Trả lời nhanh: Pansexual (toàn tính luyến ái) là xu hướng có thể bị thu hút về tình cảm, lãng mạn hoặc tình dục với người thuộc mọi giới tính và bản dạng giới, trong đó giới tính không phải yếu tố quyết định. Điều này không có nghĩa là thích tất cả mọi người, mà là thu hút theo từng cá nhân cụ thể.
❓ Pansexual có phải là thích tất cả mọi người không?
❓ Pansexual khác bisexual ở điểm nào?
❓ Làm sao biết mình có phải pansexual không?
1. Pansexual nghĩa là gì?
Định nghĩa pansexual (toàn tính luyến ái)
Pansexual là gì? Đây là xu hướng mà một người có thể bị thu hút bởi người khác bất kể giới tính, giới tính sinh học hay bản dạng giới của họ. Với người toàn tính, giới tính không phải yếu tố quyết định khi nảy sinh cảm xúc.
Sự thu hút này có thể là tình dục, lãng mạn hoặc cảm xúc, tuỳ mỗi người. Nếu bạn thắc mắc pansexual là gì trong LGBT, đây là chữ "P" thường được thêm sau LGBTQ hoặc nằm trong dấu "+". Cách gọi ngắn là "pan".
Cần phân biệt ba khái niệm: giới tính sinh học, bản dạng giới (bạn cảm thấy mình là ai) và xu hướng tính dục (bạn bị thu hút bởi ai). Pansexual thuộc nhóm thứ ba.

Pansexual (toàn tính luyến ái)
Nguồn gốc và lịch sử của thuật ngữ
Tiền tố "pan-" trong tiếng Hy Lạp nghĩa là "tất cả", giống như trong "panorama" (toàn cảnh). Ghép vào chữ "sexual", từ này gợi ý sự thu hút không bị bó hẹp trong một vài giới tính. Ngày nay, khi ai đó nói "mình là pan", họ thường muốn nói giới tính của đối phương không phải thứ quyết định mình có rung động hay không.
Thuật ngữ xuất hiện từ khoảng năm 1910 và được in năm 1914 trên Journal of Abnormal Psychology, nhưng nghĩa ban đầu khác với cách hiểu hiện nay. Nghĩa gần hiện đại được dùng từ khoảng thập niên 1960-1970. Đến thập niên 1990, pansexual mới trở thành một bản sắc và cộng đồng riêng.
Pansexual có nghĩa là thích tất cả mọi người không?
Không. Đây là hiểu lầm phổ biến nhất khi tìm pansexual có nghĩa là gì. Người pansexual vẫn chọn lọc, giống như người dị tính không thích mọi người khác giới.
Điều khác biệt chỉ là "bộ lọc" không đặt ở giới tính. Họ có thể thích một người vì tính cách, sự hài hước, cách trò chuyện hay cách đối xử với người khác. Cộng đồng hay diễn đạt ý này bằng cụm "hearts not parts" (trái tim, không phải bộ phận cơ thể).
2. Phân biệt pansexual với các xu hướng dễ nhầm
Pansexual khác bisexual như thế nào?
Khi so sánh bisexual và pansexual, điểm chung là cả hai đều không giới hạn ở một giới. Bisexual thường được hiểu là thu hút với từ hai giới trở lên, còn pansexual là giới tính không phải yếu tố chính.
|
Tiêu chí
|
Bisexual
|
Pansexual
|
|
Cách hiểu phổ biến
|
Thu hút nhiều giới
|
Giới tính không là yếu tố chính
|
|
Vai trò của giới tính
|
Có thể vẫn được tính đến
|
Ít hoặc không được xét
|
Ranh giới giữa pansexual và bisexual khá mờ, nhiều người dùng cả hai nhãn. Một số người chọn nhãn pan để tránh bị hiểu nhầm là chỉ thích hai giới. Cũng không đúng khi nói pan chỉ là bi "đổi tên cho thời thượng": mỗi người chọn nhãn nào khớp nhất với trải nghiệm của mình.
Pansexual khác omnisexual và polysexual
Omnisexual là gì? Người omnisexual bị thu hút bởi mọi giới nhưng vẫn nhận biết giới tính và có thể có ưu tiên. Người pansexual thì ít xét giới tính hơn, dù ranh giới này mờ và không phải ai cũng đồng ý cách phân chia.
Polysexual là gì? Đó là thu hút với nhiều giới, nhưng không nhất thiết mọi giới. Theo cách hiểu phổ biến, phạm vi thu hút của polysexual thường được mô tả là chọn lọc hơn. Đây không phải thứ bậc cứng: các nhãn có thể chồng lấn, và một người hoàn toàn có thể thấy mình khớp với hơn một nhãn.
Pansexual khác asexual, panromantic và intersex
Khi hỏi pansexual và asexual là gì, hãy nhớ asexual là ít hoặc không có hấp dẫn tình dục với người khác. Asexual là một "phổ": có người hoàn toàn không cảm thấy hấp dẫn tình dục, có người chỉ cảm thấy trong những hoàn cảnh nhất định. Pansexual nói về việc giới tính không quyết định sự thu hút, còn asexual nói về mức độ thu hút tình dục. Hai điều này không loại trừ nhau.
