Trả lời nhanh:Công thức cấu tạo cho biết các nguyên tử nối với nhau theo thứ tự nào và bằng liên kết nào. Với các phân tử cộng hóa trị đơn giản, một gạch biểu diễn một liên kết đơn, tương ứng một cặp electron dùng chung; hai gạch là liên kết đôi, ba gạch là liên kết ba. Ví dụ H2O viết H–O–H; CO2 viết O=C=O. Công thức phân tử cho biết thành phần và số nguyên tử, còn công thức cấu tạo cho biết cách chúng nối với nhau.
1. Công thức cấu tạo là gì?
Có thể hiểu công thức cấu tạo là sơ đồ các mối nối trong một phân tử. Để đọc sơ đồ, trước hết cần nhận ra kí hiệu nguyên tố và số gạch liên kết. Phần đầu bài dùng ví dụ đơn giản; những nội dung về ion, điện tích hình thức và cộng hưởng là phần mở rộng.
1.1 Định nghĩa và cách hình dung
Ví dụ, H2O cho biết nước có 2 nguyên tử H và 1 nguyên tử O. Viết H–O–H cho biết mỗi H nối với O, không nối trực tiếp với H còn lại. Công thức cấu tạo thông thường không tự cho biết đầy đủ hình dạng không gian: H–O–H không có nghĩa phân tử nước là một đường thẳng. Tên tiếng Anh của công thức cấu tạo là structural formula.
Trong H–O–H, O có hai liên kết đơn với H. Trong H–C≡C–H, hai C nối với nhau bằng liên kết ba. Với cách biểu diễn liên kết cộng hóa trị bằng gạch, mỗi gạch tương ứng một cặp electron dùng chung: dấu = biểu diễn hai cặp electron liên kết, dấu ≡ biểu diễn ba cặp. Các cặp electron không tham gia liên kết thường không được viết trong công thức cấu tạo thông thường.
1.2 Phân biệt công thức cấu tạo với công thức phân tử
Công thức phân tử cho biết các nguyên tố và số nguyên tử mỗi nguyên tố trong một phân tử, như H2O hay C4H10. Công thức thực nghiệm chỉ cho biết tỉ lệ số nguyên tử tối giản. Ví dụ C4H10 có công thức thực nghiệm C2H5. Hai dạng này đều không chỉ rõ nguyên tử nào nối với nguyên tử nào; đôi khi chúng trùng nhau, như H2O.
Các chất có cùng công thức phân tử nhưng khác cấu tạo là những đồng phân cấu tạo của nhau. Chẳng hạn C4H10 có hai đồng phân cấu tạo:
- n-butan: CH3–CH2–CH2–CH3 (mạch thẳng).
- Isobutan: CH3–CH(CH3)–CH3 (mạch có nhánh).
Hai công thức trên đều có tổng cộng 4 C và 10 H, nhưng bộ khung cacbon khác nhau. Trong CH3–CH(CH3)–CH3, nhóm CH3 trong ngoặc gắn vào C của nhóm CH ngay trước ngoặc. Đây là cách đọc nhánh trong công thức thu gọn.
2. Các dạng công thức cấu tạo thường gặp
Cùng một chất có thể được biểu diễn bằng công thức khai triển, thu gọn hoặc đường khung. Công thức electron và Lewis bổ sung thông tin về electron hóa trị, nên cần phân biệt với công thức cấu tạo chỉ biểu diễn các mối nối.
2.1 Phân biệt công thức cấu tạo, công thức electron và Lewis
| Dạng |
Đặc điểm |
Khi nào dùng |
| Công thức cấu tạo khai triển |
Vẽ đủ mọi nguyên tử và mọi liên kết |
Khi đề yêu cầu rõ dạng khai triển, lúc mới học |
| Công thức cấu tạo thu gọn |
Gộp nguyên tử thành nhóm như CH3, CH2, OH nhưng vẫn phải thể hiện rõ cách nối |
Viết nhanh khi đề không bắt buộc dạng cụ thể |
| Công thức electron |
Dùng dấu chấm để biểu diễn electron hóa trị, gồm cặp liên kết và cặp không liên kết |
Theo dõi các electron tham gia liên kết và electron còn lại |
| Công thức Lewis |
Theo cách trình bày thường dùng ở phổ thông: dùng gạch cho cặp electron liên kết, giữ dấu chấm cho electron không liên kết |
Xét quy tắc bát tử, điện tích hình thức, liên kết cho nhận |
Điểm phân biệt không chỉ là mục đích sử dụng mà còn là cách thể hiện. Với H2O: công thức cấu tạo là H–O–H; công thức Lewis có thêm hai cặp electron không liên kết trên O; công thức electron biểu diễn cả hai cặp liên kết O–H bằng chấm. Trong một số tài liệu quốc tế, tên gọi Lewis có thể được dùng rộng hơn cho cả cách vẽ bằng chấm.
