Khẩu độ là gì? Ý nghĩa, cách chọn khẩu độ ống kính phù hợp chụp ảnh

Đóng góp bởi Trung Hải23/12/2025

Mời bạn tham khảo một số mẫu máy ảnh chụp lấy liền đang kinh doanh tại Thế Giới Di Động:

Phim chụp ảnh lấy liền Fujifilm Instax Mini Color (10x2/PK)

Hàng sắp về

490.000₫

Máy chụp ảnh lấy liền Fujifilm Instax Mini 12 Tím Pastel

2.390.000₫

2.550.000₫ -6%

Máy chụp ảnh lấy liền Fujifilm Instax Mini 12 Trắng

2.390.000₫

2.550.000₫ -6%

Máy chụp ảnh lấy liền Fujifilm Instax Mini 12 Xanh Mint

Hàng sắp về

2.550.000₫

Máy chụp ảnh lấy liền Fujifilm Instax Mini 12 Hồng

2.390.000₫

2.550.000₫ -6%

Máy chụp ảnh lấy liền Fujifilm Instax Mini 12 Xanh Pastel

Hàng sắp về

2.550.000₫

Xem thêm sản phẩm Máy chụp ảnh lấy liền

Khẩu độ (Aperture) là yếu tố cốt lõi giúp kiểm soát ánh sáng và độ sâu trường ảnh. Bài viết sẽ giải thích khẩu độ là gì, ý nghĩa F-stop và cách chọn thông số phù hợp để bạn tạo ra những bức ảnh xóa phông ấn tượng!

1. Khẩu độ là gì?

Khẩu độ (Aperture) là độ mở của ống kính, giống như mống mắt của con người, điều chỉnh lượng ánh sáng đi vào cảm biến máy ảnh, ảnh hưởng đến độ sáng và độ sâu trường ảnh (xoá phông).

Khẩu độ càng lớn (số f nhỏ, ví dụ f/1.8) cho nhiều ánh sáng, nền mờ (xóa phông tốt), thích hợp chụp đêm/chân dung; khẩu độ càng nhỏ (số f lớn, ví dụ f/11) cho ít ánh sáng hơn, toàn cảnh nét (phong cảnh), được đo bằng các chỉ số f-stop (f/1.4, f/2, f/2.8...).

Khẩu độ là một trong ba yếu tố quan trọng nhất của "Tam giác phơi sáng" bên cạnh tốc độ màn trập và ISO.

Khẩu độ (Aperture) là độ mở của ống kính

2. F-stop là gì? Cách đọc thông số khẩu độ

Trong nhiếp ảnh, kích thước của khẩu độ được đo bằng một thông số gọi là F-stop (hoặc f-number), thường được ký hiệu là f/ theo sau là một con số (ví dụ: f/1.8, f/4, f/11). đây là điểm khiến nhiều người mới bắt đầu bối rối vì quy luật nghịch đảo của nó.

Bạn chỉ cần nhớ nguyên tắc cơ bản sau:

Số f càng NHỎ thì khẩu độ mở càng LỚN, (ví dụ f/1.8) cho phép nhiều ánh sáng đi vào.
Số f càng LỚN thì khẩu độ mở càng NHỎ, (ví dụ f/16) hạn chế ánh sáng đi vào.

Số f càng NHỎ thì khẩu độ mở càng LỚN

Lý do của sự "ngược đời" này là vì F-stop thực chất là một phân số (f/x). Ví dụ, f/2 lớn hơn f/16 cũng giống như việc 1/2 cái bánh sẽ lớn hơn 1/16 cái bánh vậy. Mỗi bước nhảy trong dãy f-stop tiêu chuẩn (f/1.4, f/2, f/2.8, f/4...) được gọi là 1 stop, tương ứng với lượng sáng tăng hoặc giảm gấp đôi.

Hình mô tả kích thước của các khẩu độ

3. Vai trò của khẩu độ trong nhiếp ảnh

Khẩu độ không chỉ là một cánh cửa ánh sáng mà còn là công cụ sáng tạo nghệ thuật. Nó đảm nhận hai vai trò quan trọng nhất: kiểm soát độ phơi sáng và độ sâu trường ảnh.

Kiểm soát độ phơi sáng (Lượng ánh sáng)

Đây là chức năng cơ bản nhất. Việc mở khẩu lớn hay nhỏ sẽ quyết định bức ảnh của bạn đủ sáng, thiếu sáng hay dư sáng.

