Trả lời nhanh: C2H4 ra C2H5OH là quá trình cho etilen cộng nước để tạo etanol (ancol etylic): C2H4 + H2O ⇌ C2H5OH. Tỉ lệ số mol theo phương trình là 1 : 1 : 1. Phản ứng cần điều kiện thích hợp; trong công nghiệp, cách trực tiếp dùng hơi nước, xúc tác H3PO4, nhiệt độ khoảng 300°C và áp suất cao. Đây là phản ứng cộng nước, còn gọi là hiđrat hóa etilen.
1. Phân biệt etilen và etanol
Etilen (C2H4) là hiđrocacbon không no, phân tử có một liên kết đôi giữa hai nguyên tử cacbon. Etanol (C2H5OH, còn gọi là ancol etylic hay rượu etylic) có công thức cấu tạo CH3–CH2–OH. Nhóm –OH giúp phân biệt etanol với etilen.
Ở điều kiện thường, etilen là chất khí còn etanol là chất lỏng. Khi cộng nước, etilen vẫn giữ hai nguyên tử cacbon; liên kết đôi C=C chuyển thành liên kết đơn C–C và sản phẩm có thêm nhóm –OH.
1.1 Etilen C2H4
Công thức cấu tạo của etilen là CH2=CH2. Giữa hai nguyên tử cacbon có một liên kết đôi, gồm một liên kết σ (sigma) và một liên kết π (pi). Trong phản ứng cộng, phần liên kết π bị phá vỡ để tạo các liên kết mới, còn hai nguyên tử cacbon vẫn nối với nhau bằng liên kết σ.
Về tính chất vật lí, etilen có những đặc điểm sau:
- Chất khí không màu ở điều kiện thường.
- Nhẹ hơn không khí (tỉ khối khoảng 28/29).
- Ít tan trong nước, tan nhiều hơn trong ete và một số dung môi hữu cơ.
- Rất dễ cháy.
Etilen làm mất màu dung dịch brom và dung dịch KMnO4 loãng, nguội. Tuy nhiên, nhiều chất khác cũng gây hiện tượng này. Khi nhận biết một mẫu khí, phải xét thêm các chất có thể có trong mẫu; không kết luận chắc chắn chỉ từ hiện tượng mất màu.
Etilen có các phản ứng hóa học tiêu biểu sau:
- Cháy trong oxi: tạo CO2 và H2O, tỏa nhiều nhiệt. Tỉ lệ số mol CO2 : H2O bằng 1 : 1.
- Cộng brom: CH2=CH2 + Br2 → Br–CH2–CH2–Br.
- Làm mất màu dung dịch KMnO4: với dung dịch loãng, nguội trong môi trường trung tính hoặc kiềm yếu, etilen bị oxi hóa thành etilen glicol (HO–CH2–CH2–OH), đồng thời tạo MnO2 màu nâu đen. Phương trình: 3CH2=CH2 + 2KMnO4 + 4H2O → 3HO–CH2–CH2–OH + 2MnO2 + 2KOH. Không áp dụng sản phẩm này cho mọi điều kiện oxi hóa.
- Trùng hợp: nhiều phân tử etilen kết hợp thành polietilen (PE), chất có phân tử khối rất lớn.
- Cộng nước: tạo etanol, là nội dung chính của bài.
Phương trình cháy của etilen:
C2H4 + 3O2 → 2CO2 + 2H2O
1.2 Etanol C2H5OH
Công thức cấu tạo của etanol là CH3–CH2–OH. Đây là chất lỏng không màu, tan vô hạn trong nước và hòa tan được nhiều chất, chẳng hạn iot. Khối lượng riêng ở 15°C là 0,7936 g/ml, nên etanol nhẹ hơn nước.
Về tính chất hóa học, etanol có các phản ứng sau:
- Cháy trong oxi tạo CO2 và H2O.
- Etanol tác dụng với natri tạo natri etylat và khí H2.
- Este hóa với axit axetic.