Panromantic nói về thu hút lãng mạn với mọi giới, không nhất thiết kèm thu hút tình dục. Ví dụ, một người panromantic asexual có thể yêu, muốn hẹn hò và gắn bó với người thuộc bất kỳ giới nào, nhưng ít hoặc không có nhu cầu tình dục.
Intersex là đặc điểm sinh học (cơ thể có biến thể giới tính), không phải xu hướng tính dục. Một người intersex có thể là dị tính, đồng tính, pansexual hay bất kỳ xu hướng nào khác.
3. Dấu hiệu và cách tự nhận diện
Làm sao để nhận biết bản thân có phải pansexual?
Không có bài kiểm tra chính thức nào, chỉ có sự tự nhận thức. Bạn có thể tự hỏi:
- Mình từng bị thu hút bởi những ai, ở những giới nào?
- Giới tính của người đó có đóng vai trò gì trong cảm xúc của mình?
- Mình thích điều gì ở họ: tính cách, sự quan tâm hay cách họ nói chuyện?
Xu hướng có thể được hiểu rõ hơn theo thời gian, nên bạn không cần vội chọn nhãn. Nhãn chỉ là công cụ giúp mô tả bản thân, không phải khuôn bắt buộc.
Cờ pansexual có ý nghĩa gì?
Cờ pansexual là gì? Pansexual flag có ba sọc ngang: hồng, vàng và xanh dương. Theo cách giải thích phổ biến, sọc hồng đại diện cho người nữ, sọc xanh dương cho người nam, còn sọc vàng ở giữa cho những người không thuộc nhị phân, như phi nhị nguyên hay đa dạng giới.
4. Hiểu lầm thường gặp và góc nhìn xã hội
Những hiểu lầm phổ biến về pansexual
- Thích cả đồ vật, động vật: sai. Đây chỉ là trò chơi chữ "pan" (cái chảo) trong các bình luận mạng. Sự thu hút của người pan hướng đến con người.
- Ngoại tình hay quan hệ nhiều: pansexual nói về đối tượng có thể thu hút, không nói về cách sống chung thuỷ. Nó cũng không đồng nghĩa với polyamory (nhiều mối quan hệ cùng lúc).
- Chỉ là giai đoạn nhất thời: gia đình hay nói vậy khiến người trẻ khó công khai, nhưng trải nghiệm của mỗi người cần được lắng nghe thay vì gạt đi.
- "Mù giới": đôi khi người ta mô tả người pan là "không để ý giới tính". Đây chỉ là một cách nói, và không phải ai cũng đồng ý.
Pansexual có phải là bệnh không?
Không. DSM-5 không xem xu hướng tính dục là bệnh, nên pansexual không cần "chữa". Tuy nhiên, người pansexual có thể gặp kỳ thị hoặc áp lực từ người xung quanh. Khi đó, tìm cộng đồng hỗ trợ hoặc người đáng tin để chia sẻ sẽ giúp ích nhiều. Quan trọng nhất là tôn trọng cách mỗi người tự định nghĩa bản thân.
5. Câu hỏi thường gặp
Pansexual có phải là bệnh không?
Không. DSM-5 không xem xu hướng tính dục là bệnh, nên không có gì cần điều trị. Nếu một bạn trẻ thấy lo âu hay căng thẳng vì bị gia đình hay bạn bè phán xét, điều cần hỗ trợ là áp lực tinh thần, và một chuyên gia tâm lý thân thiện với cộng đồng LGBTQ+ có thể giúp.
Panromantic là gì và khác pansexual thế nào?
Panromantic chỉ thu hút lãng mạn với mọi giới, không nhất thiết kèm thu hút tình dục. Pansexual có thể gồm cả hai. Chẳng hạn, một người có thể yêu và muốn nắm tay, chăm sóc bất kỳ ai mình quý mến mà không có nhu cầu tình dục, khi đó "panromantic" mô tả họ chính xác hơn.
Pansexual có thay đổi theo thời gian không?
Có thể. Một số người thấy sự thu hút của mình dịch chuyển theo thời gian, số khác thì ổn định từ đầu và chỉ đến sau này mới có từ ngữ để gọi tên nó. Hai trường hợp này khác nhau: một bên là trải nghiệm thay đổi, bên kia là hiểu rõ bản thân hơn. Không ai bắt buộc phải thuộc nhóm nào.
Pansexual có khác omnisexual không?
Có, dù ranh giới mờ. Người omnisexual vẫn nhận biết giới tính và có thể thấy mình hợp với giới này hơn giới kia, còn người pansexual thường nói giới tính ít ảnh hưởng đến sự thu hút. Vì cách hiểu còn khác nhau giữa cộng đồng, bạn nên hỏi người đó họ hiểu nhãn của mình ra sao.
Nếu muốn đọc thêm về các khái niệm quanh giới tính và xu hướng tính dục, bạn có thể xem những bài dưới đây.
Tìm hiểu thêm về các khái niệm liên quan đến giới tính và xu hướng tính dục:
Tóm lại, pansexual là sự thu hút hướng đến từng con người cụ thể, không bị giới tính chi phối, và không đồng nghĩa với thích tất cả mọi người. Nhãn này có thể chồng lấn với bisexual hay các nhãn khác, nên điều quan trọng là bạn gọi tên bản thân theo cách thấy đúng nhất. Mỗi người đều xứng đáng được lắng nghe và tôn trọng.
Nguồn tham khảo