Trả lời nhanh: GRDP (Gross Regional Domestic Product) là tổng sản phẩm trên địa bàn, chỉ tiêu đo giá trị hàng hóa và dịch vụ cuối cùng do các đơn vị thường trú tạo ra trong một tỉnh, thành phố trong một thời kỳ, thường là một năm. Có thể hiểu GRDP là phiên bản GDP ở cấp địa phương.
❓ GRDP khác GDP ở điểm nào?
❓ GRDP được tính ra sao?
❓ GRDP cao có nghĩa là người dân giàu không?
1. GRDP là gì?
Khi đọc tin kinh tế, bạn hay gặp câu như "GRDP của tỉnh tăng trưởng so với cùng kỳ". Phần này giải thích grdp là gì trong kinh tế theo cách dễ hình dung nhất.
1.1 Khái niệm GRDP
GRDP là tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Đây là chỉ tiêu GRDP phản ánh kết quả hoạt động sản xuất của toàn bộ nền kinh tế một địa phương trong một thời kỳ. Bạn cũng sẽ gặp các tên gọi khác như GDP vùng hay gross regional product.
Nói ngắn gọn, GRDP là chỉ số cho biết "địa phương này làm ra được bao nhiêu giá trị" trong năm. Từ đó người ta nhìn được quy mô GRDP và cơ cấu GRDP (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ chiếm phần bao nhiêu).
1.2 Giá trị tăng thêm và nguyên tắc không tính trùng
GRDP đo giá trị tăng thêm, không phải doanh thu. Giá trị tăng thêm bằng giá trị sản xuất trừ chi phí trung gian, tức phần nguyên vật liệu và dịch vụ đã mua để phục vụ sản xuất.
Ví dụ một xưởng gỗ mua gỗ nguyên liệu rồi đóng thành bàn ghế. Nếu bán bàn ghế được nhiều hơn tiền gỗ và các chi phí đầu vào, phần chênh lệch mới là giá trị xưởng tạo thêm. Tiền gỗ đã được tính ở khâu của nơi khai thác, nên không tính lại lần nữa. Nhờ vậy GRDP không bị tính trùng.
1.3 GRDP khác GDP như thế nào?
Về bản chất, hai chỉ tiêu cùng một cách đo; khác nhau chủ yếu ở phạm vi. Khi tìm hiểu gdp và grdp là gì, bạn có thể nhớ nhanh qua bảng sau.
| Tiêu chí |
GDP |
GRDP |
| Phạm vi |
Cả nước |
Từng tỉnh, thành phố |
| Đo lường |
Giá trị sản xuất trên toàn lãnh thổ |
Giá trị sản xuất trên địa bàn địa phương |
| Mục đích |
Đánh giá nền kinh tế quốc gia |
So sánh, đánh giá kinh tế từng địa phương |
Vì vậy GRDP và GDP không phải một chỉ số đổi tên, mà là hai cấp độ của cùng hệ thống tài khoản quốc gia.
2. Cách tính GRDP
Đây là phần trả lời cho grdp là gì và cách tính. Có ba phương pháp, cho kết quả về nguyên tắc tương đương nhau.
2.1 Theo phương pháp sản xuất
Trước hết tính giá trị tăng thêm của từng ngành: giá trị tăng thêm = giá trị sản xuất - chi phí trung gian. Sau đó cộng lại và điều chỉnh thuế, trợ cấp:
GRDP = tổng giá trị tăng thêm + thuế sản phẩm - trợ cấp sản phẩm
Đây là cách phổ biến nhất khi công bố số liệu địa phương.
2.2 Theo phương pháp thu nhập và sử dụng
Với phương pháp thu nhập, GRDP là tổng các khoản được tạo ra từ sản xuất:
- Thu nhập của người lao động (lương).
- Thuế sản xuất.
- Khấu hao tài sản cố định.
- Lợi nhuận.
Với phương pháp sử dụng, GRDP là tổng phần sản phẩm được dùng vào tiêu dùng cuối cùng, tích lũy tài sản và xuất nhập khẩu ròng. Ba góc nhìn này giống như đếm cùng một "chiếc bánh" theo ba cách: ai làm ra, ai nhận, và dùng vào việc gì.
2.3 Giá hiện hành và giá so sánh
GRDP theo giá hiện hành tính theo giá của chính năm đó, dùng để xem quy mô và cơ cấu. GRDP theo giá so sánh quy về mặt bằng giá của một năm gốc, loại bỏ ảnh hưởng của biến động giá.
Vì thế, muốn biết kinh tế tăng thật hay chỉ do giá tăng, người ta dùng giá so sánh để tính tốc độ tăng trưởng.