Khi đề yêu cầu công thức Lewis hoặc công thức electron, không chỉ ghi bộ khung liên kết rồi bỏ hết các cặp electron riêng. Khi đề yêu cầu công thức cấu tạo khai triển, cần thể hiện đầy đủ các nguyên tử và liên kết theo yêu cầu.
2.2 Công thức đường khung
Công thức đường khung dùng các đoạn thẳng, đường gấp khúc hoặc đa giác để biểu diễn bộ khung. Mỗi đầu mút hoặc đỉnh không ghi kí hiệu nguyên tố thường là một C; H gắn với C được lược và suy ra theo hóa trị. Nguyên tố khác C, như O, N, Cl, phải được ghi rõ; H gắn với chúng thường cũng được ghi. Một đầu mút đã ghi “O” không được đọc thành C. Đây là cách viết phổ biến trong hóa hữu cơ, không chỉ dùng cho bài học sinh giỏi.
3. Các bước viết công thức cấu tạo
Phần này hướng dẫn cách viết công thức cấu tạo cho các phân tử và ion cộng hóa trị đơn giản qua mô hình Lewis. Không áp dụng nguyên xi để vẽ mọi chất rắn ion, kim loại hoặc vật liệu có cấu trúc mạng.
3.1 Từ electron hóa trị đến sơ đồ liên kết
- Xác định electron hóa trị của các nguyên tố. Với ví dụ cơ bản: H có 1, C có 4, N có 5, O có 6, Cl có 7. Có thể dựa vào cấu hình electron hoặc nhóm nguyên tố phù hợp.
- Cộng electron hóa trị của tất cả nguyên tử. Ion âm cộng thêm số electron ứng với độ lớn điện tích; ion dương trừ đi. Ví dụ NH4⁺ có 5 + 4 × 1 − 1 = 8 electron hóa trị.
- Chọn bộ khung phù hợp, nối các nguyên tử bằng liên kết đơn rồi phân bố electron còn lại. Với nhiều phân tử đơn giản, H nằm ở ngoài; C thường làm trung tâm khi liên kết với H và O. Nếu biểu diễn mọi electron bằng chấm, ta có công thức electron. Hoàn thiện các cặp electron riêng và cân nhắc liên kết đôi, ba khi cần; không chọn bộ khung chỉ bằng cách nhìn nguyên tố nào có ít nguyên tử nhất.
- Kiểm tra electron và các liên kết. Đổi mỗi cặp electron liên kết thành một gạch, đồng thời giữ các cặp không liên kết, sẽ được cách vẽ Lewis thường dùng ở phổ thông. Khi chỉ cần công thức cấu tạo, thường lược các cặp electron không liên kết.
- Kiểm tra số nguyên tử, tổng electron, quy tắc hai electron của H và bát tử khi phù hợp. Với ion, ghi điện tích và ngoặc bao toàn ion. Nếu có điện tích hình thức trên từng nguyên tử thì tổng phải bằng điện tích của cả phân tử hoặc ion.
Mẹo “8 trừ số electron hóa trị” chỉ giúp đoán số liên kết trong một số phân tử trung hòa, đơn giản, tuân theo bát tử; riêng H hướng tới 2 electron. Ví dụ H thường có 1 liên kết, O thường có 2, N thường có 3. Không xem đây là công thức đúng cho mọi ion, gốc tự do hoặc cấu trúc vượt bát tử.
3.2 Liên kết cho nhận và quy tắc bát tử
Theo quy tắc bát tử, nhiều nguyên tử nhóm chính có xu hướng tạo liên kết để được bao quanh bởi 8 electron hóa trị trong mô hình Lewis; riêng H chỉ cần 2. Đây là quy tắc hữu ích nhưng có ngoại lệ. Liên kết cho nhận là liên kết cộng hóa trị mà cặp electron dùng chung ban đầu do một bên cung cấp. Khi mô tả sự hình thành, mũi tên đi từ bên cho cặp electron đến bên nhận, ví dụ H2O cho một cặp electron để liên kết với H⁺ tạo H3O⁺.