Khẩu độ lớn (số f nhỏ như f/1.8, f/2.8): Lỗ mở lớn cho phép nhiều ánh sáng đi vào cảm biến, giúp ảnh sáng hơn. Đây là lựa chọn lý tưởng khi chụp trong điều kiện thiếu sáng như trong nhà, ban đêm hoặc khi bạn muốn sử dụng tốc độ màn trập nhanh để bắt dính chuyển động.
Khẩu độ nhỏ (số f lớn như f/11, f/16): Lỗ mở nhỏ hạn chế lượng ánh sáng, làm ảnh tối đi. Thường được sử dụng khi chụp ngoài trời nắng gắt hoặc khi bạn muốn phơi sáng lâu (như chụp thác nước mịn màng).

Kiểm soát độ phơi sáng

Kiểm soát độ sâu trường ảnh (Depth of Field - DoF)

Đây là yếu tố tạo nên tính nghệ thuật cho bức ảnh. Độ sâu trường ảnh (DoF) là vùng không gian trong ảnh có độ nét chấp nhận được.

Khẩu độ lớn (f/1.4, f/2.8): Tạo ra độ sâu trường ảnh nông (mỏng). Kết quả là chỉ có chủ thể được lấy nét là sắc nét, còn phần tiền cảnh và hậu cảnh sẽ bị làm mờ đi. Đây chính là kỹ thuật để tạo ra hiệu ứng chế độ xóa phông hay "bokeh" đẹp mắt, giúp làm nổi bật chủ thể khỏi phông nền.
Khẩu độ nhỏ (f/8, f/16): Tạo ra độ sâu trường ảnh sâu (dày). Kết quả là phần lớn không gian trong ảnh, từ vật thể gần nhất đến hậu cảnh xa nhất, đều nằm trong vùng nét. Kỹ thuật này rất quan trọng trong chụp ảnh phong cảnh hoặc kiến trúc.

Kiểm soát độ sâu trường ảnh

4. Cách chọn khẩu độ phù hợp cho từng thể loại ảnh

Việc lựa chọn khẩu độ phụ thuộc hoàn toàn vào ý đồ nghệ thuật và mục đích của người chụp. Dưới đây là những gợi ý cơ bản cho các tình huống phổ biến:

Chụp ảnh chân dung (f/1.8 - f/4): Sử dụng khẩu độ lớn để làm mờ hậu cảnh, giúp mẫu ảnh trở nên nổi bật và thu hút hơn. Các loại ống kính tele thường phát huy tác dụng rất tốt ở thể loại này.
Chụp ảnh phong cảnh (f/8 - f/16): Chọn khẩu độ nhỏ để đảm bảo mọi chi tiết từ tiền cảnh đến chân trời đều sắc nét.
Chụp ảnh thiếu sáng/ban đêm (f/1.4 - f/2.8): Mở khẩu tối đa để thu sáng nhiều nhất có thể, giúp ảnh không bị rung nhòe và giảm nhiễu hạt (noise).
Chụp cận cảnh (Macro): Khi chế độ chụp macro, độ sâu trường ảnh thường rất mỏng, vì vậy bạn cần khép khẩu xuống (f/8 hoặc nhỏ hơn) nếu muốn lấy nét toàn bộ vật thể nhỏ.

Cách chọn khẩu độ phù hợp cho từng thể loại ảnh

5. Khẩu độ trên camera điện thoại

Khác với máy ảnh chuyên nghiệp, khẩu độ trên camera điện thoại thường là cố định (ví dụ f/1.8 hoặc f/2.2) và không thể thay đổi vật lý. Tuy nhiên, nó vẫn đóng vai trò rất quan trọng.

Vai trò thu sáng: Các dòng smartphone cao cấp hiện nay thường trang bị ống kính có khẩu độ rất lớn (f/1.6, f/1.8) để cải thiện khả năng chụp đêm.
Hiệu ứng xóa phông giả lập: Vì không thể thay đổi khẩu độ vật lý để kiểm soát DoF, điện thoại sử dụng thuật toán và trí tuệ nhân tạo trên máy ảnh AI để tách nền và làm mờ hậu cảnh, mô phỏng lại hiệu ứng của máy ảnh chuyên nghiệp.