- Tác dụng với CuO khi đun nóng tạo anđehit axetic.
- Tác dụng với HCl đậm đặc, có xúc tác ZnCl2 và đun nóng, tạo etyl clorua và nước.
Cần phân biệt Na với NaOH: etanol phản ứng với kim loại Na, K và giải phóng H2. Trong phạm vi bài tập phổ thông về dung dịch nước, etanol được coi là không phản ứng với NaOH; không dùng NaOH thay cho Na trong phương trình tạo natri etylat và H2.
2. Phương trình C2H4 ra C2H5OH
Trước hết, nhớ chất đầu là etilen, chất cộng vào là nước và sản phẩm là etanol. Sau đó ghi điều kiện phù hợp với phương pháp điều chế mà đề bài yêu cầu.
2.1 Phương trình hóa học
Phương trình tổng quát của phản ứng cộng nước:
C2H4 + H2O ⇌ C2H5OH (xúc tác axit, điều kiện thích hợp)
Hệ số của cả ba chất đều là 1, nên 1 mol etilen phản ứng với 1 mol nước tạo 1 mol etanol. Dấu ⇌ cho biết phản ứng thuận nghịch. Với phương pháp trực tiếp trong công nghiệp, ghi H3PO4, khoảng 300°C và áp suất cao trên mũi tên. Một số bài phổ thông dùng cách viết gọn H2SO4, t°; cần phân biệt với quy trình H3PO4 ở mục 3.
| Chất |
Công thức |
Vai trò |
| Etilen |
CH2=CH2 |
Chất tham gia, có liên kết đôi |
| Nước |
H2O |
Chất tham gia, cộng vào liên kết đôi |
| Axit |
H3PO4 hoặc H2SO4, tùy phương pháp |
H3PO4 xúc tác cho cách trực tiếp; H2SO4 tham gia tạo chất trung gian rồi được tái sinh trong cách gián tiếp |
| Etanol |
CH3CH2OH |
Sản phẩm |
Không phải chỉ sục etilen vào nước hoặc nước có axit ở điều kiện thường là dễ dàng thu được etanol. Phản ứng cần xúc tác và điều kiện phù hợp. Trong bài tập, chuyển etilen ra ancol etylic là cách nói khác của quá trình C2H4 → C2H5OH.
2.2 Loại phản ứng
Đây là phản ứng cộng, cụ thể là phản ứng hiđrat hóa etilen. Xét sự thay đổi cấu tạo, một H và một nhóm –OH được gắn thêm vào hai nguyên tử cacbon của liên kết đôi: CH2=CH2 trở thành CH3–CH2–OH. Đây là cách mô tả kết quả chung, không có nghĩa nước tự tách sẵn thành H và OH tự do. Tên gọi ngắn gọn là phản ứng cộng nước.
Có hai đặc điểm cần nhớ:
- Thuận nghịch: etanol tạo ra có thể tách nước quay lại etilen.
- Tỏa nhiệt: tăng nhiệt độ làm cân bằng chuyển về chiều ngược. Tuy nhiên, nhiệt độ quá thấp khiến phản ứng chậm; phải chọn mức nhiệt thích hợp.
Cách nhớ: etilen có liên kết đôi; cộng nước trong điều kiện thích hợp tạo etanol có nhóm –OH. Trộn hai chất ở điều kiện thường chưa đủ để coi phản ứng đã xảy ra đáng kể.
3. Điều kiện phản ứng C2H4 ra C2H5OH
Cùng một phương trình tổng quát có thể tương ứng với những phương pháp điều chế khác nhau. Không gộp điều kiện của phương pháp trực tiếp dùng H3PO4 với phương pháp gián tiếp dùng H2SO4.
3.1 Điều kiện ở mức phổ thông
Khi viết phương trình trong bài tập, cần nêu:
- Xúc tác axit: theo phương pháp mà đề yêu cầu. Cách trực tiếp dùng H3PO4; cách viết gọn dùng H2SO4 cần hiểu là biểu diễn tổng quát cho quá trình qua chất trung gian.
