Trả lời nhanh: Tính từ là từ loại dùng để miêu tả đặc điểm, tính chất hoặc trạng thái của sự vật, hiện tượng, con người và hoạt động, như đẹp, cao, đỏ, vui. Tính từ thường trả lời câu hỏi "như thế nào?", bổ nghĩa cho danh từ hoặc động từ và có thể làm vị ngữ trong câu.
1. Tính từ là gì?
Nhiều bạn nhỏ và phụ huynh khi kèm con học thường hỏi tính từ là gì và dùng nó thế nào cho đúng. Nắm chắc tính từ giúp câu văn rõ nghĩa và sinh động hơn.
Định nghĩa tính từ
Tính từ là từ chỉ đặc điểm, tính chất, trạng thái của sự vật, con người, hiện tượng hoặc hoạt động. Vậy tính từ là từ chỉ gì? Nó chỉ màu sắc, hình dáng, kích thước, phẩm chất hay cảm xúc.
Cách hiểu nhanh nhất về thế nào là tính từ là xem từ đó có trả lời được câu hỏi "như thế nào?" hay không. Ví dụ: "Chiếc điện thoại này như thế nào?" – "Chiếc điện thoại này mỏng". Từ "mỏng" chính là tính từ.
Theo RDSIC, khái niệm tính từ được học chính thức ở lớp 4. Vì vậy, tính từ lớp 4 là phần kiến thức nền mà học sinh tiểu học cần nắm chắc.
Ví dụ về tính từ
Dưới đây là một số ví dụ về tính từ quen thuộc:
- Chỉ màu sắc: xanh, đỏ, trắng, tím.
- Chỉ kích thước, hình dáng: to, nhỏ, dài, tròn.
- Chỉ tính cách: chăm chỉ, hiền lành, thật thà.
- Chỉ trạng thái: buồn, vui, mệt, khỏe.
Đặt câu ví dụ: "Màn hình laptop rất sáng." "Em bé đang buồn." "Bạn Lan rất chăm chỉ."
2. Cách nhận biết tính từ
Khi gặp một từ lạ, bạn có thể áp dụng vài phép thử đơn giản. Đây là cách nhận biết tính từ nhanh và dễ nhớ cho học sinh.
Ba phép thử nhanh
- Phép thử "rất, hơi, quá": Thêm được các phó từ chỉ mức độ như rất, hơi, quá, lắm thì từ đó thường là tính từ. Ví dụ: rất đẹp, hơi nóng, nhanh quá.
- Phép thử "hãy, đừng, chớ": Tính từ thường không đi với hãy, đừng, chớ. "Hãy chạy" thì ổn, nhưng "hãy đỏ" lại nghe rất lạ.
- Phép thử câu hỏi "như thế nào?": Từ trả lời được câu hỏi này thường là tính từ.
Ngoài ra, tính từ cũng kết hợp được với đã, đang, sẽ, không, chưa, ví dụ "trời đã tối", "pin chưa đầy". Đây là điểm tính từ giống động từ, nên cần kết hợp thêm phép thử mức độ để chắc chắn.
Câu hỏi hay gặp là trước tính từ là từ loại gì. Thường đó là phó từ (rất, hơi, đã, đang, không…). Còn sau tính từ là gì? Thường là phó từ (lắm, quá) hoặc từ chỉ so sánh, phạm vi (hơn, nhất, như…).

Sơ đồ ba phép thử cách nhận biết tính từ bằng rất, hãy và câu hỏi như thế nào
Phân biệt tính từ với danh từ và động từ
Để hiểu danh từ động từ tính từ là gì, hãy nhớ: danh từ chỉ sự vật, động từ chỉ hành động, tính từ chỉ đặc điểm.
|
Tiêu chí
|
Danh từ
|
Động từ
|
Tính từ
|
|
Chỉ gì
|
Sự vật, con người, khái niệm
|
Hành động, hoạt động
|
Đặc điểm, tính chất, trạng thái
|
|
Ví dụ
|
điện thoại, mẹ, quyển sách
|
chạy, sạc, đọc
|
mới, nhanh, vui
|
|
Đi với "rất"
|
Không
|
Chỉ động từ tâm lý, cảm xúc (rất thích, rất sợ)
|
Có
|
|
Đi với "hãy, đừng"
|
Không
|
Có
|
Thường không
|
|
Đi với "những, các, một"
|
Có
|
Không
|
Không
|

So sánh danh từ, động từ và tính từ qua ba nhóm chỉ sự vật, hành động và đặc điểm
3. Vị trí và chức năng của tính từ trong câu
Nắm được vị trí của tính từ trong câu giúp bạn đặt câu đúng và phân tích ngữ pháp dễ hơn.