Khẩu độ trên camera điện thoại

Một số mẫu iPhone có khả năng chụp ảnh xóa phông ấn tượng:

Trả chậm 0%

iPhone 17 Pro 256GB

Online giá rẻ quá

34.690.000₫

34.990.000₫

Trả chậm 0%

iPhone 17 Pro Max 256GB

Online giá rẻ quá

37.790.000₫

37.990.000₫

Trả chậm 0%

iPhone 16 Pro Max 256GB

31.590.000₫

33.990.000₫ -7%

Trả chậm 0%

iPhone 17 256GB 24.990.000₫

Trả chậm 0%

iPhone 16 Pro 128GB

25.590.000₫

27.990.000₫ -8%

Trả chậm 0%

iPhone 15 128GB

16.990.000₫

18.990.000₫ -10%

Trả chậm 0%

iPhone 15 Plus 128GB

19.590.000₫

21.990.000₫ -10%

Trả chậm 0% trả trước 0đ

iPhone 13 128GB

12.490.000₫

13.990.000₫ -10%

Trả chậm 0% trả trước 0đ

iPhone 14 128GB

Online giá rẻ quá

13.890.000₫

16.990.000₫ -18%

Xem thêm sản phẩm Điện thoại

6. Cách điều chỉnh khẩu độ trên máy ảnh

Để tự tay điều chỉnh khẩu độ, bạn cần chuyển máy ảnh sang một trong hai chế độ chụp phổ biến sau:

Chế độ Ưu tiên khẩu độ (Ký hiệu A hoặc Av): Đây là chế độ bán tự động. Bạn chỉ cần chọn khẩu độ mong muốn, máy sẽ tự tính toán tốc độ màn trập phù hợp. Đây là chế độ được các nhiếp ảnh gia sử dụng nhiều nhất.
Chế độ Thủ công (Ký hiệu M - Manual): Bạn sẽ làm chủ hoàn toàn và phải tự chỉnh cả khẩu độ, tốc độ và ISO.

Sau khi chuyển chế độ, bạn sử dụng bánh xe điều khiển trên thân máy để tăng hoặc giảm chỉ số f theo ý muốn.

Cách điều chỉnh khẩu độ trên máy ảnh

7. Câu hỏi liên quan

Khẩu độ nào tốt nhất cho chụp ảnh chân dung?

Thường là từ f/1.8 đến f/2.8 để có hiệu ứng xóa phông mịn màng.

Khẩu độ nào tốt nhất cho chụp ảnh phong cảnh?

Nên chọn từ f/8 đến f/11 để đảm bảo độ nét sâu cho toàn bộ khung cảnh.

Khẩu độ có ảnh hưởng đến lấy nét không?

Có. Khẩu độ lớn (f nhỏ) làm vùng nét mỏng hơn, khiến việc lấy nét chính xác trở nên khó khăn hơn so với khẩu độ nhỏ.

Máy chụp hình lấy liền có chỉnh khẩu độ được không?

Hầu hết máy ảnh chụp lấy liền (như Fujifilm Instax Mini 12 hay Polaroid) không cho chỉnh khẩu độ thủ công. Khẩu độ thường được cố định, máy tự điều chỉnh sáng tối qua tốc độ chụp hoặc cảm biến ánh sáng. Một số dòng cao cấp hiếm hoi mới có tuỳ chọn "Bright/Dark" để bù sáng nhẹ, chứ không phải chỉnh khẩu độ thật.

Mời bạn tham khảo một số mẫu máy ảnh chụp lấy liền đang kinh doanh tại Thế Giới Di Động:

Phim chụp ảnh lấy liền Fujifilm Instax Mini Color (10x2/PK)

Hàng sắp về

490.000₫

Máy chụp ảnh lấy liền Fujifilm Instax Mini 12 Tím Pastel

2.390.000₫

2.550.000₫ -6%

Máy chụp ảnh lấy liền Fujifilm Instax Mini 12 Trắng

2.390.000₫

2.550.000₫ -6%

Máy chụp ảnh lấy liền Fujifilm Instax Mini 12 Xanh Mint

Hàng sắp về

2.550.000₫

Máy chụp ảnh lấy liền Fujifilm Instax Mini 12 Hồng

2.390.000₫

2.550.000₫ -6%

Máy chụp ảnh lấy liền Fujifilm Instax Mini 12 Xanh Pastel

Hàng sắp về

2.550.000₫

Xem thêm sản phẩm Máy chụp ảnh lấy liền

Xem thêm:

Hiểu và làm chủ khẩu độ là một bước tiến lớn trên con đường nhiếp ảnh. Bằng cách điều chỉnh thông số đơn giản này, bạn có thể quyết định độ sáng tối, độ sâu và cả linh hồn của bức ảnh. Đừng ngần ngại thử nghiệm với các chế độ A/Av trên máy ảnh của mình để khám phá sức mạnh sáng tạo mà khẩu độ mang lại!

7.892 lượt xem