- Nhiệt độ cao: ghi đúng nhiệt độ hoặc kí hiệu t° theo dữ kiện đề, không tự áp một nhiệt độ cho mọi quy trình.
- Áp suất: với cách trực tiếp trong công nghiệp, cần áp suất cao. Việc sục khí qua nước ở điều kiện thường không thay thế được các điều kiện này.
Nếu đề chỉ yêu cầu hoàn thành chuỗi, có thể ghi điều kiện ngắn gọn trên mũi tên. Nếu đề hỏi quy trình công nghiệp, cần nêu rõ xúc tác, nhiệt độ và áp suất.
3.2 Điều kiện sản xuất công nghiệp
Cách hiđrat hóa trực tiếp thường dùng khoảng 300°C và áp suất khoảng 60–70 atm, với xúc tác H3PO4 tẩm trên chất mang như silica. Đây là một bộ điều kiện điển hình; thông số cụ thể có thể thay đổi theo công nghệ. Hai cách điều chế cần phân biệt là:
- Hiđrat hóa trực tiếp: etilen và hơi nước đi qua lớp xúc tác H3PO4 trên chất mang, tạo etanol trong một giai đoạn.
- Hiđrat hóa gián tiếp: etilen phản ứng với H2SO4 tạo etyl hiđrosunfat, sau đó chất này được thủy phân để thu etanol và tái sinh axit. Sơ đồ đơn giản: C2H4 + H2SO4 → C2H5OSO3H; C2H5OSO3H + H2O → C2H5OH + H2SO4. Cộng hai phương trình sẽ được C2H4 + H2O → C2H5OH. Không áp nguyên bộ điều kiện 300°C của cách trực tiếp cho cả hai giai đoạn này.
Áp suất cao có lợi cho chiều tạo etanol. Trong hệ phản ứng pha khí, phương trình có 2 mol khí ở vế trái và 1 mol khí ở vế phải. Khi tăng áp suất bằng cách nén hệ ở nhiệt độ không đổi, cân bằng chuyển về phía có ít mol khí hơn, tức phía tạo etanol.
Nhiệt độ ảnh hưởng đồng thời đến tốc độ và cân bằng. Tăng nhiệt độ giúp phản ứng diễn ra nhanh hơn, nhưng vì chiều tạo etanol tỏa nhiệt nên nhiệt độ cao lại làm giảm lượng etanol ở trạng thái cân bằng. Mức khoảng 300°C là lựa chọn dung hòa hai yếu tố này.
4. Hiểu quá trình cộng nước vào etilen
Người mới học chỉ cần hiểu sự thay đổi liên kết và vai trò của axit. Phần dưới là mô tả khái quát của sự cộng nước có xúc tác axit, không phải sơ đồ chi tiết cho mọi loại thiết bị và xúc tác công nghiệp.
4.1 Ba ý chính cần nhớ
- Proton hóa liên kết đôi: môi trường axit giúp hoạt hóa liên kết đôi giàu electron của etilen, tạo điều kiện hình thành các liên kết mới.
- Nước tham gia tạo liên kết mới: oxi của phân tử nước tạo liên kết với cacbon. Kết quả chung là H và nhóm –OH được gắn vào hai cacbon từng tạo liên kết đôi.
- Tái sinh xúc tác: sau quá trình trao đổi proton, etanol được tạo thành và tác nhân axit được tái sinh. Trong dung dịch nước, proton được biểu diễn qua H3O⁺, không tồn tại như H⁺ trần riêng lẻ.
Có thể hình dung toàn bộ sự thay đổi là CH2=CH2 + H–OH → CH3–CH2–OH. Sơ đồ này giúp theo dõi nguyên tử, không có nghĩa nước tự phân cắt thành các mảnh H và OH trước phản ứng. Người mới chưa cần học cacbocation để làm bài cân bằng hoặc tính số mol.