Mũi tên cho – nhận không có nghĩa một bên mất hẳn cặp electron như khi hình thành ion. Sau khi liên kết tạo thành, cặp electron được dùng chung. Không thể quyết định bên cho chỉ bằng độ âm điện; phải xét bộ khung, cặp electron sẵn có và khả năng nhận electron của cấu trúc cụ thể.
Một số công thức Lewis thông dụng của hợp chất chứa P, S hoặc Cl được vẽ với hơn 8 electron quanh nguyên tử trung tâm, gọi là cách biểu diễn vượt bát tử. Không suy rộng rằng mọi nguyên tử từ chu kì 3 đều luôn vượt bát tử hoặc luôn có hóa trị lớn hơn 4. Đây là mô hình biểu diễn liên kết, không phải lời giải thích đầy đủ cấu trúc electron thực tế.
3.3 Quy tắc với axit có oxi và muối
Với axit có oxi thông dụng như HNO3, H2SO4, HClO4, có thể bắt đầu bằng cách xác định các nhóm –OH:
- Xác định có bao nhiêu H gắn qua O và viết các nhóm H–O phù hợp với chất đang xét.
- Nối O của nhóm H–O với nguyên tử trung tâm theo cấu tạo đã biết hoặc điều kiện bài cho.
- Nối các O còn lại, sau đó kiểm tra tổng electron, điện tích và kiểu biểu diễn phù hợp. Không tự chọn số liên kết chỉ bằng cách ghép hết các nguyên tử.
Ví dụ ngoại lệ: H3PO3 có cấu tạo thường viết H–P(=O)(OH)2. Có hai H thuộc nhóm –OH và một H nối trực tiếp với P, nên trong kiến thức phổ thông đây là axit hai nấc. Không phải mọi H trong axit có oxi đều gắn vào O.
Với muối như Na2SO4, cần phân biệt ion kim loại và ion đa nguyên tử: Na2SO4 gồm Na⁺ và SO4²⁻ theo tỉ lệ 2 : 1. Có thể xét cấu tạo bên trong SO4²⁻, nhưng không vẽ Na–O như thể tất cả đều là liên kết cộng hóa trị trong một phân tử riêng lẻ. Mẹo “thay H của axit bằng kim loại” không thay thế được việc xác định kiểu liên kết.
3.4 Mẹo ghi nhớ và lỗi thường gặp
Với các phân tử đơn giản đã biết hóa trị thường gặp, có thể phác sơ đồ liên kết trước rồi bổ sung electron để kiểm tra. Với ion hoặc chất có nhiều cách biểu diễn, nên đếm tổng electron ngay từ đầu. Không cần dựa vào một mẹo duy nhất cho mọi chất.
Trong các ví dụ trung hòa quen thuộc, C thường tạo tổng bậc liên kết bằng 4, N thường là 3, O là 2, H và halogen là 1. Đây là các giá trị thường gặp, không cố định cho mọi chất. Trong cách viết O=S=O của SO2, S có hóa trị IV còn O có hóa trị II; không phải hai nguyên tố có cùng hóa trị.
Các lỗi hay gặp:
- Nối H sai vị trí: với HNO3, H2SO4, HClO, H gắn qua O. Nhưng H3PO3 có một liên kết P–H, nên vẫn phải xét chất cụ thể.
- Tưởng kéo dài một đầu mạch cacbon đã tạo đồng phân mạch nhánh. Cần kiểm tra cách các C nối với nhau, không chỉ nhìn hình vẽ gấp khúc.
- Ép mọi chất theo bát tử, quên electron không liên kết hoặc bỏ sót điện tích hình thức của nguyên tử và điện tích toàn ion.
4. Viết công thức cấu tạo hợp chất hữu cơ và đồng phân
4.1 Hóa trị C, H, O, N, halogen và nhẩm số H
Với C trung hòa trong các hợp chất hữu cơ cơ bản, số H cần thêm bằng 4 trừ tổng bậc liên kết C đã có: liên kết đơn tính 1, đôi tính 2, ba tính 3. Ví dụ C ở đầu mạch CH3–CH3 đã nối đơn với một C, nên còn gắn 3 H. N thường có 3 liên kết, nhưng N trong NH4⁺ có 4 liên kết và điện tích hình thức +1; cần đọc cả điện tích.
Với hiđrocacbon trung hòa, kín vỏ thường xét ở phổ thông, CnH2n có thể là mạch hở chứa một liên kết đôi hoặc mạch có một vòng và chỉ có liên kết đơn. Chẳng hạn C3H6 có thể là CH2=CH–CH3 hoặc xiclopropan. Công thức phân tử riêng lẻ chưa đủ để chọn một cấu tạo duy nhất.
