Trả lời nhanh: Giới từ là gì? Giới từ (preposition) là từ loại đứng trước danh từ, đại từ hoặc cụm danh từ (tiếng Anh còn có thể là V-ing) để nối chúng với thành phần khác trong câu, cho biết quan hệ về nơi chốn, thời gian, nguyên nhân, mục đích, phương tiện. Ví dụ: "ở" trong "Sách ở trên bàn", "on" trong "on the table".
❓ Giới từ gồm những nhóm nào và có ví dụ gì?
❓ Giới từ khác liên từ ở điểm nào?
❓ Sau giới từ trong tiếng Anh là loại từ gì?
1. Giới từ là gì?
Nghe "giới từ" nhiều bạn thấy khó nhớ, nhưng thực ra bạn dùng nó mỗi ngày: "đi đến trường", "quà cho mẹ", "ngồi ở quán".
1.1 Định nghĩa giới từ
Giới từ là một loại hư từ: nó không gọi tên sự vật hay hành động, mà chỉ nối các từ lại và cho biết mối quan hệ giữa chúng. Hiểu đơn giản, đó là "từ nối quan hệ", không phải từ chỉ giới tính như nhiều người hiểu nhầm.
Ví dụ giới từ là gì? Trong câu "Mình để điện thoại trên bàn", từ "trên" cho biết vị trí của điện thoại so với cái bàn. Tiếng Anh cũng vậy: "The phone is on the table".
1.2 Đặc điểm nhận biết giới từ
Để nhận ra giới từ, bạn dựa vào vài dấu hiệu sau:
- Đứng trước một bổ ngữ, thường là danh từ, đại từ hoặc cụm danh từ. Trong tiếng Anh, bổ ngữ còn có thể là dạng V-ing (danh động từ), như "good at drawing". Giới từ cộng với bổ ngữ tạo thành cụm giới từ, ví dụ "trong cặp sách".
- Không biến đổi hình thái, dù câu ở thì nào hay số ít, số nhiều.
- Tự nó không làm chủ ngữ hay vị ngữ.
Còn từ đứng ngay trước giới từ thì không cố định: thường là động từ, danh từ hoặc tính từ mà giới từ bổ sung nghĩa, như "ngồi ở", "quà cho".
Lưu ý: giới từ chính danh trong tiếng Việt không nhiều (tại, bởi, vì, từ…). Phần lớn là danh từ hoặc động từ chuyển loại, như "trên", "dưới", "cho", "đến". Vì vậy không thể nói tiếng Việt không có giới từ.
1.3 Vai trò của giới từ trong câu
Giới từ làm câu rõ nghĩa và mạch lạc. So sánh "Mẹ mua quà em" với "Mẹ mua quà cho em": thiếu giới từ, câu dễ rối hoặc mơ hồ.
Giới từ không tự làm thành phần chính của câu. Cụm giới từ thường đảm nhận vai trò phụ như trạng ngữ hay bổ ngữ, bổ sung thời gian, địa điểm hay đối tượng. Chẳng hạn "Vào cuối tuần, cả nhà đi dã ngoại" có cụm giới từ làm trạng ngữ chỉ thời gian. Muốn nhận diện vai trò này rõ hơn, bạn có thể tìm hiểu thêm về trạng ngữ.
Xem thêm các khái niệm ngữ pháp liên quan:
2. Các nhóm giới từ phổ biến
Có nhiều cách chia, chẳng hạn theo đơn/phức, vị trí, bổ ngữ, ngữ nghĩa hay chức năng. Cách dễ nhớ nhất cho người mới là chia theo ý nghĩa.
2.1 Giới từ chỉ nơi chốn
Giới từ chỉ nơi chốn cho biết vị trí: ở, trong, ngoài, trên, dưới, giữa.
- Chiếc laptop nằm trên bàn.
- Cái sạc để trong ngăn kéo.
- Em ngồi giữa hai bạn.