4.2 Vai trò của xúc tác axit
Etilen và nước khó phản ứng đáng kể với nhau ở điều kiện thường vì cần vượt qua một rào cản năng lượng. Axit tạo con đường phản ứng có rào cản thấp hơn, giúp phản ứng diễn ra nhanh hơn trong điều kiện phù hợp.
Trong phương trình tổng quát, xúc tác axit được ghi trên mũi tên vì được tái sinh sau quá trình. Xúc tác giúp hệ đạt cân bằng nhanh hơn, nhưng không tự làm chuyển dịch vị trí cân bằng. Với cách gián tiếp dùng H2SO4, axit có tham gia một giai đoạn rồi được tạo lại ở giai đoạn sau.
5. Chuỗi chuyển hóa thường gặp có C2H4 → C2H5OH
Trong đề kiểm tra, C2H5OH thường nằm giữa chuỗi: phía trước là etilen, phía sau là axit axetic hoặc este.
5.1 Từ etilen đến axit axetic, etyl axetat, natri etylat
Chuỗi mở rộng hay gặp, cũng là mẹo ghi nhớ:
CaC2 → C2H2 → C2H4 → C2H5OH → CH3COOH
Từng bước:
- CaC2 → C2H2: đất đèn tác dụng với nước: CaC2 + 2H2O → C2H2 + Ca(OH)2. Khí tạo ra là axetilen.
- C2H2 → C2H4: cộng một mol H2 cho mỗi mol C2H2, dùng xúc tác hiđro hóa chọn lọc như Lindlar để ưu tiên tạo etilen.
- C2H4 → C2H5OH: cộng nước trong điều kiện thích hợp; cách trực tiếp dùng H3PO4, nhiệt độ và áp suất cao.
- C2H5OH → CH3COOH: lên men giấm, tức oxi hóa etanol bằng oxi không khí nhờ men giấm.
C2H5OH + O2 → CH3COOH + H2O (men giấm)
Đó cũng là cách làm giấm ăn từ rượu loãng: vi khuẩn giấm oxi hóa etanol thành axit axetic. Từ etanol, bạn đi tiếp theo hai hướng:
- Este hóa với axit axetic tạo etyl axetat:
C2H5OH + CH3COOH ⇌ CH3COOC2H5 + H2O (H2SO4 đặc, t°)
- Etanol tác dụng với natri tạo natri etylat và khí hiđro:
2C2H5OH + 2Na → 2C2H5ONa + H2
Phân biệt hai phản ứng: etilen cộng nước tạo etanol; etanol và axit axetic este hóa tạo etyl axetat và nước. Phản ứng este hóa thường dùng H2SO4 đặc và đun nóng, có tính thuận nghịch.
Từ etilen còn có nhánh C2H4 ra C2H5Cl: cộng HCl thu được etyl clorua.
CH2=CH2 + HCl → CH3CH2Cl
Các nhánh trên giúp bạn xác định chất tham gia và điều kiện cho từng bước trong chuỗi phản ứng etilen.
5.2 Mẹo ghi nhớ và lỗi thường gặp
Hãy nhớ câu: "Đất đèn → axetilen → etilen → rượu → giấm", rồi thêm hai nhánh este và natri etylat.
Các lỗi hay mắc:
- Quên điều kiện: viết C2H4 + H2O → C2H5OH mà thiếu xúc tác axit và nhiệt độ.
- Quên mũi tên thuận nghịch ở este hóa: phải dùng ⇌.
- Nhầm etilen với etanol: etilen là khí C2H4, etanol là lỏng C2H5OH; cũng không viết etilen là CH2.
- Nhầm đất đèn với etilen: đất đèn tạo axetilen.
- Nghĩ etanol + Na tạo xà phòng hay nước: sản phẩm là C2H5ONa và H2.
- Cân bằng sai: ví dụ thiếu hệ số 2 ở phản ứng với Na.
Trước khi nộp bài, hãy đếm nguyên tử C, H, O ở hai vế.
6. Điều chế etanol bằng cách khác và phản ứng ngược
Ngoài hiđrat hóa etilen, việc điều chế etanol còn có thể thực hiện bằng lên men đường. Ngược lại, etanol có thể tách nước để tạo etilen; cần phân biệt điều kiện của hai chiều chuyển hóa.
6.1 Lên men tinh bột, đường
Trong điều kiện lên men thích hợp, thường hạn chế oxi, men rượu chuyển glucozơ thành etanol và khí cacbon đioxit:
C6H12O6 → 2C2H5OH + 2CO2 (men rượu)
Tinh bột cần được thủy phân thành đường có thể lên men, chẳng hạn glucozơ, trước khi tạo etanol. Etanol tích lũy có thể ức chế men; mức chịu cồn phụ thuộc chủng men và điều kiện nuôi, không có một ngưỡng 20% áp dụng cho mọi trường hợp. Muốn tăng nồng độ etanol sau lên men, người ta có thể chưng cất. Chưng cất thông thường không trực tiếp tạo được etanol hoàn toàn không chứa nước.
So với lên men, hiđrat hóa etilen cho phép sản xuất etanol quy mô lớn từ nguyên liệu dầu mỏ, không phụ thuộc nông sản.
6.2 Từ C2H5OH trở lại C2H4
Để C2H5OH ra C2H4, đun etanol với H2SO4 đặc ở khoảng 170°C để tách nước:
C2H5OH → C2H4 + H2O (H2SO4 đặc, 170°C)
Trong điều kiện thích hợp với H2SO4 đặc, ở khoảng 140°C, sản phẩm ưu tiên có thể là đietyl ete: 2C2H5OH → C2H5–O–C2H5 + H2O. Khoảng 170°C thường ưu tiên etilen. Các mốc này giúp ghi nhớ bài phổ thông; sản phẩm thực tế còn phụ thuộc nồng độ và cách tiến hành.
Một số điểm cần hiểu khi học thí nghiệm tách nước etanol:
- Khí thu được có thể lẫn CO2 và SO2 do phản ứng phụ với H2SO4 đặc. Trong sơ đồ thí nghiệm, dung dịch NaOH được dùng để loại các khí axit này.
- Có thể dùng đá bọt hoặc cát để giúp chất lỏng sôi đều; đá bọt được cho vào trước khi đun, không thả vào chất lỏng đang sôi.
- Thu khí etilen bằng cách đẩy nước vì khí này ít tan.
SO2 cũng làm mất màu dung dịch brom và KMnO4. Vì vậy, nếu khí etilen lẫn SO2 thì hiện tượng mất màu không đủ để xác nhận tính chất của riêng etilen.
7. Nhiệt của phản ứng và vận dụng nâng cao
Đây là phần mở rộng, có thể học sau khi đã hiểu phương trình và tỉ lệ số mol. Khi dùng định luật Hess, phải theo dõi trạng thái khí hoặc lỏng, chiều của từng quá trình và nhiệt độ ứng với bộ dữ kiện.
7.1 Tính biến thiên enthalpy
Bài minh họa: giả sử đề cho bộ dữ kiện nhiệt sau ở cùng một nhiệt độ và điều kiện tham chiếu. Với phản ứng pha khí:
C2H4(g) + H2O(g) → C2H5OH(g), ΔrH = −45,54 kJ/mol
Dấu âm cho thấy phản ứng tỏa nhiệt. Giá trị cụ thể phụ thuộc nhiệt độ và trạng thái chất; không mặc định dùng bộ số này cho điều kiện công nghiệp khoảng 300°C.
Cùng đề bài đó cho nhiệt hóa hơi của nước và etanol tại nhiệt độ đang xét:
- H2O(l) → H2O(g): +44,05 kJ/mol.
- C2H5OH(l) → C2H5OH(g): +42,59 kJ/mol, nên chiều ngưng tụ là −42,59 kJ/mol.
Tính ΔH cho C2H4(g) + H2O(l) → C2H5OH(l):
- Nước lỏng hóa hơi: +44,05 kJ/mol.