4.2 Mạch thẳng, mạch nhánh, mạch vòng
Ankan mạch hở bắt đầu có đồng phân mạch nhánh từ C4H10. “Mạch thẳng” ở đây nghĩa là không nhánh, không phải các nguyên tử C phải nằm trên một đường thẳng. Để tránh viết trùng, hãy kiểm tra sự nối kết: CH3–CH2–CH2–CH3 và cách viết ngược từ phải sang trái vẫn là cùng n-butan. Gắn Cl vào C giữa của propan tạo 2-cloropropan, nhưng không làm bộ khung ba C trở thành mạch cacbon phân nhánh.
5. Ví dụ có lời giải
5.1 Ví dụ 1: H3O⁺ và HNO3
H3O+: có 8 electron hóa trị, tính bằng 6 + 3 × 1 − 1. Trong công thức Lewis, O ở giữa, nối đơn với ba H và còn một cặp electron không liên kết. Có thể hình dung ion này hình thành khi H2O cho một cặp electron để liên kết với H⁺.
Kiểm tra: ba liên kết O–H dùng 6 electron, một cặp riêng trên O dùng 2 electron, tổng 8. O có điện tích hình thức +1; toàn ion được đặt trong ngoặc mang điện tích +1. Trong ion đã hình thành, ba liên kết O–H tương đương; không có một liên kết khác bản chất chỉ vì được đánh dấu mũi tên khi mô tả nguồn gốc.
HNO3: có tổng 1 + 5 + 3 × 6 = 24 electron hóa trị. Một công thức Lewis là H–O–N⁺(=O)–O⁻. O của nhóm –OH và O nối đôi mỗi nguyên tử có hai cặp electron riêng; O⁻ nối đơn có ba cặp; N không có cặp riêng. Có thể gặp cách ghi H–O–N(=O)→O trong một số tài liệu phổ thông để biểu diễn liên kết cho – nhận.
N được bao quanh bởi 8 electron, mang điện tích hình thức +1; O nối đơn không gắn H mang −1, nên tổng điện tích bằng 0. Có hai công thức cộng hưởng bằng cách đổi vị trí liên kết đôi giữa hai O không gắn H. Đây là các cách biểu diễn cùng một cấu trúc electron, không phải hai phân tử liên tục chuyển đổi. Không vẽ N đồng thời nối đôi với cả ba O hoặc để N vượt bát tử.
5.2 Ví dụ 2: H2SO4, HClO4 và các ion chứa cacbon
H2SO4: thường được biểu diễn bằng công thức thu gọn HO–S(=O)2–OH. S có hai liên kết đơn với hai nhóm –OH và hai liên kết đôi với hai O còn lại. Trong cách vẽ Lewis này có 12 electron liên kết quanh S; mỗi O có hai cặp electron riêng. Đây là cách biểu diễn vượt bát tử thường dùng, không phải bằng chứng rằng cứ thuộc chu kì 3 là phải vượt bát tử.
HClO4: thường viết HO–Cl(=O)3: một nhóm –OH nối đơn với Cl và ba O còn lại nối đôi với Cl. Trong cách vẽ này có 14 electron liên kết quanh Cl; mỗi O còn hai cặp electron riêng. Tổng electron hóa trị của cả phân tử là 1 + 7 + 4 × 6 = 32.
CO3 2-: có tổng 4 + 3 × 6 + 2 = 24 electron hóa trị. Một công thức Lewis là [O=C(O⁻)2]²⁻: C nối đôi với một O và nối đơn với hai O⁻. O nối đôi có hai cặp electron riêng; mỗi O⁻ có ba cặp. Có ba công thức cộng hưởng tương đương, và ba liên kết C–O trong ion thực tế tương đương. Không hiểu cộng hưởng là liên kết đôi thực sự nhảy qua lại giữa các O.
HCO3-: có một nhóm –OH và vẫn có tổng cộng ba O. Một cách biểu diễn là [HO–C(=O)–O⁻]⁻. O của nhóm –OH và O nối đôi mỗi nguyên tử có hai cặp riêng; O⁻ có ba cặp. Hai O không gắn H tham gia các công thức cộng hưởng; không nên hiểu công thức đơn lẻ là mô tả đầy đủ sự phân bố electron.
5.3 Ví dụ 3: Cl2O, CO2 và HClO3
Cl2O:
- Chọn O nối với hai Cl: mỗi Cl có một liên kết, O có hai liên kết trong phân tử này.
