Trả lời nhanh: Viral là tính từ tiếng Anh chỉ nội dung như video, hình ảnh, bài đăng lan truyền rất nhanh và rộng trên internet, mạng xã hội nhờ người dùng chia sẻ, giống virus lây lan. Nghĩa gốc là thuộc về hoặc do virus gây ra. Cụm go viral nghĩa là bùng nổ, được lan truyền chóng mặt.
1. Viral nghĩa là gì?
Lướt Facebook hay TikTok, bạn sẽ thường gặp câu kiểu "clip này đang viral lắm". Vậy viral là gì và nên hiểu từ này thế nào cho đúng? Phần dưới đây giải thích nghĩa thông dụng, nghĩa gốc và cách đọc chuẩn.
Định nghĩa viral trên mạng xã hội
Trong tiếng Anh, viral là một tính từ (adjective) chỉ nội dung lan truyền rất nhanh và rộng trên internet nhờ người dùng chủ động chia sẻ cho nhau. Nếu tìm cách nói viral tiếng Việt là gì, cách dịch sát nhất là "lan truyền" hoặc "gây bão mạng".
Ví dụ: tối hôm trước ai đó đăng video chú mèo trượt chân té vào chậu nước. Sáng hôm sau, video đã xuất hiện khắp nhóm chat, trang hài hước và được hàng loạt người đăng lại. Đó chính là một nội dung viral.
Khi nói một thứ "đang viral", người ta ám chỉ nó đang lan rộng ở thời điểm hiện tại. Còn "lên viral" nghĩa là nội dung vừa bùng nổ, từ ít người biết thành nhiều người biết. Với viral trên TikTok, đó thường là video được nền tảng đề xuất mạnh, người xem liên tục chia sẻ, quay lại hoặc làm theo.
Nguồn gốc từ virus và nghĩa y học
Nghĩa mạng xã hội của viral được mượn từ hình ảnh virus lây lan.
Viral bắt nguồn từ "virus", với nghĩa ban đầu là thuộc về hoặc do virus gây ra. Nghĩa gốc "liên quan đến virus" được ghi nhận từ năm 1937, trước khi có nghĩa lan truyền trên mạng.
Trong y học, bạn sẽ gặp cụm viral infection, nghĩa là "nhiễm virus", ví dụ cảm cúm do virus. Ngoài ra còn có viral fever (sốt siêu vi) hay viral load (tải lượng virus).
Nghĩa mạng xã hội được mượn từ hình ảnh virus: nội dung "lây" từ người này sang người khác, mỗi lượt chia sẻ lại mở ra thêm nhiều người xem mới. Vì vậy, khi đọc tài liệu sức khỏe, đừng hiểu viral thành "nổi tiếng" nhé.
Cách phát âm viral
Nhiều người đọc viral thành "vai-rồ", nhưng cách này chưa chuẩn. Phiên âm đúng là /ˈvaɪrəl/, đọc gần giống "VAI-rơl".
Trọng âm rơi vào âm tiết đầu "vai". Âm thứ hai đọc nhẹ, lướt nhanh. Âm cuối /l/ cần đưa đầu lưỡi chạm nhẹ lợi trên, không đọc thành "rồ".
2. Các cụm từ thường gặp với viral
Go viral, viral video, content viral nghĩa là gì?
Go viral là cụm động từ, nghĩa là "trở nên lan truyền cực nhanh" trên mạng. Ví dụ: "Her dance video went viral overnight" (Video nhảy của cô ấy lan truyền chỉ sau một đêm).
Một số cụm phổ biến khác:
- Viral video: video được chia sẻ mạnh, lượt xem tăng vọt trong thời gian ngắn.
- Viral clip: cách gọi tương tự viral video, thường dùng cho đoạn phim ngắn.
- Content viral: chỉ chung mọi loại nội dung lan truyền như ảnh chế, bài đăng, câu nói, meme.
Viral cũng dùng được như danh từ, số nhiều là virals. Danh từ virality chỉ "độ lan truyền" của một nội dung.
Viral marketing là gì?
Bốn hình thức viral marketing thường gặp.
