lived on the moon, I would be very light. (Nếu tôi sống trên mặt trăng, tôi sẽ rất nhẹ.)
- If I were a billionaire, I would build a school for poor children. (Nếu tôi là tỷ phú, tôi sẽ xây một ngôi trường cho trẻ em nghèo.)
Cũng thuộc nhóm này là nói trái với khả năng hiện tại của bản thân: If Kai had enough money, he could travel around the world this year. (Nếu Kai đủ tiền, anh ấy có thể đi du lịch vòng quanh thế giới năm nay.) Thực tế là Kai chưa đủ tiền.
Một ví dụ khác: If Kathy bought food for dinner, her mom wouldn't be angry. Sự thật là Kathy không mua, nên mẹ đang bực.
4.2 Đưa ra lời khuyên với If I were you
Đặt mình vào vị trí người nghe để khuyên nhủ nhẹ nhàng: If I were you, I wouldn't tell her about this news. (Nếu tôi là bạn, tôi sẽ không kể tin này cho cô ấy.) Cách nói này mềm hơn câu mệnh lệnh "Don't tell her!".
Thêm ví dụ: If I were you, I would take a course at that language center. (Nếu tôi là bạn, tôi sẽ đăng ký khóa học ở trung tâm ngoại ngữ đó.)
4.3 Đề nghị, yêu cầu và từ chối lịch sự
Câu điều kiện loại 2 làm lời đề nghị nghe lịch sự hơn: It would be great if you could help me. (Sẽ thật tuyệt nếu bạn giúp tôi được.)
Mẹo từ chối khéo: thay vì nói thẳng "No", hãy nêu một lý do khách quan trong thế giới giả định.
- I would help you if I had more time. (Tôi sẽ giúp bạn nếu tôi có nhiều thời gian hơn.)
- I would go to the party if I didn't have an exam tomorrow. (Tôi sẽ đi dự tiệc nếu mai không có bài kiểm tra.)
Người nghe hiểu ngay rằng bạn không từ chối vì không muốn, mà vì hoàn cảnh không cho phép.
4.4 Nói về khả năng thấp ở tương lai
Khi một việc có thể xảy ra nhưng bạn cho là khó, hãy dùng loại 2 thay vì loại 1. If I won the lottery, I would give up my job. (Nếu tôi trúng xổ số, tôi sẽ nghỉ việc.) Còn If they offered me the job, I would take it cho thấy người nói không kỳ vọng nhiều vào lời mời đó.
Muốn nhớ lâu hơn, bạn có thể học thêm các cụm từ đi kèm để câu văn tự nhiên hơn, ví dụ những cụm từ cố định hay gặp trong giao tiếp hằng ngày.
Xem thêm cách học tiếng Anh hiệu quả hơn:
Thử tưởng tượng một tình huống: If my laptop had a sharper screen, I would edit photos much faster. (Nếu laptop của tôi có màn hình sắc nét hơn, tôi sẽ chỉnh ảnh nhanh hơn nhiều.) Lấy những chuyện làm việc quen thuộc như vậy để đặt câu là cách luyện loại 2 rất hiệu quả.
Nếu công việc của bạn cần làm việc với hình ảnh sắc nét, tham khảo các mẫu laptop độ phân giải 2K:
5. Phân biệt câu điều kiện loại 1 và loại 2
Hai loại này dễ nhầm vì đều nói về điều kiện ở hiện tại hoặc tương lai. Khác biệt nằm ở mức độ có thật của điều kiện, và đó cũng là cốt lõi khi so sánh câu điều kiện loại 1 và 2.
