Trả lời nhanh: CSR là viết tắt của Corporate Social Responsibility, nghĩa là trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Đó là cam kết và hành động của doanh nghiệp nhằm tạo tác động tích cực tới cộng đồng, môi trường và người lao động, bên cạnh mục tiêu lợi nhuận, thường gồm cả việc tuân thủ pháp luật lẫn những cam kết vượt mức tối thiểu.
❓ CSR gồm những loại trách nhiệm nào và có ví dụ gì?
❓ CSR khác gì ESG và hoạt động từ thiện?
❓ Nhân viên hay bộ phận CSR trong doanh nghiệp làm gì?
1. CSR là gì?
Khi đọc tin tức hay tin tuyển dụng, bạn hay gặp cụm "CSR". Phần này giải thích ngắn gọn CSR là gì và vì sao khái niệm này xuất hiện.
Nhắc đến thương hiệu và cách doanh nghiệp giao tiếp với cộng đồng, một tình huống CSR khá gần gũi là tổ chức sự kiện cộng đồng, buổi nói chuyện hay lớp học trực tuyến cho vùng khó khăn. Khi đó, thiết bị âm thanh như loa, micro giúp nội dung đến được nhiều người nghe rõ hơn.
1.1 CSR là viết tắt của từ gì?
CSR là viết tắt của Corporate Social Responsibility, tức trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Hiểu đơn giản, doanh nghiệp không chỉ kiếm tiền mà còn chủ động quan tâm đến người lao động, cộng đồng và môi trường xung quanh.
Khi hỏi CSR là gì trong doanh nghiệp, bạn có thể hình dung nó như một lời cam kết được cụ thể hóa bằng chính sách và hành động. Trong tin tuyển dụng, CSR đôi khi lại là Customer Service Representative (nhân viên chăm sóc khách hàng), nên cần xem ngữ cảnh.
1.2 Bản chất của CSR: tự nguyện và vượt nghĩa vụ pháp lý
CSR thường được hiểu theo hai lớp. Lớp nền là tuân thủ pháp luật, như nộp thuế, bảo đảm an toàn lao động. Lớp cao hơn là những cam kết vượt mức tối thiểu, doanh nghiệp tự chọn làm vì lợi ích xã hội.
Tùy cách tiếp cận, người ta nhấn vào phần tự nguyện hay tính cả phần tuân thủ. Ở một số nước, vài nghĩa vụ như báo cáo hay bảo vệ môi trường đã thành quy định bắt buộc, nên không nên nói CSR "luôn hoàn toàn tự nguyện".
CSR hướng đến cân bằng ba mục tiêu: lợi nhuận, con người và môi trường, gọi là Triple Bottom Line.
1.3 Nguồn gốc và lịch sử hình thành CSR
Năm 1953, Howard R. Bowen đề xuất khái niệm CSR trong cuốn Social Responsibilities of the Businessman. Năm 1994, John Elkington đưa ra mô hình Triple Bottom Line. Đến năm 2010, tiêu chuẩn ISO 26000 về trách nhiệm xã hội được ban hành, giúp doanh nghiệp có hướng dẫn chung.
2. CSR gồm những loại trách nhiệm nào?
Một cách phân loại quen thuộc là mô hình Carroll, gồm bốn nhóm: kinh tế, pháp lý, đạo đức và từ thiện. Đây là cách dễ nhất để hình dung hoạt động CSR là gì. Trách nhiệm môi trường không đứng riêng một ô mà có thể xuyên suốt cả bốn nhóm.
2.1 Trách nhiệm kinh tế
Doanh nghiệp tạo lợi nhuận một cách minh bạch, tạo việc làm và hướng đến phát triển bền vững thay vì chạy theo lợi nhuận ngắn hạn. Đây là nền tảng để các trách nhiệm còn lại có thể được duy trì.
2.2 Trách nhiệm pháp lý
Nhóm này là tuân thủ luật pháp: nộp thuế đầy đủ, đảm bảo an toàn lao động, tuân thủ quy định về bảo vệ người tiêu dùng và môi trường. Đây là mức tối thiểu mà doanh nghiệp phải đạt, và nhiều cách tiếp cận vẫn tính vào CSR.
2.3 Trách nhiệm đạo đức
Nhóm này nói về những điều đúng đắn dù luật chưa bắt buộc. Doanh nghiệp trả lương công bằng, không phân biệt đối xử và kiểm soát điều kiện làm việc trong chuỗi cung ứng.
Về môi trường, ví dụ về CSR gồm giảm chất thải, tiết kiệm năng lượng, dùng bao bì tái chế. Việc này có thể là nghĩa vụ pháp lý ở mức tối thiểu, hoặc là cam kết đạo đức khi làm vượt chuẩn.
2.4 Trách nhiệm từ thiện và cộng đồng
Đây là phần nhiều người nghĩ tới đầu tiên: hỗ trợ giáo dục, y tế, người yếu thế, trồng rừng. Chẳng hạn, doanh nghiệp tặng máy tính cho trường vùng khó khăn. Tuy nhiên, từ thiện chỉ là một phần của CSR. Một chiến lược CSR tốt thường cân đối cả bốn nhóm.
3. Vì sao doanh nghiệp làm CSR?
Vai trò của CSR thể hiện ở cả hai phía: doanh nghiệp và xã hội.
3.1 Lợi ích với doanh nghiệp
- Tăng uy tín thương hiệu và niềm tin của khách hàng.
- Thu hút, giữ chân nhân sự có năng lực.
- Hấp dẫn nhà đầu tư quan tâm đến phát triển bền vững.
- Giảm rủi ro pháp lý nhờ vận hành minh bạch, đúng chuẩn.
Vì vậy, khi hỏi CSR là gì trong marketing, câu trả lời là nó góp phần xây dựng hình ảnh, nhưng chỉ bền khi có hành động thật.
3.2 Lợi ích với cộng đồng và môi trường
Cộng đồng nhận được hỗ trợ cụ thể về giáo dục, y tế và môi trường sống. Một chương trình CSR làm đều đặn thường tạo tác động lâu dài hơn các đợt quyên góp đơn lẻ.
4. CSR khác gì ESG, từ thiện và PR?
Người mới hay nhầm các khái niệm này, nên cần tách bạch. Nếu bạn muốn biết ESG và CSR là gì, hãy xem phần dưới.
4.1 CSR và ESG
ESG (Environmental, Social, Governance) là bộ tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị, thường gắn với chỉ số để nhà đầu tư đánh giá. CSR thiên về cam kết và hành động của doanh nghiệp, nhưng cũng có thể đặt mục tiêu và đo lường kết quả.
Hai khái niệm giao thoa ở phần môi trường và xã hội, nên báo cáo của chúng có thể có nội dung chồng lấn. Tuy vậy, chúng không phải là một và không mặc nhiên thay thế nhau, vì ESG nhấn mạnh thêm quản trị và khả năng so sánh giữa các doanh nghiệp.
4.2 CSR và từ thiện, PR
Từ thiện là một nhánh của CSR, không phải toàn bộ. PR thuần túy là truyền thông, còn CSR đòi hỏi hành động thực chất. Nếu một chiến dịch CSR chỉ có quảng bá mà không có việc làm thật, nó khó được tin tưởng.
Về CSR và CSV: CSR nhấn mạnh trách nhiệm đóng góp xã hội, còn CSV (Creating Shared Value) tạo giá trị kinh tế đồng thời giải quyết vấn đề xã hội.
5. Nhân viên và bộ phận CSR làm gì?
Câu hỏi nhân viên CSR là làm gì thường xuất hiện khi bạn đọc tin tuyển dụng.
5.1 Công việc của vị trí CSR trong doanh nghiệp
CSR là vị trí gì? Nếu là trách nhiệm xã hội, người đảm nhận thường lập kế hoạch ngân sách, phối hợp với đối tác như tổ chức phi lợi nhuận, tổ chức hoạt động tình nguyện, theo dõi tiến độ và viết báo cáo. Còn CSR là bộ phận gì: đó là nhóm lập kế hoạch, triển khai và đo lường chương trình. Vị trí cao hơn là CSR manager, chịu trách nhiệm định hướng chung.