Viral marketing là hình thức tiếp thị dựa vào việc người dùng tự chia sẻ thông điệp của thương hiệu, giúp nội dung lan rộng mà không cần chi quá nhiều cho quảng cáo. Nếu bạn chưa nắm khái niệm nền, có thể tìm hiểu trước marketing là gì để dễ hình dung hơn.
Ý tưởng "nội dung lây lan như virus" xuất hiện trong cuốn Media Virus! của Douglas Rushkoff năm 1994. Khái niệm viral marketing gắn với bài báo The Virus of Marketing của Jeffrey Rayport năm 1996. Thuật ngữ này được dùng rộng trong marketing từ những năm 2000.
Viral marketing thường chia thành bốn loại:
|
Loại
|
Cách hoạt động
|
|
Pass Along
|
Nội dung đủ hay để người xem tự chuyển tiếp cho bạn bè
|
|
Undercover
|
Thông điệp được lồng khéo trong nội dung, người xem không nhận ra ngay là quảng cáo
|
|
Incentive
|
Có phần thưởng khi chia sẻ, như mời bạn bè nhận quà
|
|
Edgy Gossip
|
Dùng chi tiết gây tò mò, tranh cãi để tạo bàn tán
|
Lưu ý: viral marketing không tự lan. Người dùng phải chủ động chia sẻ thì chiến dịch mới hiệu quả.
3. Điều gì khiến nội dung trở nên viral?
Yếu tố cảm xúc và tính chia sẻ
Nội dung dễ viral thường chạm tới cảm xúc mạnh: hài hước khiến bạn bật cười, ngạc nhiên vì chuyện lạ, xúc động, hoặc gây tranh cãi khiến ai cũng muốn nêu ý kiến.
Bên cạnh đó, nội dung cần ngắn, trực quan, dễ chia sẻ. Một clip 15 giây xem trên điện thoại dễ được gửi đi hơn bài viết dài. Vài giây đầu rất quan trọng, người làm nội dung gọi đó là viral hook: "cú móc" mở đầu như một câu hỏi lạ hay cảnh bất ngờ để giữ người xem lại. Kể chuyện chân thực thường được đón nhận tốt hơn dàn dựng quá đà.
Nền tảng giúp nội dung lan nhanh
Tại Việt Nam, Facebook, TikTok, YouTube và Zalo là những kênh lan truyền chính. TikTok đề xuất video cho cả người chưa theo dõi bạn, Facebook và Zalo giúp nội dung đi nhanh qua nhóm bạn bè, còn YouTube giữ nội dung lâu hơn.
Người có ảnh hưởng (influencer) cũng đẩy tốc độ lan truyền lên rất nhanh. Chỉ cần một tài khoản lớn chia sẻ, nội dung có thể đến với rất nhiều người trong vài giờ.
Phần lớn nội dung lan tỏa bắt đầu từ hình ảnh rõ nét để người xem muốn bấm chia sẻ. Nếu bạn hay quay video hoặc livestream từ laptop, một chiếc webcam sắc nét là bước khởi đầu rất cơ bản.
Muốn tạo nội dung dễ lan tỏa, bạn có thể cần thêm thiết bị quay phát trực tiếp. Tham khảo các mẫu webcam đang bán:
4. Viral khác trend như thế nào?
Phân biệt viral, trend và lượt xem cao
Viral, trend và lượt xem cao là ba khái niệm khác nhau.
Ba khái niệm này hay bị dùng lẫn lộn:
|
Tiêu chí
|
Viral
|
Trend
|
Lượt xem cao
|
|
Bản chất
|
Một nội dung lan nhanh
|
Xu hướng nhiều người làm theo
|
Con số hiển thị
|
|
Thời gian
|
Thường ngắn hạn
|
Thường kéo dài hơn, tùy xu hướng
|
Tùy nguồn
|
|
Cách lan
|
Chia sẻ tự nhiên
|
Bắt chước, biến tấu
|
Có thể nhờ quảng cáo trả tiền
|
Một video được chạy quảng cáo đạt lượt xem lớn chưa chắc là viral, vì người xem không tự chia sẻ. Ngược lại, một nội dung viral có thể trở thành trend: ví dụ đoạn nhảy ngắn lan rộng, rồi hàng loạt người quay lại theo phong cách riêng. Dĩ nhiên cũng có trend chỉ rộ lên vài ngày rồi tắt.