5.1 Bảng so sánh
| Tiêu chí |
Loại 1 |
Loại 2 |
| Khả năng xảy ra |
Có thể xảy ra, thực tế |
Không thật hoặc khó xảy ra |
| Công thức |
If + hiện tại đơn, will + V |
If + quá khứ đơn, would + V |
| Ví dụ |
If it rains, we will stay home. |
If it rained, we would stay home. |
| Người nói nghĩ |
"Chuyện này có thể xảy ra" |
"Chuyện này khó xảy ra / chỉ là tưởng tượng" |
Cùng một tình huống, hai câu mang hai thái độ khác nhau. Với If it rains…, người nói xem việc trời mưa là hoàn toàn có thể. Với If it rained…, người nói cho rằng khả năng mưa thấp hoặc chỉ đang giả sử. Đây là điểm mấu chốt của second conditional vs first conditional.
5.2 Mẹo ba anh em nhà câu điều kiện
Hãy nhớ ba "anh em":
- Loại 1: thực tế, điều kiện có thể xảy ra, dùng will.
- Loại 2: mơ mộng, tưởng tượng ở hiện tại hoặc tương lai, dùng would.
- Loại 3: tiếc nuối chuyện đã qua, dùng would have + V3.
Cứ tự hỏi "chuyện này thật, mơ, hay đã lỡ?" là chọn được loại ngay.
5.3 Nhầm với câu điều kiện loại 0 quá khứ
Câu If he was good, he got candies nhìn giống loại 2 vì có quá khứ đơn ở cả hai vế. Thực ra đây là thói quen trong quá khứ: hồi đó, hễ ngoan là cậu bé được kẹo. Câu không có yếu tố giả định, và vế sau dùng quá khứ đơn chứ không phải would. Cách phân biệt: loại 2 luôn có would/could/might ở mệnh đề chính và nói về hiện tại hoặc tương lai không thật.
Vì thế, câu kiểu If he were rich, he bought this car không chuẩn. Muốn nói điều kiện không thật, hãy viết If he were rich, he would buy this car.
6. Biến thể và đảo ngữ của câu điều kiện loại 2
6.1 Biến thể mệnh đề chính
Dùng would/could/might + be V-ing để nói về hành động đang diễn ra ở hiện tại trong thế giới giả định. If I stayed at home, I would be lying on my bed now. (Nếu tôi ở nhà, giờ này tôi đang nằm dài trên giường.)
6.2 Biến thể mệnh đề if
Mệnh đề if có thể dùng quá khứ tiếp diễn: If you were studying, I wouldn't disturb you. (Nếu bạn đang học bài thì tôi sẽ không làm phiền.) Hành động trong mệnh đề if được hình dung là đang diễn ra.
Ngoài ra có câu trộn với quá khứ hoàn thành ở mệnh đề if (kiểu If I hadn't studied last night, I couldn't do the test well). Đó là dạng kết hợp với loại 3, bạn sẽ gặp ở trình độ cao hơn.
6.3 Đảo ngữ với Were
Câu điều kiện loại 2 đảo ngữ bỏ if và đưa were lên đầu: Were + S + N/Adj/to V, S + would + V.
- If I were you, I wouldn't eat that snack. → Were I you, I wouldn't eat that snack.
- If she were rich, she would buy a villa. → Were she rich, she would buy a villa.
- If Germany were to beat Romania, they would face Italy in the final. → Were Germany to beat Romania, they would face Italy in the final.
- If you often talked to Lan, she would be happy to go out with you. → Were you often to talk to Lan, she would be happy to go out with you.
Với phủ định, đặt not sau chủ ngữ: If this exercise were not so difficult, I would help you. → Were this exercise not so difficult, I would help you. Dạng này nghe trang trọng, thường gặp trong văn viết.
7. Cách vận dụng và lỗi thường gặp
7.1 Các bước làm bài
- Đọc tình huống: điều kiện có trái với thực tế hoặc khó xảy ra không?
- Nếu có, chọn loại 2: chia động từ ở mệnh đề if theo quá khứ đơn (to be dùng were).
- Ở mệnh đề chính, thêm would/could/might + động từ nguyên mẫu.
- Kiểm tra dấu phẩy và thể phủ định (didn't, weren't, wouldn't).
7.2 Lỗi hay mắc
- Dùng would trong mệnh đề if: If I would know… sai → If I knew…
- Thiếu động từ nguyên mẫu sau would: I would to go hoặc I would went sai → I would go. Tránh để hai động từ quá khứ đứng liền nhau.