2.2 Giới từ chỉ thời gian
Nhóm này gồm từ, đến, vào, lúc, khi.
- Lớp học bắt đầu lúc 7 giờ.
- Mình làm việc từ sáng đến chiều.
- Cả nhà gặp nhau vào cuối tuần.
2.3 Giới từ chỉ nguyên nhân, mục đích
Nguyên nhân thường dùng vì, do, bởi, tại; mục đích thường dùng để, cho, nhằm.
- Chuyến đi hoãn vì nắng gắt. ("vì" + cụm danh từ: giới từ)
- Em học để kỳ thi. ("để" + cụm danh từ: giới từ)
- Quà này cho mẹ. ("cho" + danh từ: giới từ)
Cần chú ý: khi các từ này dẫn cả một mệnh đề hoặc cụm động từ, như "Chuyến đi hoãn vì trời mưa" hay "Bạn ấy học chăm để thi đậu", nhiều tài liệu xếp chúng là quan hệ từ hoặc liên từ nối mệnh đề. Cách gọi tùy ngữ cảnh và sách bạn đang học, nên đừng vội xếp mọi trường hợp vào giới từ.
2.4 Giới từ chỉ phương tiện, sở hữu, đối tượng
- Phương tiện: bằng, như "viết bằng bút", "nghe nhạc bằng tai nghe".
- Đồng hành: với, như "đi chơi với bạn". Đây là quan hệ cùng tham gia, không phải phương tiện.
- Sở hữu: của, như "cuốn sách của em". Từ "của" thường được xếp là giới từ chỉ sở hữu.
- Đối tượng: cho, như "gửi thư cho cô".
Một cặp ví dụ để phân biệt: "mở nhạc bằng loa" (dụng cụ làm việc đó) khác "nghe nhạc với bạn" (người cùng nghe).
2.5 Giới từ đơn và giới từ phức
Giới từ đơn chỉ có một từ: ở, của, bằng. Giới từ phức gồm nhiều từ: bên cạnh, ở giữa, ở trên.
Ví dụ: "Quán cà phê nằm bên cạnh trường." Tiếng Anh cũng có dạng này, như "next to", "in front of".
3. Giới từ trong tiếng Anh
Đây là phần dễ nhầm khi học. Giới từ trong tiếng Anh gọi là preposition, cũng đứng trước bổ ngữ để chỉ nơi chốn, thời gian, hướng.
3.1 Cụm giới từ và tân ngữ của giới từ
Preposition + tân ngữ = prepositional phrase, như "in the bag", "after school", "with me".
Sau giới từ thường là danh từ, đại từ hoặc V-ing (danh động từ), không dùng động từ nguyên mẫu: "She is good at drawing" (không nói "good at draw"), "Thank you for helping me."
Cẩn thận với "to". Nó là giới từ trong "I look forward to meeting you" (sau đó là V-ing), nhưng chỉ là dấu hiệu động từ nguyên mẫu trong "I want to meet you". Muốn biết, thử thay bằng danh từ: "look forward to the trip" được, còn "want to the trip" thì không.
3.2 Giới từ in, on, at và các giới từ thường gặp
Những giới từ trong tiếng Anh hay gặp nhất là in, on, at.
| Giới từ |
Dùng với |
Ví dụ |
| in |
năm, tháng, buổi |
in 2024, in May, in the morning |
| on |
ngày, thứ |
on Monday, on May 5th |
| at |
giờ |
at 7 o'clock |
Có ngoại lệ cần nhớ: at the weekend, at night. Ngoài ra còn to, for, from, with, và giới từ nhiều từ như next to, in front of.
TO thường chỉ hướng hoặc người nhận ("go to school"), FOR thường chỉ mục đích ("a gift for you"). Hai từ này không phải lúc nào cũng thay được cho nhau.
4. Phân biệt giới từ và liên từ
Giới từ và liên từ đều là từ nối, nhưng làm việc khác nhau.