5. Viral: lợi ích, rủi ro và lưu ý
Ưu điểm và nhược điểm của viral
Ưu điểm:
- Chi phí thấp so với quảng cáo truyền thống
- Tăng nhận diện thương hiệu hoặc cá nhân rất nhanh
- Tạo tương tác tự nhiên với người xem
Nhược điểm:
- Khó kiểm soát hướng lan truyền và cách người xem diễn giải
- Có thể phản tác dụng nếu nội dung bị hiểu sai
- Hiệu ứng thường ngắn, nhanh đến cũng nhanh đi
Bài học từ các ví dụ viral thực tế
Viral là con dao hai lưỡi. Hãy hình dung một tình huống: một cửa hàng phụ kiện đăng clip "khách lạ trả tiền giúp người già mua tai nghe". Clip lan nhanh, nhưng rồi người xem phát hiện "khách lạ" là nhân viên cửa hàng. Bình luận lập tức chuyển từ khen sang chê, kéo theo đánh giá xấu về cả sản phẩm.
Nguyên nhân phản ứng ngược nằm ở chỗ người chia sẻ cảm thấy bị lừa về cảm xúc. Càng nhiều người từng lan truyền, càng nhiều người quay lại phản đối. Nội dung dàn dựng hay cố tạo scandal đều dễ rơi vào vòng này.
Bài học rút ra: viral chỉ giúp mọi người biết đến bạn. Chất lượng sản phẩm và niềm tin mới giữ chân khách lâu dài, và không có công thức nào đảm bảo chắc chắn viral.
6. Câu hỏi thường gặp
Viral có phải là từ tích cực không?
Không hẳn. Viral chỉ mô tả mức độ lan truyền, không đánh giá nội dung tốt hay xấu. Một clip cứu hộ cảm động có thể viral, nhưng một tin giả về thuốc chữa bệnh hay vụ lừa đảo cũng có thể viral nhanh không kém. Vì vậy, trước khi bấm chia sẻ thứ đang lan rộng, bạn nên kiểm tra nguồn gốc thông tin.
Một nội dung cần lan nhanh đến mức nào mới gọi là viral?
Không có ngưỡng cố định về lượt xem hay lượt chia sẻ. Bạn có thể nhận biết qua vài dấu hiệu: nội dung xuất hiện ở nhiều trang, nhóm khác nhau, được đăng lại liên tục, bình luận tăng rất nhanh và nhiều người bắt đầu nhại lại hoặc nhắc đến nó ngoài đời.
Viral có chỉ dùng cho internet không?
Không. Trong y học, viral nghĩa là do virus gây ra và đây mới là nghĩa gốc. Ngoài viral infection, bạn còn gặp viral pneumonia (viêm phổi do virus) hay viral hepatitis (viêm gan do virus). Khi đọc toa thuốc hoặc tài liệu sức khỏe, cần hiểu theo nghĩa này thay vì nghĩa "lan truyền".
Viral có dùng làm danh từ được không?
Được. Viral có thể là danh từ đếm được, chỉ video hoặc quảng cáo được tạo ra để lan truyền, số nhiều là virals. Ví dụ: "The brand released three virals last month" (Thương hiệu tung ra ba video lan truyền trong tháng trước). Cách dùng này phổ biến trong giới marketing hơn là giao tiếp hằng ngày.
Viral là nội dung lan truyền nhanh nhờ người dùng tự chia sẻ, bắt nguồn từ nghĩa "do virus gây ra" và khác với trend hay lượt xem nhờ quảng cáo. Nắm rõ nghĩa giúp bạn dùng từ đúng ngữ cảnh, đồng thời tỉnh táo hơn trước những thứ đang lan rộng. Nếu muốn tạo nội dung lan tỏa, sự chân thực và chất lượng mới là thứ giữ người xem ở lại.
Nếu bạn muốn hiểu thêm những từ hay xuất hiện cùng viral khi lướt mạng xã hội, dưới đây là vài thuật ngữ đáng tham khảo.
Xem thêm các thuật ngữ mạng xã hội đang được dùng nhiều:
Nguồn tham khảo
Bạn có làm được hướng dẫn này không?
Có
Không