- Phản ứng pha khí: −45,54 kJ/mol.
- Etanol khí ngưng tụ: −42,59 kJ/mol.
ΔH = +44,05 − 45,54 − 42,59 = −44,08 kJ/mol
Theo bộ dữ kiện đã cho, phản ứng với nước và etanol lỏng vẫn tỏa nhiệt. Chuyển nước từ lỏng thành khí nên cộng nhiệt hóa hơi; chuyển etanol từ khí thành lỏng nên trừ nhiệt hóa hơi. Không trộn số liệu lấy ở các nhiệt độ khác nhau.
8. Ví dụ có lời giải
Hai ví dụ dưới đây bao quát hai dạng thường gặp: hoàn thành chuỗi và tính toán theo phương trình.
8.1 Ví dụ 1: hoàn thành phương trình
Đề bài: Hoàn thành chuỗi, ghi rõ chất và điều kiện: C2H2 → C2H4 → C2H5OH → C2H5Br
Lời giải:
- C2H2 → C2H4: cộng H2 bằng xúc tác chọn lọc.
C2H2 + H2 → C2H4 (xúc tác Lindlar)
- C2H4 → C2H5OH: cộng nước.
C2H4 + H2O ⇌ C2H5OH (H3PO4, khoảng 300°C, áp suất cao)
- C2H5OH → C2H5Br: thế nhóm –OH bằng Br nhờ HBr.
C2H5OH + HBr → C2H5Br + H2O (t°)
Bước đầu cần xúc tác chọn lọc để hạn chế tạo tiếp etan. Một ví dụ là Lindlar: Pd trên CaCO3 đã được xử lí giảm hoạt tính. Không hiểu “xúc tác chọn lọc” là chỉ dùng một lượng bất kì của xúc tác Ni rồi chắc chắn dừng ở etilen.
8.2 Ví dụ 2: tính thể tích H2 từ etanol
Đề bài: Cho 9,2 g etanol nguyên chất, không lẫn nước, tác dụng hoàn toàn với Na dư. Tính thể tích H2 thu được ở 0°C, 1 atm; dùng thể tích mol khí gần đúng 22,4 lít/mol.
Lời giải:
- Số mol etanol (M = 46 g/mol): n = 9,2 : 46 = 0,2 mol.
- Phương trình: 2C2H5OH + 2Na → 2C2H5ONa + H2. Cứ 2 mol etanol sinh 1 mol H2 nên n(H2) = 0,2 : 2 = 0,1 mol.
- Thể tích: V(H2) = 0,1 × 22,4 = 2,24 lít.
Ba bước giải: đổi khối lượng thành số mol, dùng tỉ lệ 2 mol etanol tạo 1 mol H2, rồi tính thể tích khí. Nếu mẫu có thêm nước thì nước cũng phản ứng với Na, không thể dùng riêng lượng etanol để tính toàn bộ H2.
Ngoài nội dung học tập, bạn có thể xem sản phẩm camera EZVIZ H3C theo liên kết này.
9. Bài tập vận dụng
Hãy tự làm trước rồi đối chiếu đáp án. Các bài dưới đây dùng thể tích mol khí gần đúng 22,4 lít/mol ở 0°C, 1 atm; không dùng giá trị này cho mọi điều kiện nhiệt độ và áp suất.
9.1 Bài 1: công thức cấu tạo
Công thức cấu tạo của rượu etylic là: A. CH2–CH3–OH; B. CH3–O–CH3; C. CH2–CH2–OH2; D. CH3–CH2–OH.
Đáp án: D, vì rượu etylic có nhóm –OH gắn vào gốc etyl.
9.2 Bài 2: độ rượu
Tính thể tích etanol nguyên chất có trong 100 ml rượu 40°.
Đáp án: Rượu 40° chứa lượng etanol tương đương 40 ml etanol nguyên chất trong 100 ml dung dịch, xét ở cùng nhiệt độ quy định. Không suy ra có đúng 60 ml nước: thể tích dung dịch etanol–nước không nhất thiết bằng tổng thể tích hai chất trước khi trộn.
9.3 Bài 3: đốt ancol
Đốt cháy hoàn toàn m gam hỗn hợp 3 ancol no, đơn chức, mạch hở, cùng dãy đồng đẳng, thu được 7,616 lít CO2 (0°C, 1 atm) và 10,8 gam H2O. Tính m.
Lời giải gọn:
- n(CO2) = 7,616 : 22,4 = 0,34 mol; n(H2O) = 10,8 : 18 = 0,6 mol.
- Với ancol no, đơn chức, mạch hở: n(ancol) = n(H2O) − n(CO2) = 0,6 − 0,34 = 0,26 mol.
- Mỗi phân tử có 1 nguyên tử O nên n(O) = 0,26 mol; n(C) = 0,34 mol; n(H) = 2 × 0,6 = 1,2 mol.
- m = 0,34 × 12 + 1,2 × 1 + 0,26 × 16 = 4,08 + 1,2 + 4,16 = 9,44 gam.
9.4 Bài 4: độ rượu nâng cao
Hòa tan m gam ancol etylic (D = 0,8 g/ml) vào 216 ml nước (D = 1 g/ml), giả thiết thể tích dung dịch A bằng tổng thể tích hai thành phần. Cho A tác dụng với Na dư thu được 170,24 lít H2 (0°C, 1 atm). Tính độ rượu của A.
Lời giải gọn:
- n(H2O) = 216 : 18 = 12 mol.
- Cả etanol và nước đều phản ứng với Na sinh H2: n(H2) = (x + 12)/2 = 170,24 : 22,4 = 7,6 mol, với x là số mol etanol.
- Suy ra x = 3,2 mol, m = 3,2 × 46 = 147,2 g.
- V(etanol) = 147,2 : 0,8 = 184 ml; V(dung dịch) = 184 + 216 = 400 ml.
- Độ rượu = 184 × 100 : 400 = 46°.
Khi làm bài C2H4 ra C2H5OH, hãy nhớ tỉ lệ mol 1 : 1, ghi điều kiện phản ứng và kiểm tra hiệu suất nếu đề có cho. Phương trình thuận nghịch không có nghĩa toàn bộ etilen đều chuyển thành etanol trong một lần phản ứng.
Câu hỏi thường gặp
C2H4 ra C2H5OH cần điều kiện gì?
Với cách trực tiếp trong công nghiệp: cho etilen và hơi nước qua xúc tác H3PO4 trên chất mang, ở khoảng 300°C và áp suất cao, thường khoảng 60–70 atm tùy công nghệ. Cách gián tiếp dùng H2SO4 gồm giai đoạn tạo chất trung gian rồi thủy phân; không gộp hai quy trình thành một bộ điều kiện.
C2H4 + H2O → C2H5OH thuộc loại phản ứng nào?
Đây là phản ứng cộng, cụ thể là hiđrat hóa: nước cộng vào liên kết đôi C=C của etilen tạo etanol.
C2H5OH ra C2H4 như thế nào?
Trong bài phổ thông, đun etanol với H2SO4 đặc ở khoảng 170°C để tách nước tạo etilen. Ở khoảng 140°C và điều kiện phù hợp, thường ưu tiên tạo đietyl ete. Cộng nước và tách nước là hai chiều chuyển hóa, nhưng điều kiện thực hiện không giống nhau.
Từ C2H4 điều chế axit axetic bằng cách nào?
Cho C2H4 cộng nước tạo C2H5OH, sau đó lên men giấm etanol với oxi và men giấm để thu CH3COOH.
Etanol có nguy hiểm không?
Etanol dễ cháy, dễ bay hơi nên bảo quản sai cách có nguy cơ cháy nổ; uống quá nhiều gây hại sức khỏe. Khi làm thí nghiệm, hãy tránh xa nguồn lửa.