3. Những hoạt động nào được tính vào GRDP?
3.1 Hoạt động được tính
- Sản xuất thị trường của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất cá thể.
- Sản xuất tự sử dụng cuối cùng, như nông sản hộ gia đình tự trồng để ăn.
- Sản xuất phi thị trường như giáo dục, y tế công, quản lý hành chính.
3.2 Hoạt động không được tính
Công việc nội trợ trong hộ gia đình, như nấu ăn hay chăm con cho chính nhà mình, không được tính vào GRDP. Dù có giá trị thực tế, những việc này không nằm trong phạm vi hạch toán của sản xuất theo quy ước thống kê.
4. Ý nghĩa của GRDP
4.1 Đánh giá quy mô và tăng trưởng địa phương
GRDP cho phép so sánh quy mô kinh tế giữa các tỉnh, thành và theo dõi cơ cấu ngành cùng tốc độ tăng trưởng qua từng năm. Khi so sánh nơi đông dân với nơi ít dân, GRDP bình quân đầu người (GRDP chia cho số dân) công bằng hơn so với tổng GRDP.
Nếu bạn muốn đặt GRDP cạnh các chỉ số vĩ mô khác để có bức tranh rộng hơn, có thể đọc tiếp ở phần gợi ý dưới đây.
Xem thêm các chỉ số kinh tế khác:
4.2 Hỗ trợ hoạch định chính sách và đầu tư
Chính quyền dựa vào GRDP để lập kế hoạch phát triển, chọn ngành ưu tiên và phân bổ nguồn lực. Doanh nghiệp, nhà đầu tư cũng tham khảo để thấy địa phương nào có nền kinh tế lớn, ngành nào đang nổi lên.
5. Đọc con số GRDP cho đúng
5.1 GRDP cao có đồng nghĩa người dân giàu?
Không hẳn. GRDP tính theo lãnh thổ, nên gồm cả giá trị do doanh nghiệp vốn nước ngoài tạo ra trên địa bàn. Phần lợi nhuận đó không nhất thiết trở thành thu nhập của người dân địa phương.
GRDP cũng không phải doanh thu, không phải thu nhập cá nhân và không phải ngân sách địa phương. Để đánh giá đời sống, hãy xem thêm GRDP bình quân đầu người và cách thu nhập được phân phối.
5.2 Vì sao GRDP các tỉnh từng lệch GDP cả nước?
Trước đây mỗi địa phương tính theo cách riêng nên tổng GRDP các tỉnh có lúc không khớp GDP cả nước. Đề án 715 được Thủ tướng phê duyệt năm 2015 nhằm thống nhất quy trình, và từ năm 2017 Tổng cục Thống kê chính thức biên soạn, công bố GRDP các địa phương.
6. GRDP trên thế giới
6.1 GDP theo bang, GDP vùng ở các nước
Nhiều nước có chỉ tiêu tương tự dưới tên khác. Mỹ công bố GDP theo bang qua BEA. Eurostat tính GDP vùng bằng tiếp cận sản xuất và thu nhập; phía chi tiêu thường không được tính do thiếu dữ liệu luồng hàng hóa giữa các vùng.
Câu hỏi thường gặp
GRDP là viết tắt của từ gì?
GRDP là viết tắt của Gross Regional Domestic Product, tiếng Việt là tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh, thành phố.
Tốc độ tăng trưởng GRDP là gì?
Đó là mức thay đổi của GRDP theo giá so sánh giữa hai kỳ. Chỉ số này phản ánh tăng trưởng thực, đã loại yếu tố giá.
GRDP bình quân đầu người là gì?
Là GRDP chia cho số dân của địa phương. Chỉ số giúp so sánh quy mô kinh tế giữa nơi đông dân và nơi ít dân.
GRDP có bao gồm doanh nghiệp nước ngoài không?
Có. GRDP tính theo lãnh thổ nên giá trị do đơn vị thường trú tạo ra trên địa bàn đều được tính, kể cả doanh nghiệp vốn nước ngoài.
Xem thêm các thuật ngữ kinh tế và viết tắt khác:
Tóm lại, GRDP là thước đo giá trị tăng thêm mà một tỉnh, thành tạo ra trong một thời kỳ, tính bằng ba phương pháp và có thể xem theo giá hiện hành hoặc giá so sánh. Khi đọc con số này, hãy đặt cạnh bình quân đầu người và tốc độ tăng trưởng thay vì coi nó là thu nhập của người dân.
Nguồn tham khảo
Bạn có làm được hướng dẫn này không?
Có
Không