4.1 Điểm khác nhau chính
- Giới từ đi với một bổ ngữ (cụm danh từ, đại từ…), tạo cụm giới từ và gắn cụm đó vào thành phần khác trong câu.
- Liên từ nối các từ, cụm từ hoặc mệnh đề: và, nhưng, hoặc (nối đẳng lập), hay nếu, vì, khi (nối mệnh đề phụ với mệnh đề chính).
Ví dụ đối chiếu: "Em học ở thư viện" (giới từ + cụm danh từ làm trạng ngữ), "Em học bài và làm bài tập" (liên từ nối hai cụm động từ), "Em ở nhà vì trời mưa" (liên từ nối hai mệnh đề). Sách giáo khoa thường gọi chung các từ này là quan hệ từ.
4.2 Mẹo nhận biết bằng phép đổi chỗ
Với liên từ đẳng lập, bạn có thể thử đổi chỗ hai vế: "bút và vở" thành "vở và bút" vẫn đúng nghĩa. Còn "sách trên bàn" đổi thành "bàn trên sách" thì nghĩa đã khác.
Đây chỉ là mẹo tham khảo, không đúng cho mọi liên từ ("nếu… thì", "vì… nên" đổi vế là đổi nghĩa). Cách chắc hơn là hỏi: sau từ nối là cụm danh từ hay cả mệnh đề, và nó nối cái gì với cái gì.
5. Lưu ý và lỗi thường gặp khi dùng giới từ
5.1 Giới từ phụ thuộc cần ghi nhớ theo cụm
Nhiều giới từ tiếng Anh đi cố định với động từ hoặc tính từ, gọi là giới từ phụ thuộc (dependent prepositions): "depend on", "interested in", "good at". Hãy học theo cụm chứ đừng học riêng lẻ.
Mẹo chỉ giúp được một phần vì luôn có ngoại lệ. Cách học bền là đọc nhiều, ghi ví dụ và làm bài tập.
5.2 Kết thúc câu bằng giới từ có sai không?
Trong tiếng Anh, kết câu bằng giới từ là chấp nhận được, nhất là văn nói: "Who are you talking to?" Quy tắc cấm điều này chỉ là hiểu lầm phổ biến.
Câu hỏi thường gặp
Sau giới từ là loại từ gì?
Thường là danh từ, đại từ hoặc cụm danh từ, như "với cô ấy", "trong phòng học". Tiếng Anh còn có thể dùng V-ing: "interested in learning". Hãy chú ý đừng đặt động từ nguyên mẫu ngay sau giới từ.
Giới từ có làm thành phần chính của câu không?
Giới từ tự nó không làm chủ ngữ hay vị ngữ. Nó tạo cụm giới từ, và cụm này thường làm trạng ngữ hoặc bổ ngữ, như "Trong lớp, em ngồi gần cửa sổ". Tùy cấu trúc, cụm giới từ cũng có thể bổ nghĩa cho danh từ hoặc động từ.
Của là giới từ hay liên từ?
"Của" thường được xếp là giới từ chỉ sở hữu, như "cuốn sách của em". Nó nối danh từ với người sở hữu chứ không nối hai mệnh đề. Sách giáo khoa gọi chung các từ nối kiểu này là quan hệ từ nên bạn có thể gặp cách gọi khác.
Giới từ có thể gồm nhiều từ không?
Có. Tiếng Việt có "bên cạnh", "ở giữa"; tiếng Anh có "next to", "in front of". Ví dụ: "Cô ngồi bên cạnh tôi". Khi gặp cụm như vậy, hãy xem cả cụm là một giới từ.
Sau khi nắm giới từ, bạn có thể tìm hiểu thêm nghĩa và cách dùng của các từ tiếng Anh khác để mở rộng vốn từ.
Xem thêm định nghĩa từ vựng tiếng Anh khác: