Trả lời nhanh: Luận điểm là gì? Đó là ý kiến, quan điểm chính mà người viết đưa ra để bàn luận, chứng minh và bảo vệ trong bài nghị luận. Luận điểm là xương sống của lập luận: mọi lí lẽ và bằng chứng đều xoay quanh để làm rõ nó, giúp bài viết mạch lạc và thuyết phục.
❓ Luận điểm khác luận đề và luận cứ ở điểm nào?
❓ Một luận điểm tốt cần có những đặc điểm gì?
❓ Làm sao xác định và viết luận điểm đúng cách?
1. Luận điểm là gì?
1.1 Định nghĩa luận điểm
Luận điểm nghĩa là gì? Đó là ý kiến, quan điểm mà người viết muốn chứng minh. Luận điểm thường là một câu khẳng định hoặc phủ định rõ ràng, chẳng hạn: "Đọc sách giúp con người trưởng thành hơn."
Khái niệm này xuất hiện trong nghị luận, tranh biện, thuyết trình và cả bài nghiên cứu. Khi hỏi luận điểm là gì trong ngữ văn, bạn có thể hiểu đơn giản: đó là điều người viết muốn người đọc tin và đồng ý.
1.2 Vai trò của luận điểm trong bài nghị luận
Luận điểm trong văn nghị luận đóng vai trò xương sống. Nó giúp bạn biết nên giữ lí lẽ, dẫn chứng nào và bỏ cái nào. Không có luận điểm, bài viết dễ thành một chuỗi ý rời rạc.
Với người đọc, luận điểm cũng là "tấm bản đồ": đọc xong là biết bài đang đi về đâu. Vì vậy, khi tìm luận điểm của văn bản là gì, hãy tìm câu thể hiện rõ nhất quan điểm của tác giả.
Nếu đang ôn thi và muốn tìm hiểu thêm các kiến thức học tập khác, bạn có thể xem gợi ý dưới đây.
Xem thêm các khái niệm liên quan đến bài viết:
1.3 Luận điểm chính và luận điểm phụ
Luận điểm chính là gì? Đó là quan điểm bao trùm cả bài. Bài dài sẽ có thêm các luận điểm phụ, mỗi luận điểm phụ làm rõ một khía cạnh của luận điểm chính.
Các luận điểm này sắp xếp với nhau thành hệ thống luận điểm. Ví dụ, luận điểm chính "Đọc sách rất cần thiết" có thể có hai luận điểm phụ: sách mở rộng hiểu biết, sách rèn luyện tư duy. Mỗi đoạn nên triển khai một ý.
2. Đặc điểm của luận điểm tốt
2.1 Các tiêu chí của luận điểm chuẩn
Một luận điểm chuẩn thường có các đặc điểm sau:
- Rõ nghĩa: người đọc hiểu ngay bạn muốn nói gì.
- Bám sát luận đề: trả lời đúng vấn đề đề bài nêu.
- Nhất quán: các phần sau không đi ngược lại.
- Chứng minh được: có thể hỗ trợ bằng lí lẽ và bằng chứng.
- Phạm vi hợp lí: không quá rộng để bài viết sa vào lan man.
Hãy cẩn thận với các từ tuyệt đối như "luôn", "tất cả", "ai cũng". Chúng khiến luận điểm dễ bị bác bỏ chỉ bằng một ví dụ ngược lại.
2.2 Luận điểm mạnh và luận điểm yếu
Luận điểm mạnh là luận điểm có thể tranh luận và đủ cụ thể. Luận điểm yếu chỉ nêu sự thật hiển nhiên hoặc nói quá rộng.
| Tiêu chí |
Luận điểm yếu |
Luận điểm mạnh |
| Nội dung |
"Điện thoại thông minh rất phổ biến." |
"Điện thoại thông minh giúp học sinh tự học hiệu quả hơn nếu biết quản lí thời gian dùng." |
| Khả năng tranh luận |
Ai cũng đồng ý |
Có người đồng ý, có người phản đối |
| Phạm vi |
Quá rộng |
Có giới hạn rõ |
3. Phân biệt luận điểm, luận đề, luận cứ
3.1 Luận đề và luận điểm
Nhiều bạn thắc mắc luận đề luận điểm là gì và hai khái niệm này khác nhau thế nào. Luận đề chỉ nêu vấn đề cần bàn, còn luận điểm đã có ý kiến về vấn đề đó.
Ví dụ, luận đề là "Vai trò của việc đọc sách". Luận điểm là "Đọc sách giúp con người tích lũy tri thức và hoàn thiện nhân cách."
3.2 Luận cứ: lí lẽ và bằng chứng
Luận cứ là gì? Đó là cơ sở để chứng minh luận điểm, gồm lí lẽ và bằng chứng đi cặp với nhau. Có thể nhớ nhanh: luận điểm trả lời "nghĩ gì", luận cứ trả lời "vì sao".