Vị trí của tính từ
Trong tiếng Việt, tính từ thường đứng sau danh từ hoặc sau động từ mà nó bổ nghĩa. Ví dụ: "áo đẹp", "chiếc tai nghe nhỏ", "chạy nhanh", "học giỏi".
Đây là điểm khác lớn với tiếng Anh. Nhiều người lầm tưởng tính từ luôn đứng trước danh từ, nhưng trong tiếng Việt điều ngược lại mới phổ biến.
Chức năng của tính từ
Chức năng của tính từ gồm ba vai trò chính:
- Làm vị ngữ: "Điện thoại của em rất bền."
- Bổ nghĩa cho danh từ, động từ: "Bạn ấy có giọng nói hay." "Cậu bé viết đẹp."
- Đôi khi làm chủ ngữ: "Chăm chỉ là đức tính tốt."
Như vậy, tính từ không chỉ phụ họa mà còn có thể giữ vai trò nòng cốt trong câu.
Cụm tính từ
Cụm tính từ là gì? Đó là tổ hợp gồm tính từ làm trung tâm và các từ phụ đi kèm, thường được học sâu hơn ở bậc THCS. Một cụm tính từ có ba phần:
|
Phần phụ trước
|
Trung tâm
|
Phần phụ sau
|
|
vẫn còn, rất
|
trẻ
|
như một thanh niên
|
|
đang
|
nóng
|
lên
|
|
không
|
nhanh
|
bằng máy mới
|
Phần phụ trước thường chỉ thời gian, mức độ, khẳng định hoặc phủ định. Phần phụ sau thường chỉ so sánh, phạm vi hoặc mức độ.

Sơ đồ cấu tạo cụm tính từ gồm phần phụ trước, trung tâm và phần phụ sau
4. Phân loại tính từ
Có nhiều cách phân loại tính từ tùy góc nhìn. Dưới đây là ba cách chia phổ biến, dễ nhớ.
Theo nghĩa: đặc điểm, tính chất, trạng thái
- Tính từ chỉ đặc điểm: nét riêng nhìn thấy được từ bên ngoài như màu sắc, hình dáng, kích thước. Ví dụ: đen, vuông, cao, mỏng.
- Tính từ chỉ tính chất: phẩm chất, tính cách bên trong, thường phải suy nghĩ mới nhận ra. Ví dụ: tốt, xấu, trung thực, kiên nhẫn.
- Tính từ chỉ trạng thái: tình trạng tồn tại tại một thời điểm, có thể thay đổi. Ví dụ: vui, mệt, ồn ào, yên tĩnh.
Ví dụ dễ hình dung: "chiếc laptop mỏng" là đặc điểm, "chiếc laptop bền" thiên về tính chất, còn "máy đang nóng" là trạng thái.
Tính từ tự thân và không tự thân
Tính từ tự thân là những từ vốn dĩ đã là tính từ, như đẹp, xanh, cao, vui.
Tính từ không tự thân là danh từ hoặc động từ được chuyển loại để dùng như tính từ. Ví dụ: "Cô ấy ăn mặc rất quê." Từ "quê" vốn là danh từ, nhưng khi đi với "rất" nó mang nghĩa chỉ tính chất. Tương tự, "anh ấy rất Tây".
Tính từ tương đối và tuyệt đối
Tính từ tương đối có thể so sánh mức độ, kết hợp được với rất, hơi, quá, hơn, nhất. Ví dụ: rất nhanh, nhẹ hơn, tốt nhất.
Tính từ tuyệt đối đã mang sẵn mức độ cao nhất, không kết hợp với từ chỉ mức độ. Ví dụ: xanh lè, đỏ rực, trắng tinh. Không ai nói "rất trắng tinh".