- Nối: Cl–O–Cl.
- Tổng electron hóa trị = 2 × 7 + 6 = 20. Hai liên kết dùng 4 electron; mỗi Cl có ba cặp riêng, O có hai cặp riêng. Tổng dùng 20 electron, cả ba nguyên tử đều đạt bát tử.
CO2:
- Tổng electron hóa trị = 4 + 2 × 6 = 16. Đặt C giữa hai O, chọn sơ đồ O=C=O.
- Hai liên kết đôi dùng 8 electron; mỗi O còn hai cặp electron không liên kết, dùng thêm 8 electron. C không có cặp riêng.
- Tổng dùng 16 electron; C và mỗi O đều có 8 electron quanh mình. Ví dụ này giúp thấy một nguyên tử có hai nguyên tử láng giềng nhưng tổng bậc liên kết vẫn bằng 4.
HClO3:
- Viết nhóm H–O, nối O với Cl: H–O–Cl.
- Một cách vẽ Lewis thông dụng là HO–Cl(=O)2. Cl có một liên kết đơn với nhóm –OH, hai liên kết đôi với hai O và còn một cặp electron không liên kết.
- Tổng electron hóa trị = 1 + 7 + 3 × 6 = 26: có 12 electron liên kết, 12 electron riêng trên ba O và 2 electron riêng trên Cl. Quanh Cl có 12 electron theo cách vẽ này. Không chọn tùy ý liên kết đôi hay mũi tên mà bỏ qua electron riêng và điện tích hình thức.
6. Bài tập vận dụng
Các bài đầu luyện đọc liên kết; các bài sau kiểm tra electron, điện tích và cách phân biệt phân tử với chất rắn ion. Đáp án mô tả bằng chữ dưới đây cần được chuyển thành sơ đồ chấm nếu đề yêu cầu công thức electron.
- Bài 1: Viết công thức cấu tạo NH3, CH4, H2O, Cl2, HCl. Đáp án: NH3 có N nối đơn với ba H; CH4 có C nối đơn với bốn H; H2O là H–O–H; Cl2 là Cl–Cl; HCl là H–Cl. Nếu vẽ Lewis: N trong NH3 có một cặp electron riêng, O trong H2O có hai cặp, mỗi Cl có ba cặp.
- Bài 2: Viết cấu tạo C2H2 và C2H4. Đáp án: H–C≡C–H và H2C=CH2. Với C2H2, mỗi C có một liên kết ba và một liên kết đơn; với C2H4, mỗi C có một liên kết đôi và hai liên kết đơn. Tổng bậc liên kết của mỗi C đều bằng 4.
- Bài 3: Chọn cách nối đúng của axit hipoclorơ HClO giữa H–Cl–O và H–O–Cl. Đáp án: H–O–Cl. Trong phân tử này H và Cl mỗi nguyên tử có một liên kết, O có hai. Không dùng đáp án này để suy rằng H không bao giờ nối với Cl: HCl có công thức H–Cl.
- Bài 4: Mô tả công thức Lewis của PH3, SO2, HClO, HCN, HNO2. Đáp án: PH3 có P nối đơn ba H và một cặp riêng trên P. Với cách vẽ O=S=O của SO2, S có một cặp riêng, mỗi O có hai cặp; tổng 18 electron hóa trị và S vượt bát tử trong mô hình này. Nếu dùng các dạng cộng hưởng tuân bát tử, phải ghi điện tích S⁺ và O⁻ phù hợp. HClO là H–O–Cl, O có hai cặp riêng, Cl có ba cặp. HCN là H–C≡N, N có một cặp riêng. HNO2 là H–O–N=O, N có một cặp riêng và mỗi O có hai cặp. Để viết công thức electron, thay từng gạch liên kết bằng một cặp chấm và giữ các cặp riêng.
- Bài 5: Phân biệt cách biểu diễn NH4⁺, Fe3O4, KMnO4 và Cl2O7. NH4⁺ có tổng 8 electron hóa trị, N nối đơn bốn H, không có cặp riêng và mang điện tích hình thức +1; toàn ion mang +1. Bốn liên kết N–H tương đương; có thể dùng NH3 + H⁺ để giải thích nguồn gốc một cặp liên kết. Fe3O4 là chất rắn có mạng tinh thể, gồm sắt ở các mức oxi hóa +2, +3 và oxi −2, không phải một phân tử Fe3O4 riêng lẻ để nối bằng vài gạch. KMnO4 gồm K⁺ và MnO4⁻; trong ion MnO4⁻, Mn liên kết với bốn O, có thể biểu diễn bằng các công thức Lewis cộng hưởng theo mô hình thích hợp. Cl2O7 có cầu Cl–O–Cl, mỗi Cl còn nối với ba O ngoài; một sơ đồ thông dụng là (O=)3Cl–O–Cl(=O)3, với hai cặp electron riêng trên mỗi O.