- Dùng will ở mệnh đề chính: If I met BTS, I will take a picture sai → I would take.
- Dùng was trong văn phong trang trọng hoặc đảo ngữ: nên dùng were.
- Gắn not sai chỗ: phủ định đi với wouldn't/couldn't, không chỉ thêm not sau have.
8. Ví dụ có lời giải từng bước
8.1 Ví dụ 1: chia động từ cơ bản
Đề: If I (know) his address, I would give it to you.
- Mệnh đề chính có would give, nên đây là loại 2.
- Mệnh đề if cần quá khứ đơn.
- know → knew.
Đáp án: If I knew his address, I would give it to you. (Nếu tôi biết địa chỉ của anh ấy, tôi sẽ đưa cho bạn.)
8.2 Ví dụ 2: viết lại câu từ thực tế
Đề: He doesn't have a bicycle, so he always goes to class late. Viết lại bằng if.
- Nhận diện: thực tế là anh ấy không có xe đạp. Điều ta muốn nói là giả định "có xe đạp", trái với thực tế đó. Vì vậy dùng loại 2, chứ không phải chỉ vì câu gốc ở hiện tại.
- Đổi phủ định thành khẳng định ở mệnh đề if: doesn't have → had.
- Đổi kết quả thành phủ định ở mệnh đề chính: goes late → wouldn't go late.
Đáp án: If he had a bicycle, he wouldn't go to class late. (Nếu có xe đạp, anh ấy sẽ không đi học muộn.)
8.3 Ví dụ 3: đảo ngữ
Đề: If she were rich, she would buy a villa. Viết lại bằng đảo ngữ.
- Bỏ if.
- Đưa were lên trước chủ ngữ.
- Giữ nguyên mệnh đề chính.
Đáp án: Were she rich, she would buy a villa.
9. Bài tập câu điều kiện loại 2 có đáp án
Các bài sắp xếp từ dễ đến khó, đáp án để ngay bên dưới để bạn tự đối chiếu. Hãy tự làm trước rồi mới xem đáp án nhé.
9.1 Bài 1: chia động từ
- If I ___ (be) you, I ___ (buy) flowers to give her.
- If my grandfather ___ (be) younger, he ___ (travel) to Japan.
- If you ___ (agree) to come with me, I ___ (not be) upset.
- If Sarah ___ (earn) enough money, she ___ (pay) off all the debts.
- ___ (you/buy) a house if you ___ (live) in Vietnam?
- If I could afford it, I ___ (keep) a horse.
- If you played for lower stakes, you ___ (not lose) so much.
- If they ___ (ban) alcohol at football matches, there might be less violence.
Đáp án:
- were – would buy
- were – would travel
- agreed – wouldn't be
- earned – would pay
- Would you buy – lived
- would keep
- wouldn't lose
- banned
9.2 Bài 2: chọn đáp án đúng
- If Sany ___ free time, he ___ to Linda's party. A. had – would come B. had – will come C. had – came
- They ___ more money if they ___ those goods. A. would save – didn't buy B. would save – don't buy C. saved – don't buy
- If I were you, I ___ red wine. A. wouldn't drink B. won't drink C. didn't drink
- If Lanny ___ in Vietnam, she ___ Vietnamese fluently. A. lived – could speak B. lived – spoke C. lived – will speak
- What ___ Chi ___ if she ___ the entrance exam? A. did – do – failed B. will – do – failed C. would – do – failed
Đáp án: 1. A; 2. A; 3. A; 4. A; 5. C.
9.3 Bài 3: tìm và sửa lỗi
- Loren won't be lost if he bought a city map.
- If Sam talks about her problems, she would feel much better.
- If they borrowed books from libraries early, they will save more money.
- If I are you, I would go to the party with Jean.
- If I met BTS, I will take a picture with them.
- I will feel delighted if I went out with you.