So sánh tính từ tương đối có thang mức độ và tính từ tuyệt đối mang sẵn mức cao nhất
5. Tính từ trong tiếng Anh (adjective) khác gì tiếng Việt?
Nhiều học sinh học song song hai ngôn ngữ nên hay hỏi tính từ trong tiếng Anh là gì. Đó là adjective, từ dùng để bổ nghĩa cho danh từ hoặc đại từ.
Vị trí và so sánh
Adjective thường đứng trước danh từ ("a new phone") hoặc sau động từ nối như be, seem, look ("The phone is new"). Với đại từ bất định, tính từ đứng sau: "something special".
Khi so sánh, tính từ tiếng Anh biến đổi hình thức: thêm -er/-est (fast → faster → fastest) hoặc dùng more/most (more expensive). Tiếng Việt không biến đổi, chỉ thêm từ: nhanh → nhanh hơn → nhanh nhất.
Vậy trật tự tính từ là gì? Đó là quy tắc sắp xếp nhiều tính từ, thường nhớ bằng OSASCOMP. Ví dụ "a beautiful small old round red Italian leather handbag": beautiful (ý kiến), small (kích thước), old (tuổi), round (hình dạng), red (màu sắc), Italian (nguồn gốc), leather (chất liệu), hand (mục đích).
Những nhầm lẫn thường gặp
- Mọi từ đuôi -ly là tính từ: Sai. Đuôi -ly thường là trạng từ (quickly, slowly), dù có ngoại lệ như friendly, lovely.
- Tính từ tiếng Việt cũng biến đổi khi so sánh: Sai, tiếng Việt chỉ thêm hơn, nhất.
- Áp vị trí tiếng Anh vào tiếng Việt: Nói "đẹp áo" thay vì "áo đẹp" là sai trật tự.
6. Lỗi thường gặp khi dùng tính từ
Nhầm từ loại theo ngữ cảnh
Một từ có thể thuộc nhiều từ loại tùy ngữ cảnh. Trong "Mẹ chọn màu này", "màu" là danh từ. Trong "chiếc ốp lưng đỏ", "đỏ" là tính từ bổ nghĩa cho danh từ "ốp lưng". Hãy xét vai trò trong câu thay vì học thuộc máy móc.
Lạm dụng tính từ khi viết
Chọn đúng tính từ giúp diễn đạt chính xác, nhưng dùng quá nhiều sẽ khiến câu rườm rà. Thay vì "căn phòng rất rất đẹp, xinh, lung linh", chỉ cần một tính từ đắt giá như "căn phòng ấm cúng".
7. Câu hỏi thường gặp
Tính từ đứng trước hay sau danh từ?
Trong tiếng Việt, tính từ thường đứng sau danh từ, như "áo đẹp", còn tiếng Anh thường đứng trước, như "beautiful dress". Tuy vậy, tiếng Việt vẫn có ngoại lệ: trong văn chương, tính từ có thể đảo lên trước để nhấn mạnh, như "Xanh xanh bãi mía bờ dâu", hoặc xuất hiện trong một số từ ghép Hán Việt như "cao ốc", "mỹ nhân".
Tính từ có thể làm chủ ngữ không?
Có, nhưng khi đó tính từ được hiểu như tên gọi của một phẩm chất, trạng thái, không còn miêu tả một sự vật cụ thể. Ví dụ "Trung thực giúp ta được tin tưởng". Câu kiểu này thường đi với vị ngữ dạng "là…" hoặc nêu tác dụng, nhận xét. Nếu tách khỏi ngữ cảnh đó, câu dễ trở nên khó hiểu.
Có mấy loại tính từ trong tiếng Việt?
Không có con số cố định vì mỗi sách, mỗi tài liệu chia theo tiêu chí khác nhau. Phổ biến nhất là chia theo nghĩa (đặc điểm, tính chất, trạng thái), theo nguồn gốc (tự thân, không tự thân) và theo mức độ (tương đối, tuyệt đối). Khi làm bài, học sinh nên bám cách chia trong sách giáo khoa đang học.
Tính từ sở hữu là gì?
Tính từ sở hữu là các từ tiếng Anh như my, your, his, her đứng trước danh từ để chỉ người sở hữu, ví dụ "my phone". Chúng khác tính từ miêu tả vì không nêu đặc điểm của sự vật.
Nguồn tham khảo