- Bài 6: Kiểm tra điện tích và công thức phân tử. NO3⁻ có một dạng Lewis [O=N⁺(O⁻)2]⁻: N mang +1, hai O nối đơn mỗi nguyên tử mang −1, tổng bằng −1; có ba dạng cộng hưởng tương đương. PO4³⁻ có thể viết một dạng với P=O và ba P–O⁻, tổng điện tích −3; cần nêu rõ đây là một cách biểu diễn Lewis. ClO⁻ có Cl–O⁻, mỗi nguyên tử có ba cặp riêng. C3H8 có CH3–CH2–CH3. Với oxit photpho(III) dạng phân tử thông thường, P2O3 là công thức tối giản, còn công thức phân tử là P4O6 có dạng lồng: bốn P ở các đỉnh một tứ diện, sáu O cầu nằm trên sáu cạnh; mỗi P nối đơn ba O và có một cặp riêng. Không tự biến tỉ lệ P2O3 thành phân tử O=P–O–P=O. Công thức O=Si(OH)2 chỉ nên xem là sơ đồ quy ước theo thành phần H2SiO3 trong bài tập; axit silicic và vật liệu liên quan có thể có cấu trúc ngưng tụ phức tạp hơn, không mặc định là các phân tử riêng lẻ như sơ đồ đó.
Ghi nhớ: công thức phân tử cho biết thành phần, công thức cấu tạo cho biết cách nối. Khi vẽ Lewis, phải kiểm tra đủ electron liên kết, electron không liên kết và điện tích. Cộng hưởng là nhiều cách biểu diễn cùng một cấu trúc electron; công thức tối giản không tự cho biết một phân tử riêng lẻ hay cấu tạo của chất rắn.
Câu hỏi thường gặp
Công thức cấu tạo thu gọn khác khai triển ra sao?
Khai triển thể hiện đầy đủ nguyên tử và liên kết; thu gọn gộp thành các nhóm như CH3, CH2, OH nhưng vẫn thể hiện cách nối. Đường khung lược kí hiệu C và H gắn với C theo quy ước, còn O, N, halogen và các thông tin cần thiết khác vẫn phải được ghi.
Một công thức phân tử có thể có mấy công thức cấu tạo?
Có thể có một hoặc nhiều, tùy công thức và điều kiện đang xét. Các chất cùng công thức phân tử nhưng khác cách nối là đồng phân cấu tạo. C4H10 có hai đồng phân cấu tạo: n-butan và isobutan. Chỉ xoay hoặc viết ngược cùng một mạch không tạo đồng phân mới.
Khi nào dùng liên kết cho nhận?
Khi mô tả một liên kết cộng hóa trị hình thành từ cặp electron do một bên cung cấp cho bên nhận. Ví dụ NH3 dùng cặp electron riêng trên N để liên kết với H⁺ tạo NH4⁺. Trong ion đã hình thành, không phân biệt một liên kết N–H khác bản chất với ba liên kết còn lại.
Có phải mọi nguyên tử đều phải tuân quy tắc bát tử?
Không. H thường hướng tới 2 electron; một số chất thiếu electron, có electron độc thân hoặc được vẽ bằng công thức Lewis vượt bát tử. Với P, S, Cl trong một số oxoaxit, cách vẽ thông dụng có thể đếm được hơn 8 electron quanh nguyên tử trung tâm. Cần hiểu đây là mô hình Lewis và dùng đúng phạm vi bài học, không giải thích chỉ bằng câu “thuộc chu kì 3 nên luôn vượt bát tử”.
Khi học, bạn có thể mở tài liệu bên cạnh phần ghi chú để đối chiếu bộ khung, đếm liên kết và kiểm tra điện tích từng ví dụ.
Nếu bạn đang tìm laptop để học tập và làm việc với hóa học, các mẫu MacBook sau đây có thể đáp ứng tốt nhu cầu này:
Bạn có thể ôn thêm các công thức và kiến thức học tập dưới đây.
Xem thêm các công thức và kiến thức học tập liên quan:
Bạn có làm được hướng dẫn này không?
Có
Không