Nói cách khác, luận điểm và luận cứ không phải là một. Lí lẽ giải thích tại sao ý kiến đúng, còn bằng chứng là số liệu, sự việc, dẫn chứng cụ thể. Bằng chứng phải kiểm chứng được. Cách nối lí lẽ và bằng chứng thành một mạch chính là lập luận, nên nhiều tài liệu nhắc đến bộ luận điểm, luận cứ, luận chứng cùng nhau.
3.3 Sự khác biệt giữa hai chương trình Ngữ văn
Sách Ngữ văn trước 2018 dùng bộ luận điểm, luận cứ, lập luận. Chương trình Ngữ văn 2018 dùng bộ luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng. Thực chất, lí lẽ và bằng chứng chính là hai thành phần của luận cứ, nên bạn chỉ cần nắm bản chất là có thể học theo cách gọi nào cũng được.
4. Cách xác định và viết luận điểm
4.1 Quy trình 4 bước
Cách xác định luận điểm gồm 4 bước:
- Xác định vấn đề mà đề bài yêu cầu bàn.
- Nêu nhận định của bạn về vấn đề đó.
- Giới hạn phạm vi để luận điểm cụ thể.
- Kiểm tra: tự hỏi bạn có đưa ra được 2–3 lí lẽ ủng hộ không.
Một mẹo hữu ích là dùng "because", "but", "unless" (vì, nhưng, trừ khi) để làm luận điểm cụ thể hơn. Ví dụ: "Học online hiệu quả vì linh hoạt thời gian, nhưng chỉ khi người học tự giác."
4.2 Vị trí đặt luận điểm trong bài
Luận điểm chính thường là một câu ở cuối phần mở bài. Câu này phải trả lời trực tiếp câu hỏi của đề. Các luận điểm phụ đặt ở đầu mỗi đoạn thân bài để người đọc dễ theo dõi.
4.3 Luận điểm tiếng Anh: thesis statement
Trong bài luận học thuật tiếng Anh, luận điểm chính tương ứng với thesis statement. Có bốn loại phổ biến: phân tích, giải thích, tự sự và lập luận.
Cần phân biệt với purpose statement. Câu mục đích chỉ báo hướng đi ("Bài viết bàn về tác động của mạng xã hội"), còn thesis statement đã nêu kết luận ("Mạng xã hội làm giảm khả năng tập trung của học sinh").
5. Ví dụ và lỗi thường gặp khi viết luận điểm
5.1 Ví dụ luận điểm tốt và chưa tốt
Khi tìm luận điểm là gì ví dụ, hãy so sánh câu chỉ nêu chủ đề với câu có quan điểm:
- Chưa tốt: "Bài viết nói về giờ ngủ của học sinh." (chỉ là chủ đề)
- Tốt hơn: "Học sinh cần ngủ đủ giấc vì thiếu ngủ làm giảm khả năng ghi nhớ."
Câu thứ hai có quan điểm, có lí do, và có thể tranh luận.
5.2 Lỗi thường gặp của người học
- Lan man, lặp ý, sáo rỗng: viết dài không đồng nghĩa với thuyết phục hơn.
- Phản đề phủ định chính luận điểm: khi nêu ý kiến trái chiều, cần bác lại chứ đừng vô tình đồng ý với nó.
- Dẫn chứng không gắn luận điểm: bằng chứng phải liên quan chặt chẽ, kiểm chứng được, không bịa và tránh nhân vật dễ gây tranh cãi.
Câu hỏi thường gặp
Luận điểm có phải ý kiến chủ quan không?
Luận điểm là quan điểm của người viết, nhưng không được nêu tùy hứng. Nó cần có lí lẽ và bằng chứng kiểm chứng được để thuyết phục người đọc.
Một bài văn có thể có bao nhiêu luận điểm?
Một bài có một luận điểm chính, kèm nhiều luận điểm phụ tùy độ dài. Mỗi đoạn nên triển khai một ý.
Luận điểm có thể là câu hỏi không?
Nên viết thành câu khẳng định rõ ràng. Câu hỏi chưa thể hiện quan điểm của người viết.
Luận điểm tiếng Anh là gì?
Luận điểm tiếng Anh là gì? Thường được dịch là thesis statement, tức câu nêu quan điểm chính của bài luận, hay đặt ở cuối mở bài.
Xem thêm các bài viết về kiến thức học tập:
Nắm chắc luận điểm giúp bạn viết bài có trục rõ ràng, lí lẽ gọn và bằng chứng đúng chỗ. Hãy bắt đầu từ một câu khẳng định cụ thể, có thể tranh luận, rồi dựng luận cứ xung quanh nó. Chỉ cần làm đều tay, các bài nghị luận của bạn sẽ mạch lạc và thuyết phục hơn.
Nguồn tham khảo
Bạn có làm được hướng dẫn này không?
Có
Không