Tuy nhiên, CSR trong tin tuyển dụng cũng thường là Customer Service Representative, công việc trả lời khách, xử lý khiếu nại, hỗ trợ đơn hàng. Hãy đọc phần mô tả công việc: nếu nói về chăm sóc khách hàng, cuộc gọi, tổng đài thì đó là nghĩa thứ hai.
5.2 Ví dụ hoạt động CSR thực tế và sai lầm thường gặp
Các tình huống sau chỉ là ví dụ giả định để minh họa. Một doanh nghiệp nhỏ có thể quyên góp qua lương của nhân viên, hoặc tổ chức tình nguyện theo kỹ năng, chẳng hạn nhóm IT hướng dẫn tin học cho người lớn tuổi. Một cơ sở sửa chữa máy tính có thể tặng buổi vệ sinh, bảo trì máy cho lớp học khó khăn.
Sai lầm hay gặp là làm hình thức, greenwashing (tô xanh bề ngoài) và không gắn với hoạt động cốt lõi. Để kiểm tra, hãy đối chiếu mục tiêu đã công bố với kết quả: có số liệu cụ thể không, có so với năm trước không, có bên độc lập xác nhận không.
Khi đọc báo cáo CSR, hãy xem tiến độ và số liệu. GRI là bộ tiêu chuẩn báo cáo bền vững được nhiều doanh nghiệp dùng để công bố thông tin theo cấu trúc thống nhất. Báo cáo này thường phát hành hằng năm và tự nguyện, trừ khi luật địa phương yêu cầu.
Câu hỏi thường gặp
CSR có bắt buộc không?
Phần cam kết vượt mức tối thiểu là tự nguyện, còn tuân thủ luật thì bắt buộc với mọi doanh nghiệp. Ở một số nơi, việc báo cáo hay bảo vệ môi trường đã thành quy định. Vì vậy cần phân biệt đâu là nghĩa vụ pháp lý, đâu là cam kết doanh nghiệp tự chọn làm thêm.
CSR trong tuyển dụng là vị trí gì?
Có thể là người phụ trách trách nhiệm xã hội, hoặc Customer Service Representative. Hãy xem mô tả công việc: nếu có lập kế hoạch cộng đồng, báo cáo bền vững thì là nghĩa thứ nhất; nếu có hỗ trợ khách hàng qua điện thoại, email thì là nghĩa thứ hai. Tên phòng ban cũng là manh mối hữu ích.
Doanh nghiệp nhỏ có cần làm CSR không?
Không có quy mô tối thiểu để bắt đầu. Doanh nghiệp nhỏ có thể phân loại rác tại văn phòng, trả lương đúng hạn, hợp đồng rõ ràng, ưu tiên nhà cung cấp địa phương hoặc dành vài giờ mỗi quý cho hoạt động tình nguyện. Quan trọng là chọn việc làm được đều đặn.
CSR và CSV khác nhau thế nào?
CSR thường là các hoạt động đóng góp xã hội đi kèm bên cạnh kinh doanh. CSV (Creating Shared Value) đặt việc giải quyết vấn đề xã hội ngay trong mô hình kinh doanh để vừa tạo lợi nhuận vừa tạo giá trị cho cộng đồng. Ví dụ giả định: doanh nghiệp thiết kế sản phẩm tiết kiệm điện cho hộ thu nhập thấp.
Tìm hiểu thêm các khái niệm kinh doanh và quản trị liên quan:
Hiểu đúng CSR giúp bạn nhìn ra đâu là hành động thật, đâu chỉ là truyền thông. Dù doanh nghiệp lớn hay nhỏ, bắt đầu từ những việc thiết thực, đo được kết quả vẫn mang lại giá trị lâu dài.
Nguồn tham khảo