Đáp án:
- won't be → wouldn't be
- talks → talked
- will save → would save
- are → were
- will take → would take
- will feel → would feel
9.4 Bài 4: viết lại câu với if
- The weather is not good today. We can't go out for a walk.
- I don't know Ronald's address, so I can't send him the invitation.
- They are poor, so they can't help us.
- She doesn't take any exercise, so she is overweight.
Đáp án:
- If the weather were good today, we could go out for a walk.
- If I knew Ronald's address, I could send him the invitation.
- If they weren't poor, they could help us.
- If she took some exercise, she wouldn't be overweight.
9.5 Bài 5: đảo ngữ với Were
Viết lại bằng đảo ngữ, hoặc dùng cấu trúc cho sẵn:
- If she were rich, she would buy a villa.
- If Germany were to beat Romania, they would face Italy in the final.
- If it weren't for the view, this would be a lovely room. (dùng But for)
- If this exercise were not so difficult, I would help you. (dùng đảo ngữ với Were)
Đáp án:
- Were she rich, she would buy a villa.
- Were Germany to beat Romania, they would face Italy in the final.
- But for the view, this would be a lovely room.
- Were this exercise not so difficult, I would help you.
Câu hỏi thường gặp
Câu điều kiện loại 2 là gì?
Là cấu trúc diễn tả giả định trái với thực tế, hoặc điều khó xảy ra ở hiện tại và tương lai. Ví dụ: If I were a bird, I would fly.
Công thức câu điều kiện loại 2 như thế nào?
If + S + động từ quá khứ đơn, S + would/could/might + động từ nguyên mẫu. Với to be, dùng were.
Câu điều kiện loại 2 dùng để diễn tả điều gì?
Dùng để giả định, đưa lời khuyên (If I were you), đề nghị lịch sự, từ chối tế nhị và nói về điều ước khó thành.
Khi nào dùng were trong câu điều kiện loại 2?
Theo chuẩn, were dùng cho mọi chủ ngữ, kể cả I/he/she/it. Was phổ biến trong văn nói, nhưng trong văn trang trọng và đảo ngữ nên dùng were.
Phân biệt câu điều kiện loại 1 và loại 2 như thế nào?
Loại 1 nói điều có thể xảy ra, dùng hiện tại đơn và will. Loại 2 nói điều không thật hoặc khó xảy ra, dùng quá khứ đơn và would.
Câu điều kiện loại 2 có những biến thể nào?
Mệnh đề chính có thể dùng would be V-ing, mệnh đề if có thể dùng quá khứ tiếp diễn, và có dạng đảo ngữ Were + S.
Câu điều kiện loại 2 có dùng được với would, could, might không?
Được. Would chỉ kết quả mong đợi, could chỉ khả năng, might chỉ khả năng thấp hoặc không chắc chắn.
Nắm chắc rằng quá khứ đơn trong mệnh đề if chỉ là cách tạo khoảng cách với thực tế, bạn sẽ thấy câu điều kiện loại 2 không còn khó. Hãy nhớ công thức If + quá khứ đơn, would + động từ nguyên mẫu, dùng were cho mọi chủ ngữ khi cần chuẩn, và tránh đặt would trong mệnh đề if. Luyện đều các dạng bài từ chia động từ đến đảo ngữ sẽ giúp bạn dùng cấu trúc này tự nhiên hơn.
Làm xong các bài tập, bạn nên tiếp tục gõ lại những câu vừa học mỗi ngày để quen tay và nhớ cấu trúc lâu hơn. Một bàn phím thoải mái sẽ giúp việc luyện viết dễ chịu hơn.
Luyện câu điều kiện cũng cần gõ nhiều, tham khảo các mẫu bàn phím có dây:
Nếu muốn mở rộng vốn từ và cấu trúc sau bài này, bạn có thể đọc thêm vài kiến thức tiếng Anh thường gặp khác.
Xem thêm các kiến thức tiếng Anh khác:
Bạn có làm được hướng dẫn này không?
Có
Không